Bộ Y tế xác định 10 trong số 34 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước để tập trung triển khai các hoạt động truyền thông, vận động và phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng, cá nhân sinh đủ hai con.
10 địa phương có mức sinh thấp
Theo Thông tư 34/2026/TT-BYT hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, Bộ Y tế xác định 10/34 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh của cả nước.
Danh sách gồm: Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TPHCM. Danh sách này được xác định trên cơ sở số liệu của Cục Thống kê năm 2024.
Đây là những địa bàn được tập trung triển khai các hoạt động khuyến khích sinh đủ hai con trong bối cảnh mức sinh thấp đang trở thành một trong những thách thức lớn của công tác dân số.
Theo Cục Dân số, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam năm 2025 đạt 1,93 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế. Xu hướng kết hôn muộn, sinh con muộn, sinh ít con hoặc không muốn sinh con ngày càng rõ, đặc biệt tại các đô thị và những khu vực có mức sinh thấp.
Tập trung truyền thông, vận động sinh đủ hai con
Theo quy định mới, tại 10 địa phương có mức sinh thấp, ngành y tế sẽ triển khai các hoạt động cung cấp kiến thức và nâng cao năng lực cho cán bộ y tế - dân số cấp xã về chính sách khuyến khích sinh đủ hai con cũng như các dịch vụ y tế liên quan.
Cục Dân số có trách nhiệm xây dựng, biên soạn và thử nghiệm tài liệu về chính sách khuyến khích sinh đủ hai con. Trên cơ sở tài liệu, hướng dẫn của Cục Dân số, Sở Y tế các tỉnh, thành phố sẽ xây dựng, biên soạn, thử nghiệm hoặc điều chỉnh tài liệu phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Bên cạnh nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác dân số, các địa phương được yêu cầu tổ chức phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng, cá nhân sinh đủ hai con.
Hằng năm, Sở Y tế các tỉnh, thành phố tổ chức mít tinh phát động phong trào, đồng thời biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến. Các hoạt động truyền thông cũng được triển khai thông qua hội thi, liên hoan tuyên truyền, tọa đàm, tư vấn, nói chuyện chuyên đề và đối thoại chính sách dành cho nam, nữ thanh niên và các cặp vợ chồng trẻ.
Đáng chú ý, tại cấp xã, hằng năm các địa phương lựa chọn 50% số xã, phường để triển khai phong trào khuyến khích cá nhân, cặp vợ chồng sinh con, sinh đủ hai con và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Những tập thể, cá nhân có thành tích trong thực hiện chính sách cũng được biểu dương, tôn vinh, khen thưởng.
Vì sao cần khuyến khích sinh đủ hai con?
Việc tập trung chính sách tại 10 địa phương có mức sinh thấp cho thấy công tác dân số đang được triển khai theo hướng phù hợp hơn với đặc điểm của từng vùng, thay vì áp dụng một cách tiếp cận giống nhau trên toàn quốc.
Mức sinh thấp kéo dài có thể làm thay đổi quy mô và cơ cấu dân số, ảnh hưởng đến nguồn nhân lực và tạo thêm sức ép đối với hệ thống an sinh xã hội trong dài hạn. Các chuyên gia và cơ quan quản lý dân số cũng cảnh báo xu hướng sinh ít, sinh muộn nếu kéo dài có thể thúc đẩy quá trình già hóa dân số và làm thu hẹp lực lượng lao động trong tương lai.
Trong Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, một trong những mục tiêu được đặt ra là khuyến khích các cặp nam, nữ thanh niên kết hôn trước 30 tuổi, đồng thời khuyến khích các cặp vợ chồng và cá nhân sinh đủ hai con. Mục tiêu cụ thể của tiểu dự án là tăng thêm 5% số phụ nữ sinh đủ hai con trên cả nước so với năm 2025.
Các hoạt động khuyến khích sinh đủ hai con được đặt trong tổng thể chính sách dân số, đi cùng với việc cung cấp kiến thức về sức khỏe sinh sản, mang thai, sinh con, chăm sóc và nuôi dạy trẻ, cũng như kỹ năng quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên và các cặp vợ chồng trẻ.
Như vậy, 10 địa phương được ưu tiên triển khai phong trào khuyến khích sinh đủ hai con gồm Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TPHCM. Chính sách hiện tập trung vào truyền thông, tư vấn, vận động, hỗ trợ kiến thức và biểu dương các gia đình thực hiện tốt, thay vì quy định một mức hỗ trợ tài chính chung cho người sinh đủ hai con.
