Ở phần lớn các quốc gia trên thế giới hiện nay, chế độ hôn nhân một vợ một chồng là quy định được pháp luật công nhận và bảo vệ. Tuy nhiên, vì yếu tố lịch sử, văn hóa, tôn giáo và phong tục tập quán, một số quốc gia vẫn cho phép hoặc thừa nhận hôn nhân đa thê trong những điều kiện nhất định.
Dưới đây là những quốc gia từng hoặc vẫn còn duy trì hình thức đàn ông được phép kết hôn với nhiều hơn một người vợ theo quy định của pháp luật hoặc tập quán địa phương.
Tajikistan: Đa thê từng phổ biến sau giai đoạn biến động
Tajikistan là quốc gia nằm ở khu vực Trung Á và từng là một nước cộng hòa thuộc Liên Xô trước khi giành độc lập vào năm 1991.
Sau khi tách khỏi Liên Xô, đất nước này trải qua thời kỳ nội chiến kéo dài, khiến tỷ lệ nam giới suy giảm đáng kể. Trong bối cảnh đó, tình trạng đàn ông chung sống với nhiều phụ nữ trở nên phổ biến ở một số khu vực.
Theo quy định pháp luật hiện hành, Tajikistan chỉ công nhận chế độ hôn nhân một vợ một chồng. Tuy nhiên, tại một số cộng đồng, các cuộc hôn nhân đa thê theo nghi lễ tôn giáo vẫn tồn tại dù không được pháp luật đăng ký chính thức.
Chính quyền nước này nhiều năm qua đã tăng cường tuyên truyền và xử lý các trường hợp vi phạm nhằm hạn chế tình trạng đa thê.
Nam Phi: Một số cộng đồng vẫn duy trì tập tục nhiều vợ
Nam Phi là quốc gia có nền văn hóa đa dạng với nhiều dân tộc cùng sinh sống.
Theo luật pháp nước này, các cuộc hôn nhân đa thê theo phong tục tập quán được pháp luật công nhận đối với một số cộng đồng bản địa, trong đó nổi bật là dân tộc Zulu.
Trong văn hóa truyền thống của người Zulu, việc một người đàn ông có nhiều vợ từng được xem là biểu tượng của sự giàu có, địa vị xã hội và khả năng chăm lo cho gia đình.
Tuy nhiên, để kết hôn với nhiều vợ, người đàn ông phải đáp ứng đầy đủ các quy định của pháp luật, bao gồm nghĩa vụ tài chính và được tòa án chấp thuận trong một số trường hợp nhằm bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan.
Iran: Được phép đa thê nhưng kèm nhiều điều kiện
Iran là quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo dòng Shiite.
Theo Bộ luật Dân sự của Iran dựa trên các quy định của luật Hồi giáo, nam giới có thể kết hôn với nhiều hơn một người vợ, tuy nhiên việc này phải đáp ứng những điều kiện khá nghiêm ngặt.
Người chồng phải chứng minh đủ khả năng tài chính để bảo đảm cuộc sống công bằng cho các người vợ, đồng thời trong nhiều trường hợp phải được sự đồng ý hoặc có căn cứ pháp lý theo quy định của tòa án.
Trên thực tế, tỷ lệ đàn ông lựa chọn đa thê tại Iran hiện nay không cao do áp lực về kinh tế cũng như sự thay đổi trong quan điểm của xã hội hiện đại.
Thái Lan: Hoàng gia từng duy trì chế độ nhiều vợ, pháp luật hiện chỉ công nhận một vợ
Trong lịch sử, chế độ đa thê từng khá phổ biến tại Thái Lan, đặc biệt trong giới quý tộc và hoàng gia.
Trước đây, nhiều người đàn ông có thể cưới nhiều vợ và điều này được xã hội chấp nhận.
Tuy nhiên, từ năm 1935, Thái Lan đã chính thức áp dụng chế độ hôn nhân một vợ một chồng theo quy định pháp luật.
Hiện nay, pháp luật Thái Lan chỉ công nhận một người vợ hợp pháp. Mặc dù vậy, trong thực tế vẫn tồn tại các mối quan hệ ngoài hôn nhân hoặc chung sống như vợ chồng, song những mối quan hệ này không có đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý như hôn nhân hợp pháp.
Đối với hoàng gia Thái Lan, trong lịch sử từng có nhiều vị vua có nhiều phi tần hoặc phối ngẫu, tuy nhiên đây là chế độ mang tính truyền thống của hoàng gia và không phản ánh quy định áp dụng cho toàn xã hội.
Vì sao một số quốc gia vẫn duy trì chế độ đa thê?
Theo các nhà nghiên cứu, việc duy trì chế độ đa thê ở một số quốc gia xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:
- Ảnh hưởng của tín ngưỡng và luật tôn giáo.
- Phong tục, tập quán được duy trì qua nhiều thế hệ.
- Điều kiện lịch sử, chiến tranh hoặc mất cân bằng giới tính trong từng giai đoạn.
- Đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng dân cư.
Tuy nhiên, xu hướng chung trên thế giới hiện nay là tăng cường bảo đảm quyền bình đẳng giới và bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em trong hôn nhân và gia đình. Vì vậy, phạm vi áp dụng chế độ đa thê ngày càng thu hẹp hoặc được quản lý chặt chẽ hơn.
