Khoản 4 Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Dân quân tự vệ 2019 và Luật sửa đổi 11 Luật về quân sự, quốc phòng năm 2025, quy định 5 trường hợp được công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình.
Trường hợp đầu tiên là dân quân thường trực có ít nhất 24 tháng phục vụ.
Việc công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự trong thời bình do Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Tư lệnh Bộ Tư lệnh TP.HCM hoặc Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh quyết định theo đề nghị của Chủ tịch UBND cấp xã, người đứng đầu cơ quan, tổ chức.
Nhóm thứ hai là người hoàn thành nhiệm vụ tham gia Công an xã liên tục từ đủ 36 tháng trở lên.
Theo nguồn, nếu đáp ứng đủ khoảng thời gian này thì công dân được công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình.
Trường hợp thứ ba gồm cán bộ, công chức, viên chức và sinh viên tốt nghiệp đại học trở lên, đã được đào tạo và phong quân hàm sĩ quan dự bị.
Đây là một trong những trường hợp được pháp luật công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình mà không nhất thiết phải thực hiện theo hình thức phục vụ tại ngũ thông thường.
Trường hợp thứ tư là thanh niên đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng hoặc trung cấp, tự nguyện phục vụ tại đoàn kinh tế - quốc phòng từ đủ 24 tháng trở lên theo Đề án do Thủ tướng Chính phủ quyết định.
Trường hợp cuối cùng là công dân phục vụ trên tàu kiểm ngư từ đủ 24 tháng trở lên.
Như vậy, nếu thuộc một trong 5 trường hợp nêu trên và đáp ứng đầy đủ điều kiện tương ứng, công dân được công nhận hoàn thành nghĩa vụ quân sự tại ngũ trong thời bình.
Những trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ
Các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ: Người chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe; người là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; một con của bệnh binh hoặc người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%; người có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ hoặc thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
Các trường hợp khác gồm người thuộc diện di dân, giãn dân trong 3 năm đầu đến xã đặc biệt khó khăn theo dự án của Nhà nước; cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến vùng đặc biệt khó khăn; người đang học phổ thông, đại học hệ chính quy hoặc cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo; và dân quân thường trực.
Một số trường hợp được miễn gọi nhập ngũ gồm: con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một; một anh hoặc một em trai của liệt sĩ; một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh hoặc người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Ngoài ra còn có người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân; cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên.
Một điểm người dân cần lưu ý là công dân thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ nếu không còn lý do tạm hoãn thì vẫn có thể được gọi nhập ngũ.
Người thuộc diện được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ nếu tự nguyện vẫn có thể được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ. Danh sách người thuộc diện tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ phải được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, cơ quan, tổ chức trong thời hạn 20 ngày.
