Người dân cần đặc biệt thận trọng khi chia sẻ hình ảnh chứa thông tin cá nhân trên các ứng dụng nhắn tin, kể cả khi gửi cho người quen. Trong nhiều trường hợp, chỉ một bức ảnh cũng có thể tiết lộ họ tên, số định danh, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu liên quan đến tài sản.
Kẻ gian có thể thu thập những thông tin này, kết hợp với dữ liệu từ nhiều nguồn khác để thực hiện các thủ đoạn giả mạo, lừa đảo. Đặc biệt, những hình ảnh đã gửi đi có thể bị lưu lại, chụp màn hình hoặc chuyển tiếp ngoài ý muốn của người gửi.
7 loại hình ảnh cần đặc biệt thận trọng khi gửi qua Zalo, Messenger
Ảnh căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe
Đây là nhóm giấy tờ chứa nhiều thông tin định danh quan trọng như họ tên, ngày sinh, số giấy tờ, địa chỉ và mã QR. Nếu bị kẻ xấu thu thập, các dữ liệu này có thể bị lợi dụng để giả mạo danh tính hoặc phục vụ những thủ đoạn lừa đảo khác.
Người dân không nên gửi ảnh giấy tờ tùy thân cho tài khoản lạ, đặc biệt là những người tự xưng cán bộ công an, nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước nhưng chưa được xác minh.
Ảnh thẻ ngân hàng, thông tin tài khoản và mã QR thanh toán
Ảnh chụp toàn bộ thẻ ngân hàng, nhất là mặt sau có mã bảo mật, tiềm ẩn nguy cơ lộ thông tin thanh toán. Với mã QR nhận tiền, việc chia sẻ cho người khác để chuyển khoản là nhu cầu bình thường. Tuy nhiên, người dùng cần kiểm tra nội dung mã và không gửi kèm những dữ liệu tài chính không cần thiết.
Đặc biệt, tuyệt đối không cung cấp mã PIN, mã bảo mật thẻ hoặc thông tin xác thực giao dịch cho người lạ.
Ảnh có mã OTP, mật khẩu và thông tin đăng nhập
Đây là nhóm hình ảnh cần bảo vệ nghiêm ngặt nhất. Một bức ảnh chụp màn hình điện thoại có thể vô tình hiển thị mã OTP, mật khẩu, mã khôi phục tài khoản hoặc thông báo xác thực từ ngân hàng.
Nếu những thông tin này rơi vào tay kẻ gian, tài khoản của người dùng có nguy cơ bị truy cập trái phép hoặc phát sinh giao dịch không được cho phép.
Người dân không nên chia sẻ mã OTP, mật khẩu hay mã khôi phục cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng nhân viên ngân hàng hoặc cán bộ cơ quan chức năng.
Ảnh vé máy bay, thẻ lên máy bay và mã đặt chỗ
Không ít người có thói quen chụp vé máy bay đăng lên mạng xã hội trước chuyến du lịch. Tuy nhiên, vé và thẻ lên máy bay có thể chứa họ tên, mã đặt chỗ, thông tin chuyến bay và mã vạch.
Trong một số trường hợp, mã đặt chỗ kết hợp với thông tin cá nhân có thể bị lợi dụng để truy cập hoặc thay đổi dữ liệu liên quan đến hành trình.
Vì vậy, nếu muốn chia sẻ hình ảnh vé máy bay, người dùng nên che mã đặt chỗ và những thông tin không cần công khai.
Ảnh hợp đồng, giấy tờ nhà đất và hồ sơ tài chính
Hợp đồng mua bán, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ vay vốn và các tài liệu liên quan đến tài sản thường chứa nhiều dữ liệu cá nhân quan trọng. Việc chụp toàn bộ giấy tờ rồi gửi qua mạng xã hội có thể khiến những thông tin này bị phát tán ngoài ý muốn.
Khi cần trao đổi công việc, người dân nên xác minh danh tính người nhận, mục đích sử dụng và chỉ cung cấp những nội dung thực sự cần thiết.
Ảnh chụp màn hình giao dịch ngân hàng
Ảnh chuyển khoản thường được sử dụng để xác nhận đã thanh toán. Tuy nhiên, hình ảnh này có thể chứa số tài khoản, tên chủ tài khoản, số tiền, thời gian giao dịch và các thông tin liên quan. Đặc biệt, ảnh chụp số dư tài khoản có thể làm lộ tình hình tài chính cá nhân.
Khi gửi bằng chứng thanh toán, người dùng nên giữ lại những thông tin cần thiết để đối chiếu và che các dữ liệu không liên quan.
Ảnh chân dung rõ mặt chụp cùng giấy tờ tùy thân
Hình ảnh khuôn mặt rõ nét đi kèm căn cước hoặc giấy tờ định danh là nhóm dữ liệu cần được bảo vệ. Kẻ gian có thể lợi dụng những hình ảnh này để tạo hồ sơ giả mạo hoặc thực hiện các thủ đoạn lừa đảo.
Dù một bức ảnh không đồng nghĩa với việc có thể vượt qua mọi hệ thống xác thực sinh trắc học, người dân vẫn không nên tùy tiện cung cấp ảnh chân dung kèm giấy tờ cho các tài khoản không đáng tin cậy.
Công an khuyến cáo gì để tránh bị lộ thông tin cá nhân?
Một trong những thủ đoạn được cơ quan công an cảnh báo là giả danh cán bộ công an, cán bộ địa chính hoặc nhân viên cơ quan nhà nước để yêu cầu người dân gửi ảnh căn cước, sổ đỏ và giấy tờ liên quan. Các đối tượng có thể viện lý do bổ sung hồ sơ, cập nhật thông tin hoặc xác minh dữ liệu để tạo lòng tin.
Khi nhận được những yêu cầu này qua Zalo, Messenger hoặc đường link do cá nhân gửi, người dân cần kiểm tra lại thông tin thông qua kênh chính thức của cơ quan, tổ chức liên quan.
Nếu bắt buộc phải gửi giấy tờ phục vụ công việc, cần xác định đúng người nhận, đúng mục đích và hạn chế chia sẻ dữ liệu không cần thiết.
Người dùng có thể che một phần số định danh, số thẻ, mã QR hoặc những nội dung không liên quan, miễn là không ảnh hưởng đến yêu cầu hợp lệ của thủ tục đang thực hiện.
Đối với tài liệu quan trọng, có thể sử dụng tệp được mã hóa hoặc đặt mật khẩu, đồng thời gửi mật khẩu qua một kênh liên lạc khác. Bên cạnh đó, người dân nên bật xác thực hai lớp cho các tài khoản quan trọng, thường xuyên kiểm tra thiết bị và rà soát những hình ảnh chứa dữ liệu nhạy cảm đã chia sẻ trước đây.
Với các thủ tục hành chính, nếu cơ quan có thẩm quyền chấp nhận xuất trình giấy tờ điện tử trên VNeID, người dân có thể sử dụng phương thức này thay vì gửi ảnh chụp giấy tờ qua tài khoản cá nhân.
Điều quan trọng là không nên chủ quan khi chia sẻ thông tin, kể cả với người quen. Một khi hình ảnh đã được gửi đi, người dùng khó kiểm soát hoàn toàn việc lưu trữ hoặc chuyển tiếp. Chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân ngay từ những thao tác đơn giản sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị lợi dụng để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.
