Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 57 bị can trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương cùng một số đơn vị, địa phương có liên quan.
Các bị can bị đề nghị truy tố về nhiều tội danh, gồm: Tàng trữ trái phép chất ma túy; Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Môi giới hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Làm sai lệch hồ sơ vụ án và Đánh bạc.
Quá trình điều tra bổ sung, cơ quan công an khởi tố thêm 10 bị can với 9 tội danh, trong đó có tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Một bị can đã chết, một người bỏ trốn và đang bị truy nã.
Lợi dụng việc giám định và chữa bệnh bắt buộc
Theo kết luận điều tra, Nguyễn Thị Mai Anh (sinh năm 1979) được xác định là người giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu. Mai Anh chung sống như vợ chồng với Lê Văn Đông (còn gọi là “Đông Timo”, sinh năm 1978).
Trước đó, Mai Anh từng bị khởi tố, bắt tạm giam về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và được đưa đi giám định tâm thần. Tháng 1/2016, Hội đồng giám định của Viện Pháp y tâm thần Trung ương kết luận Mai Anh bị rối loạn tâm thần và hành vi, hạn chế khả năng nhận thức, điều khiển hành vi tại thời điểm phạm tội và mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi tại thời điểm giám định.
Từ kết luận này, Mai Anh được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Cơ quan điều tra cáo buộc trong thời gian chữa bệnh, Mai Anh đã trốn khỏi cơ sở điều trị, móc nối với nhiều người để làm giả tài liệu liên quan đến hoạt động giám định pháp y tâm thần.
Lê Văn Đông cũng từng được đưa đi giám định sau khi bị khởi tố trong một vụ gây rối trật tự công cộng. Kết quả giám định xác định Đông bị mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi nên người này được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương.
Theo cơ quan điều tra, những sơ hở trong hoạt động giám định tâm thần và quản lý người chữa bệnh bắt buộc đã bị các bị can lợi dụng. Một số người được cho là cố tình giả các triệu chứng như tuyệt thực, la hét, không ngủ, tự gây thương tích, đập phá, nói nhảm hoặc có biểu hiện ảo tưởng để tác động đến kết luận giám định.
Mục đích của hành vi này là được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, trì hoãn thi hành án, được trừ thời gian chữa bệnh vào thời gian chấp hành hình phạt tù hoặc tìm cách bỏ trốn để tiếp tục vi phạm pháp luật.
Bị cáo buộc đưa hối lộ hơn 1,3 tỷ đồng
Kết luận điều tra xác định Mai Anh đã dùng nhiều hình thức để mua chuộc một số lãnh đạo, cán bộ và nhân viên Viện Pháp y tâm thần Trung ương, như đưa tiền mặt, chuyển khoản, tặng quà hoặc tổ chức các chuyến du lịch, nghỉ dưỡng.
Từ năm 2021 đến trước thời điểm bị bắt, Mai Anh nhiều lần tổ chức, chi trả kinh phí cho cán bộ, nhân viên của Viện đi nghỉ dưỡng tại nhiều địa phương.
Việc đưa tiền được cho là diễn ra theo tháng, vào các dịp lễ, Tết hoặc mỗi khi Mai Anh cùng người thân tín muốn ra ngoài. Mai Anh còn bị cáo buộc chi tiền để được bố trí phòng riêng có điều hòa, cho hai con nhỏ và người giúp việc vào sinh hoạt tại Viện.
Tổng số tiền Mai Anh bị cáo buộc dùng để đưa hối lộ là hơn 1,3 tỷ đồng, chưa tính các khoản quà tặng khác dành cho người có chức vụ, quyền hạn.
Không chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân, Mai Anh còn nhận tiền từ người nhà của một số bị can, bị án và phạm nhân, sau đó hướng dẫn họ xây dựng bệnh án, giả các triệu chứng tâm thần để được đưa đi giám định.
Cơ quan điều tra cáo buộc Mai Anh làm trung gian chuyển tiền cho bác sĩ nhằm tác động, làm sai lệch kết quả giám định, giúp một số người trốn tránh hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Tổng số tiền liên quan đến hành vi môi giới hối lộ được xác định hơn 3,8 tỷ đồng; Mai Anh hưởng lợi gần 3,2 tỷ đồng.
Viện trưởng Trường bị cáo buộc đã tiếp tay cho các sai phạm của Mai Anh. Ông đã nhận 3 tỷ đồng trực tiếp từ Mai Anh và nhiều người khác để tạo điều kiện kết luận giám định tâm thần cho 17 trường hợp là các bị can, bị cáo, bị án.
Các giám định không đúng thực trạng bệnh. Qua đó, người phạm tội được kết luận bị mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, được đi chữa bệnh bắt buộc. Sau khi nhận tiền, ông Trường chia cho các thành viên khác trong hội đồng giám định là cấp dưới của mình và giữ lại 2,3 tỷ đồng.
Công an còn xác định ông Trường nhận 2,5 tỷ đồng từ Nguyễn Thị Thu Hoài, Phó phòng tổ chức, nhằm tạo điều kiện tuyển dụng cho một số cá nhân được vào làm việc tại Viện pháp y tâm thần Trung ương.
Can thiệp cả việc quy hoạch cán bộ
Theo kết luận điều tra, mức độ chi phối của Mai Anh không chỉ dừng ở việc ra, vào cơ sở chữa bệnh hoặc tác động đến kết quả giám định.
Bị can này còn bị cáo buộc can thiệp vào công việc nội bộ của Viện Pháp y tâm thần Trung ương, tác động để những cán bộ, nhân viên có quan hệ thân thiết được bổ sung vào quy hoạch lãnh đạo khoa, phòng hoặc được tạo điều kiện trong hoạt động học tập, bồi dưỡng chuyên môn.
Mai Anh cũng bị cho là đã câu kết với một số cán bộ, nhân viên và bảo vệ để tạo điều kiện cho người đang chữa bệnh bắt buộc trốn khỏi Viện hoặc tự do ra, vào mà không thông báo cho cơ quan quản lý, cơ quan tố tụng đang thụ lý vụ án.
Trong khi đó, Lê Văn Đông bị cáo buộc tổ chức cho một số cán bộ, nhân viên của Viện cùng những người thân tín sử dụng trái phép chất ma túy trong thời gian chữa bệnh bắt buộc. Cơ quan điều tra còn xác định Đông tàng trữ ma túy tại nơi ở và buồng chữa bệnh của mình trong Viện.
Theo cơ quan điều tra, một số bị can đã sử dụng chính địa điểm chữa bệnh bắt buộc tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương và Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 để thực hiện, che giấu hành vi phạm tội. Có trường hợp người đang chữa bệnh bắt buộc vẫn sinh hoạt, đi lại bình thường, trốn khỏi nơi điều trị và tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Liên quan vụ án, nhiều lãnh đạo, bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên của Viện Pháp y tâm thần Trung ương cùng một số cựu cán bộ cơ quan chức năng đã bị đề nghị truy tố để xử lý theo quy định pháp luật.
