Vụ kiện hi hữu này vừa được Tòa án nhân dân thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc) xét xử phúc thẩm và bản án hiện đã có hiệu lực pháp luật.
Theo nội dung bản án, vào tháng 5/2023, Công ty TNHH Đấu giá công Thái Nguyên được Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây ủy nhiệm tổ chức một phiên đấu giá trực tuyến lô tài sản bị tịch thu từ các vụ án tham nhũng.
Đáng chú ý trong lô tài sản này có một bức tượng Quan Âm được giới thiệu là "bằng vàng nguyên chất", nặng 2 kg và được định giá 790.400 tệ (tương đương 3,1 tỷ đồng). Vượt qua 212 lượt trả giá, ông Khâu đã trở thành người chiến thắng với số tiền 845.100 tệ. Tại phiên đấu giá này, nam doanh nhân còn mua thêm hơn 90 món đồ khác, chủ yếu là vàng thỏi, với tổng giá trị giao dịch lên tới hơn 5 triệu tệ (khoảng 20 tỷ đồng).
Một tuần sau phiên đấu giá, ông Khâu đến kho tài sản công của Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây để nhận bàn giao. Do số lượng vật phẩm quá nhiều và thời gian gấp rút, ông đã không kiểm tra kỹ lưỡng từng món đồ. Ông Khâu cho biết bản thân hoàn toàn tin tưởng vào đơn vị tổ chức đấu giá, đồng thời món hàng cũng có kèm theo giấy chứng nhận thẩm định đóng dấu đỏ.
Cụ thể, giấy chứng nhận này do Trung tâm Kiểm định và Thử nghiệm Chất lượng Sản phẩm Vàng Bạc Quốc gia tại Nam Kinh cấp. Khi tiến hành nhập số kiểm định và mã truy vấn trên trang web của trung tâm, hệ thống vẫn hiển thị thông tin đây là "Tượng vàng Quan Âm", trọng lượng 2.000 gram và là vàng 24K.
Thế nhưng, sau khi mang bức tượng về nhà, ông Khâu phát hiện bề mặt tượng có dấu hiệu phai màu. Ngay lập tức, ông sử dụng máy quang phổ để kiểm tra và nhận được kết quả bất ngờ khi bức tượng chứa đến 79,9% đồng, 20,08% kẽm và chỉ có vỏn vẹn 0,01% bạc.
Ông Khâu nhanh chóng mang bức tượng "Quan Âm vàng" này quay lại kho tài sản công của Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây để yêu cầu hoàn lại tiền nhưng bị từ chối. Sau đó, ông quyết định để lại bức tượng tại phòng an ninh của kho rồi rời đi. Trải qua các cuộc đàm phán, bức tượng tranh chấp đã được niêm phong và gửi vào két an toàn tại ngân hàng dưới sự chứng kiến của công chứng viên.
Tháng 5/2024, sau khi nhiều lần gửi đơn kiến nghị không thành công, ông Khâu chính thức đệ đơn kiện Công ty Đấu giá Tài sản công thành phố Thái Nguyên và Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây. Trong đơn, ông yêu cầu các bị đơn phải hoàn trả lại toàn bộ số tiền trúng đấu giá, thanh toán phần lãi suất tương ứng và bồi thường gấp ba lần giá trị đấu giá.
Quá trình xét xử cho thấy, bức tượng này vốn có nguồn gốc là tài sản bị tịch thu trong một vụ án đưa hối lộ xảy ra vào năm 2012, sau đó được Viện kiểm sát nhân dân quận Kiến Cao Bình, thành phố Thái Nguyên bàn giao cho Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây vào năm 2021. Hồ sơ thẩm định tại thời điểm đó cũng ghi nhận đây là tượng Quan Âm bằng vàng nặng 2.000 gram, trị giá 790.400 tệ, thuộc nhóm kim loại quý và vàng nguyên chất.
Trước việc ông Khâu trả lại vật phẩm vì cho rằng đó là đồ giả, tòa án đã yêu cầu Công an thành phố Thái Nguyên tiến hành giám định chứng cứ điện tử để đối chiếu thời điểm ông nhận hàng và lúc mang trả. Kết quả xác nhận vật phẩm ông Khâu nhận đi và mang trả lại chính là cùng một bức tượng.
Không chấp nhận kết luận này, Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây tiếp tục yêu cầu xác thực sinh trắc học. Tuy nhiên, ba đơn vị thẩm định đều từ chối thực hiện với lý do yêu cầu này vượt quá khả năng chuyên môn và rất khó để phân tích hiệu quả bằng công nghệ hiện có.
Do phía bị đơn không thể đưa ra được những chứng cứ phản bác, tòa án đã quyết định chấp nhận kết quả giám định của cơ quan công an. Bức tượng tang vật sau đó được giám định lại và kết luận chứa khoảng 80% là đồng, phần còn lại là kẽm và hoàn toàn không có vàng.
Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên buộc các bị đơn phải hoàn lại tiền cho ông Khâu. Dù vậy, yêu cầu đòi bồi thường gấp ba lần số tiền đấu giá của nguyên đơn không được chấp nhận, bởi chưa có đủ bằng chứng chứng minh hai bị đơn có chủ ý lừa đảo hoặc mắc sơ suất nghiêm trọng.
Sau bản án sơ thẩm, các bị đơn đã nộp đơn kháng cáo toàn bộ bản án, nhưng cấp phúc thẩm vẫn quyết định giữ nguyên phán quyết ban đầu. Đến nay, việc bức tượng Quan Âm bằng vàng nguyên chất thực sự đang ở đâu và vì sao vật phẩm mang ra đấu giá lại bị đánh tráo thành hợp kim đồng vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp.
Ngày 18/9 vừa qua, Sở Tài chính tỉnh Sơn Tây cho biết đã gửi văn bản thông báo vụ việc cho Viện kiểm sát nhân dân quận Kiến Cao Bình – đơn vị từng bàn giao bức tượng, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi.
