Đội tuyển Việt Nam chỉ đứng hạng tư tại FIFA ASEAN Cup 2026 diễn ra ở Indonesia sau khi thua Malaysia 0-1 trong trận tranh hạng ba. Trước đó, với trận thua Thái Lan ở vòng bảng, đoàn quân của HLV Kim Sang Sik đã không thể giành vé vào chung kết.
Nhờ sự góp mặt của chân sút nhập tịch Nguyễn Xuân Son, đội tuyển Việt Nam dù vượt qua khởi đầu chật vật tại FIFA ASEAN Cup 2026 vẫn đánh bại Philippines với tỷ số 1-0. Nhưng khi chân sút gốc Brazil này phải chia tay sớm vì rách cơ đùi sau, đội tuyển Việt Nam đã thi đấu sa sút cho dù vẫn còn đó 2 chân sút nhập tịch Đỗ Hoàng Hên và Nguyễn Tài Lộc.
Khi thiếu vắng Xuân Son do chấn thương, các đợt lên bóng của đội tuyển Việt Nam rơi vào bế tắc hoàn toàn, dẫn đến hai thất bại liên tiếp trước Thái Lan (0-2) và Malaysia (0-1) ở FIFA ASEAN Cup 2026.
HLV Kim Sang Sik không còn chân sút nào trong tay có thể độc lập tác chiến trên hàng công để ghi bàn, hay di chuyển lôi kéo hàng thủ đối phương để tạo khoảng trống cho các chân sút khác lập công.
Thực tế này vốn không còn lạ lẫm nếu nhìn lại quá trình thi đấu của tuyển Việt Nam trước thời điểm Xuân Son xuất hiện. Tại ASEAN Cup 2024, tập thể dưới sự dẫn dắt của HLV Kim Sang Sik từng rất nhọc nhằn mới thắng Indonesia 1-0 và bị Philippines cầm hòa 1-1 ngay vòng bảng.
Và khi Xuân Son đủ điều kiện khoác áo đội tuyển Việt Nam trong trận gặp Myanmar ở lượt cuối vòng bảng, các chiến binh sao vàng đã thắng đậm 5-0 với cú đúp của chân sút gốc Brazi. Ba trận đấu loại trực tiếp sau đó, Xuân Son ghi đến 5 bàn trước khi rời sân ở phút 34 trận chung kết lượt về vì gãy chân.
Ảnh hưởng từ chấn thương khiến Xuân Son tăng cân đáng kể, vận động trở nên thiếu linh hoạt và cảm giác dứt điểm sa sút thấy rõ. Dẫu vậy, sự hiện diện của anh trên sân vẫn mang lại những giải pháp ghi bàn hữu hiệu cho đội nhà, khác hẳn với sự bế tắc tại FIFA ASEAN Cup 2026.
Xuân Son mới 29 tuổi, vẫn còn có thể đá tốt vài năm nữa. Nhưng với chấn thương ngày một nhiều, khả năng đóng góp của chân sút nhập tịch này sẽ ngày càng hạn chế. Do đó, trong trường hợp tiếp tục trông cậy vào lực lượng ngoại binh, tuyển Việt Nam đành phải kỳ vọng vào phong độ sung mãn của cá nhân Xuân Son hoặc buộc phải tìm thêm nhân tố nhập tịch mới để thay thế.
Olaha Mạnh Đức (Công An TP.HCM) là cái tên đã sẵn sàng lên tuyển, dù chân sút gốc Nigeria cũng đã 29 tuổi. Mức độ hòa nhập và thành công hay không cũng cần thời gian trả lời. Tuy nhiên, cốt lõi vấn đề không nằm ở việc bóng đá Việt Nam quá trông chờ vào các tiền đạo nhập tịch, mà là phương án khai thác nguồn lực này sao cho đạt hiệu quả cao nhất ở cả bài toán trước mắt lẫn chặng đường dài.
Thực tế cho thấy, hai cầu thủ nhập tịch còn lại Đỗ Hoàng Hên và Nguyễn Tài Lộc đóng góp khá hạn chế. Hoàng Hên thể hiện tròn vai lúc đảm nhận vị trí chạy cánh ở ASEAN Cup 2026, song lại gây thất vọng lớn khi bị kéo vào thi đấu ở trung tâm hàng tiền vệ tại FIFA ASEAN Cup 2026. Trong khi đó, Tài Lộc liên tục mờ nhạt bất kể được xếp đá tiền đạo cắm, tiền đạo cánh hay tiền vệ trung tâm ở cả hai giải đấu nêu trên.
HLV Kim Sang Sik lý giải Hoàng Hên và Tài Lộc đều không đạt thể trạng tốt nhất tại FIFA ASEAN Cup 2026 do chấn thương và thi đấu nhiều. Nhưng cầu thủ nhập tịch mà không tốt hơn và khỏe hơn cầu thủ Việt Nam thì có lẽ HLV Kim Sang Sik nên trao cơ hội cho cầu thủ nội, trong khi cả hai đã 32 tuổi.
Theo phân tích từ cựu trợ lý HLV Park Hang Seo - ông Bae Ji Won, việc sử dụng ồ ạt các nhân tố nhập tịch có thể làm xáo trộn sự gắn kết lối chơi do sự khác biệt về tư duy chiến thuật. Bên cạnh đó, nếu các cầu thủ ngoại không thể hiện được tinh thần cống hiến và sự hy sinh vì màu cờ sắc áo như các cầu thủ bản địa, đội bóng rất dễ rơi vào tình trạng mất đoàn kết khi kết quả không như ý. Việc quá phụ thuộc vào nguồn lực này cũng đồng nghĩa với nguy cơ phong độ đội tuyển suy giảm nghiêm trọng mỗi khi ngoại binh gặp chấn thương, đồng thời thu hẹp khoảng trống phát triển của các tài năng trẻ trong nước.
Kết quả không như ý tại FIFA ASEAN Cup 2026 tuy đáng buồn nhưng lại là điểm tựa để tuyển Việt Nam nhìn nhận lại các điểm yếu, đặc biệt là bài toán có nên tiếp tục dựa dẫm vào dàn sao nhập tịch hay không.
Nhập tịch là xu hướng chung của bóng đá thế giới chứ không riêng gì Việt Nam. Mặc dù vậy, những điểm hạn chế bộc lộ từ ba trường hợp nhập tịch vừa qua chính là lời cảnh báo cho bóng đá Việt Nam về việc đưa ra các quyết định nhân sự tối ưu hơn.
Chúng ta chỉ nên gọi những cầu thủ nhập tịch có chuyên môn vượt trội hoàn toàn với cầu thủ nội. Và cũng chỉ gọi để trám vào những vị trí đang yếu và thiếu là tiền đạo cắm và tiền vệ phòng ngự. Còn nếu không, trao cơ hội cho cầu thủ trẻ lên tuyển để trưởng thành là tốt hơn cho bóng đá Việt Nam.
Đáng chú ý, chuyên gia Bae Ji Won nhận định rằng việc nhập tịch chỉ mang tính chất giải quyết tình thế ngắn hạn chứ không thể thay thế cho việc đầu tư bền vững vào hệ thống hạ tầng và đào tạo trẻ. Bài học thất bại từ bóng đá Trung Quốc khi chiêu mộ ồ ạt các ngôi sao nước ngoài nhưng nền bóng đá lại thụt lùi chính là lời cảnh tỉnh rõ ràng nhất cho Việt Nam.
Sử dụng cầu thủ nhập tịch có thể mang lại thành tích tức thời, nhưng không thể thay thế công tác đào tạo cầu thủ trẻ vốn đem đến sự phát triển bền vững. Quan trọng là bóng đá Việt Nam chọn con đường nào để đi: trước mắt hay dài hạn?
Bóng đá Việt Nam liệu có dám chấp nhận thất bại trước mắt để kiên trì nâng cấp chất lượng đào tạo trẻ, nâng cấp giải vô địch quốc gia (V-League)? Đào tạo nên lứa cầu thủ kế cận chất lượng hay không là một câu hỏi không dễ trả lời.
