Mồng tơi là loại rau quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Loại rau này không chỉ dễ ăn mà còn khá dễ trồng, có thể phát triển trong vườn, chậu hoặc thùng xốp trên ban công, sân thượng.
Tuy nhiên, để mồng tơi sinh trưởng mạnh, nhiều nhánh, ngọn mập và có thể hái liên tục, người trồng cần chú ý từ khâu chọn hạt giống, chuẩn bị đất đến việc tưới nước, bổ sung dinh dưỡng và thu hoạch.
Chọn hạt giống tốt, chuẩn bị đất tơi xốp
Muốn mồng tơi phát triển khỏe ngay từ đầu, nên chọn hạt giống có nguồn gốc rõ ràng, hạt đều, chắc, không bị ẩm mốc. Tùy sở thích, người trồng có thể chọn mồng tơi xanh hoặc mồng tơi tím.
Trước khi gieo, có thể ngâm hạt trong nước ấm khoảng 4-6 giờ để làm mềm lớp vỏ, giúp hạt thuận lợi hơn trong quá trình nảy mầm. Sau khi ngâm, vớt hạt ra, để ráo rồi gieo vào đất đã chuẩn bị.
Không nên gieo hạt quá dày. Khi cây mọc chen chúc, các cây sẽ cạnh tranh ánh sáng, nước và dinh dưỡng, dễ khiến thân vươn dài nhưng lá và ngọn lại nhỏ.
Đất trồng mồng tơi nên tơi xốp, giàu chất hữu cơ, thoát nước tốt nhưng vẫn có khả năng giữ ẩm. Có thể trộn đất với phân hữu cơ hoai mục, phân trùn quế hoặc compost đã xử lý.
Nếu đất quá chặt, rễ khó phát triển và dễ xảy ra tình trạng úng nước. Ngược lại, đất quá khô hoặc nghèo dinh dưỡng cũng khiến cây sinh trưởng chậm.
Trước khi gieo, nên làm đất nhỏ, loại bỏ cỏ dại và đảm bảo chậu hoặc luống trồng có lỗ thoát nước. Bộ rễ khỏe sẽ giúp cây hấp thu nước và chất dinh dưỡng thuận lợi hơn.
Đủ ánh sáng, tưới nước vừa phải để ngọn phát triển
Mồng tơi là cây ưa sáng. Vì vậy, nên đặt chậu hoặc bố trí luống ở nơi có nhiều ánh sáng tự nhiên trong ngày. Nếu trồng ở vị trí quá râm, cây có thể vươn dài để tìm ánh sáng, thân yếu, lá thưa và ngọn kém phát triển.
Bên cạnh ánh sáng, nước cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng của cây. Mồng tơi cần được duy trì độ ẩm tương đối ổn định, nhất là trong giai đoạn cây con và thời kỳ phát triển mạnh.
Vào những ngày nắng nóng, nên kiểm tra đất thường xuyên và tưới khi lớp đất mặt bắt đầu khô. Thời điểm thích hợp để tưới thường là sáng sớm hoặc chiều mát.
Tuy nhiên, không nên tưới quá nhiều với suy nghĩ càng nhiều nước cây càng nhanh lớn. Đất liên tục sũng nước có thể khiến rễ thiếu oxy và phát sinh các vấn đề liên quan đến bộ rễ. Tốt nhất là giữ đất đủ ẩm nhưng không để nước đọng lâu.
Khi cây còn nhỏ, nên sử dụng vòi hoặc bình tưới có tia nước nhẹ để tránh làm xói đất, bật gốc hoặc làm cây non bị đổ. Nếu trồng mồng tơi leo giàn, nên chuẩn bị giàn từ sớm. Khi có điểm tựa, thân cây được nâng đỡ tốt, đồng thời tiếp nhận đủ ánh sáng, cây có điều kiện phát triển thêm nhiều nhánh.
Bổ sung dinh dưỡng hợp lý, không lạm dụng phân
Để mồng tơi cho ngọn xanh, mập và phát triển liên tục, cây cần được cung cấp đủ dinh dưỡng. Trong giai đoạn đầu, đất được chuẩn bị tốt với lượng chất hữu cơ phù hợp có thể đáp ứng một phần nhu cầu của cây.
Khi cây bắt đầu phát triển mạnh, người trồng có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục, phân trùn quế hoặc loại phân phù hợp với rau ăn lá theo đúng hướng dẫn.
Không nên bón quá nhiều phân với mong muốn cây lớn nhanh. Việc sử dụng phân quá mức không những không giúp cây phát triển tốt hơn mà còn có thể gây bất lợi cho cây và không phù hợp với rau trồng để sử dụng trong gia đình.
Với các loại phân thương mại, cần tuân thủ liều lượng và hướng dẫn trên bao bì. Nếu sản phẩm có yêu cầu thời gian cách ly, người trồng cũng cần thực hiện đúng quy định trước khi thu hoạch.
Hái ngọn đúng cách để mồng tơi tiếp tục ra nhánh
Một trong những yếu tố quan trọng giúp mồng tơi cho nhiều lứa rau là cách thu hoạch. Khi cây đã phát triển khỏe và ngọn đạt kích thước phù hợp, người trồng có thể cắt ngọn để sử dụng thay vì để cây vươn quá dài. Việc thu hái hợp lý tạo điều kiện để cây tiếp tục phát triển các nhánh bên, từ đó cho thêm nhiều ngọn non.
Khi cắt, nên sử dụng dụng cụ sạch, thao tác dứt khoát và hạn chế làm dập phần thân còn lại. Với cây còn nhỏ, không nên thu hoạch quá mạnh tay bởi cây vẫn cần đủ lá để quang hợp và phục hồi sau mỗi lần hái.
Sau mỗi đợt thu hoạch, có thể bổ sung lượng phân hữu cơ phù hợp, đồng thời duy trì độ ẩm cần thiết cho đất. Nếu được chăm sóc đúng cách, mồng tơi có thể tiếp tục cho nhiều lứa ngọn thay vì chỉ thu hoạch một lần.
Thường xuyên kiểm tra cây để phát hiện sâu bệnh
Bên cạnh việc chăm sóc, người trồng cũng nên thường xuyên quan sát lá và phần ngọn, đặc biệt là mặt dưới của lá để phát hiện sớm dấu hiệu sâu bệnh. Khi thấy lá bị biến đổi màu sắc, xuất hiện lỗ thủng hoặc có dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra nguyên nhân để có biện pháp xử lý phù hợp. Đối với rau ăn lá trồng tại nhà, không nên tùy tiện sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nếu chưa nắm rõ cách sử dụng và thời gian cách ly.
Nhìn chung, để mồng tơi lớn nhanh, ngọn mập và cho thu hoạch nhiều lần, không nhất thiết phải tìm đến các loại phân hay chất kích thích tăng trưởng. Quan trọng nhất vẫn là tạo môi trường sinh trưởng phù hợp cho cây: đất tơi xốp, đủ dinh dưỡng, nhiều ánh sáng, độ ẩm ổn định và thu hái đúng cách.
Chỉ với một chậu mồng tơi nhỏ trên ban công hay sân thượng, nếu được chăm sóc đều đặn, gia đình vẫn có thể có những lứa rau xanh tốt, ngọn non và tươi ngon để sử dụng.
