Trên báo Tuổi trẻ online, TS Đào Việt Phương - Phó giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cho hay, đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam ở cả nam và nữ.
Đặc biệt, nam giới - những người chịu nhiều áp lực cuộc sống - thường xuyên sử dụng rượu bia và thuốc lá có tỉ lệ mắc cao hơn rõ rệt.
Có những dấu hiệu đột quỵ ban đầu mờ nhạt khiến nhiều người nghĩ mình chỉ "trúng gió" hay "rối loạn tiền đình", từ đó bỏ lỡ "thời gian vàng" để điều trị.
Hiện nay, quy tắc F.A.S.T (méo miệng, yếu tay, khó nói, gọi cấp cứu ngay) đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên theo bác sĩ Phương, vẫn tồn tại những trường hợp "FAST âm tính", điều này có nghĩa dù bề ngoài có vẻ bình thường nhưng não bộ thực chất đang "kêu cứu".
Một số dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý như mất thị lực đột ngột: Nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt. Nhiều người nhầm là bệnh mắt, đến khi phát hiện đột quỵ thì đã quá "giờ vàng".
Chóng mặt dữ dội, cảm giác mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng, khác với chóng mặt thông thường.
Đau đầu "sét đánh", cơn đau dữ dội, đột ngột, có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Bác sĩ Phương cảnh báo nếu nghi ngờ đột quỵ, tuyệt đối không tự lái xe. Khi não bị tổn thương, phản xạ có thể mất đi trong tích tắc, ngoài khả năng kiểm soát. Tại bệnh viện đã có hai bệnh nhân chỉ tê bì nhẹ nửa người nhưng vẫn tự lái xe đến viện và đều va chạm khi dừng đèn đỏ.
Bác sĩ khuyến cáo không chích máu đầu ngón tay; không cho uống nước chanh hoặc bất kỳ thứ gì qua đường miệng; không tự ý dùng thuốc.
Người bị đột quỵ rất dễ sặc, việc cho uống thuốc lúc này có thể gây suy hô hấp cấp.
Ngoài ra không nên mất thời gian đo huyết áp rồi chờ ổn định, bởi tế bào não tổn thương từng phút, không chờ đợi.
"Chú ý năm câu hỏi nhanh phát hiện đột quỵ. Khi thấy người thân có dấu hiệu bất thường, hãy kiểm tra nhanh trong 30 giây: Hỏi tên, kiểm tra khả năng nói; yêu cầu giơ hai tay; yêu cầu nhấc chân; quan sát nụ cười, xem có méo miệng; hỏi thời điểm khởi phát triệu chứng.
Thời gian khởi phát là yếu tố quyết định việc có thể sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối hay không", bác sĩ Phương chia sẻ.
Theo bác sĩ Phương, đột quỵ hoàn toàn có thể phòng ngừa, bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như giảm rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị theo chỉ định.
7 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra trước một tuần không nên bỏ qua
1. Đau đầu dữ dội
Đau đầu là dấu hiệu của rất nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Tuy nhiên, nếu cơn đau đầu đến đột ngột, đau dữ dội mà không rõ nguyên nhân thì đây có thể là 1 trong 7 dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. Vùng đau đầu ở bệnh nhân đột quỵ có xu hướng lan rộng và thời gian của cơn đau thường khá dài.
Đau đầu dữ dội là 1 trong 7 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra trước một tuần
Đau đầu dữ dội là 1 trong 7 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra trước một tuần
2. Thị lực bị giảm sút
Người bị đột quỵ thường gặp phải vấn đề về thị lực vào khoảng thời gian trước khi cơn đột quỵ xảy ra. Vì thế, đây cũng được xem là 1 trong 7 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra trước một tuần.
Vấn đề về thị lực ở bệnh nhân đột quỵ xuất phát từ tình trạng não không được cung cấp đủ máu. Điều này gây nên các bất thường như:
- Mắt nhìn mờ hoặc không nhìn được.
- Tầm nhìn gần hoặc nhìn xa kém hơn bình thường.
- Tầm nhìn có sự xuất hiện của bóng đen hoặc điểm mù.
3. Chóng mặt và mất thăng bằng
1 trong 7 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra trước một tuần mà bạn cần ghi nhớ là tình trạng mất thăng bằng và chóng mặt. Đây là kết quả của sự gián đoạn lưu thông máu ở hệ thần kinh trung ương.
Người bị đột quỵ thường có các dấu hiệu về mất thăng bằng như:
- Quay cuồng, chóng mặt.
- Đứng khó giữ thăng bằng như bình thường, đi lại khó khăn.
- Cảm giác buồn nôn hoặc muốn ngã.
4. Tê yếu các chi
Trước khi xuất hiện cơn đột quỵ, người bệnh cũng rất dễ bị tê hoặc yếu một bên cơ thể. Dấu hiệu này là do não bị thiếu oxy và máu.
Ở dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra này, người bệnh sẽ có biểu hiện:
- Một bên cơ thể, thường gặp nhất là ở chân, tay, mặt có cảm giác tê, yếu, khó vận động.
- Khó khăn khi cử động hoặc nâng vật nặng.
- Cảm giác như kim châm hoặc mất cảm giác.
5. Khó nói hoặc khó hiểu lời nói của người khác
Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến khu vực não điều khiển ngôn ngữ nên người bệnh bỗng nhiên nói khó, khó hiểu được lời nói của người khác. Cụ thể, người bệnh sẽ gặp tình trạng:
- Nói lắp, khó phát âm hoặc mất khả năng nói.
- Khó hoặc không hiểu được lời nói của người khác.
- Lẫn lộn và không nhớ được từ ngữ để diễn đạt.
Tê và yếu tay cũng được xếp vào dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ
Tê và yếu tay cũng được xếp vào dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ
6. Mất trí nhớ tạm thời
Mất trí nhớ tạm thời có thể nằm trong danh sách 7 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra trước một tuần vì lưu lượng máu đi đến các phần chịu trách nhiệm về trí nhớ của não bộ bị giảm sút. Điều này gây nên các tình trạng:
- Quên các sự kiện có tính chất gần hoặc các thông tin quan trọng.
- Khó khăn trong việc nhớ lại tên người quen hoặc địa điểm.
- Cảm giác lẫn lộn và không chắc chắn về thời gian và địa điểm.
7. Mệt mỏi, thiếu sức sống
Cảm giác mệt mỏi và thiếu sức sống kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo của đột quỵ do não không nhận đủ oxy và dưỡng chất. Khi đó, người bệnh sẽ gặp tình trạng:
- Mệt mỏi triền miên mà không thể giải thích lý do.
- Da nhợt nhạt.
- Thiếu năng lượng và không có động lực làm việc.
- Thường xuyên buồn ngủ, khả năng tập trung kém.
