Ngũ gia bì là loại cây quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Cây có những chùm lá xanh đẹp mắt, sức sống tốt, dễ chăm sóc nên thường được trồng làm cảnh trong sân vườn, trước nhà hoặc đặt ở nơi làm việc. Tuy nhiên, trong y học cổ truyền, ngũ gia bì còn được biết đến với nhiều giá trị khác.
Từ lâu, một số bộ phận của cây như vỏ thân, vỏ rễ đã được sử dụng làm dược liệu. Dưới đây là 5 công dụng thường được nhắc đến của ngũ gia bì.
Hỗ trợ xương khớp
Một trong những công dụng nổi bật của ngũ gia bì trong y học cổ truyền là hỗ trợ các vấn đề liên quan đến xương khớp. Dược liệu này thường xuất hiện trong một số bài thuốc được sử dụng với mục đích hỗ trợ giảm cảm giác đau nhức, mỏi và giúp cơ thể vận động linh hoạt hơn.
Đặc biệt, những người thường xuyên phải lao động nặng, vận động nhiều hoặc cảm thấy cơ thể đau mỏi có thể biết đến ngũ gia bì như một loại dược liệu truyền thống. Tuy nhiên, đây không phải là thuốc điều trị bệnh xương khớp và không nên tự ý dùng thay thế thuốc được bác sĩ kê đơn.
Hỗ trợ giảm cảm giác mệt mỏi
Ngũ gia bì cũng được nhắc đến trong các tài liệu y học cổ truyền với vai trò giúp cơ thể thích nghi tốt hơn khi làm việc hoặc vận động trong thời gian dài. Một số chế phẩm từ dược liệu này được sử dụng với mục đích hỗ trợ tình trạng suy nhược, mệt mỏi.
Theo quan niệm truyền thống, ngũ gia bì có tác dụng giúp cơ thể khỏe khoắn, tăng sức bền và hỗ trợ phục hồi sau những giai đoạn làm việc quá sức.
Tuy nhiên, mệt mỏi kéo dài có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thiếu máu, rối loạn giấc ngủ, dinh dưỡng không đầy đủ hoặc một số bệnh lý. Vì vậy, nếu thường xuyên mệt mỏi không rõ nguyên nhân, cần tìm hiểu nguyên nhân thay vì chỉ sử dụng dược liệu.
Được sử dụng như một vị thuốc an thần
Ngũ gia bì còn được biết đến trong y học cổ truyền với công dụng hỗ trợ giấc ngủ và giúp cơ thể thư giãn. Một số bài thuốc dân gian sử dụng dược liệu này với mục đích cải thiện tình trạng mất ngủ, ngủ không sâu hoặc cơ thể suy nhược.
Điều này khiến ngũ gia bì được nhiều người quan tâm, đặc biệt trong cuộc sống hiện đại khi tình trạng căng thẳng, áp lực công việc và thiếu ngủ ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, không nên tự sắc hoặc uống ngũ gia bì với mục đích điều trị mất ngủ kéo dài. Nếu mất ngủ thường xuyên, người bệnh nên tìm nguyên nhân và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại dược liệu nào.
Có khả năng hỗ trợ đuổi muỗi, giúp không gian sống dễ chịu hơn
Bên cạnh giá trị làm cảnh, ngũ gia bì còn thường được trồng trong nhà hoặc quanh khu vực sinh hoạt vì nhiều người cho rằng cây có khả năng hỗ trợ xua đuổi một số loại côn trùng, trong đó có muỗi.
Cây có mùi đặc trưng, những tán lá xanh cũng giúp tạo cảm giác mát mẻ và gần gũi với thiên nhiên. Khi được trồng ở sân vườn, ban công hoặc khu vực có ánh sáng phù hợp, ngũ gia bì vừa góp phần tạo cảnh quan vừa giúp không gian trở nên sinh động hơn.
Dù vậy, không nên xem việc trồng ngũ gia bì là biện pháp thay thế hoàn toàn các phương pháp phòng muỗi. Gia đình vẫn cần giữ môi trường sạch sẽ, loại bỏ nơi nước đọng và sử dụng các biện pháp chống muỗi phù hợp.
Có tiềm năng hỗ trợ hệ miễn dịch
Một số nghiên cứu về các hợp chất có trong nhóm cây ngũ gia bì cho thấy chúng chứa nhiều thành phần thực vật có hoạt tính sinh học. Trong y học cổ truyền, ngũ gia bì cũng được sử dụng với mục đích bồi bổ và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Đây là lý do loại cây này đôi khi được nhắc đến với khả năng hỗ trợ sức đề kháng và giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với những tác động từ môi trường.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa tiềm năng sinh học của các hoạt chất trong cây và tác dụng điều trị bệnh đã được chứng minh trên người. Ngũ gia bì không thể thay thế chế độ ăn uống cân bằng, vận động, ngủ đủ giấc hay thuốc điều trị khi có bệnh.
Lưu ý khi sử dụng ngũ gia bì
Ngũ gia bì có giá trị làm cảnh và được sử dụng trong y học cổ truyền, nhưng không phải cứ là cây thuốc thì có thể tự ý dùng với bất kỳ liều lượng nào. Đặc biệt, phụ nữ mang thai, người đang mắc bệnh mạn tính, người cao tuổi hoặc đang sử dụng thuốc điều trị nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm từ ngũ gia bì.
Những thông tin về công dụng của ngũ gia bì trong y học cổ truyền nên được xem là tham khảo, không dùng để thay thế chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
