Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự nếu có trình độ chuyên môn, bằng cấp phù hợp sẽ được chú trọng tuyển chọn nhằm bổ sung nhân lực cho các vị trí chuyên môn, kỹ thuật trong Quân đội. Danh sách ngành nghề được ưu tiên khá rộng, từ công nghệ thông tin, luật, ngoại ngữ đến y tế, xây dựng, cơ khí và phòng cháy chữa cháy.
Tiêu chuẩn tuyển chọn công dân nhập ngũ
Theo Điều 4 Văn bản hợp nhất 36/VBHN-BQP năm 2025 hợp nhất Thông tư quy định tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành, công dân được tuyển chọn thực hiện nghĩa vụ quân sự phải đáp ứng các nhóm tiêu chuẩn về tuổi đời, chính trị, sức khỏe và văn hóa.
Về độ tuổi
Công dân từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi thuộc độ tuổi tuyển chọn thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Riêng công dân nam được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học và đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo thì độ tuổi gọi nhập ngũ được kéo dài đến hết 27 tuổi.
Về tiêu chuẩn chính trị
Việc tuyển chọn công dân thực hiện theo Thông tư liên tịch số 50/2016/TTLT-BQP-BCA ngày 15 tháng 4 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng - Bộ trưởng Bộ Công an quy định tiêu chuẩn chính trị tuyển chọn công dân vào phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Đối với các cơ quan, đơn vị và vị trí trọng yếu cơ mật trong Quân đội; lực lượng Tiêu binh, Nghi lễ; lực lượng Vệ binh và Kiểm soát quân sự chuyên nghiệp, việc tuyển chọn phải bảo đảm các yêu cầu riêng theo quy định của Bộ Quốc phòng.
Về tiêu chuẩn sức khỏe
Công dân được tuyển chọn phải đạt sức khỏe loại 1, loại 2 hoặc loại 3 theo Điều 5, Điều 6 Thông tư số 105/2023/TT-BQP ngày 06 tháng 12 năm 2023 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định tiêu chuẩn sức khỏe, khám sức khỏe cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng.
Đối với các cơ quan, đơn vị và vị trí đặc thù nêu trên, tiêu chuẩn sức khỏe được thực hiện theo yêu cầu riêng của Bộ Quốc phòng.
Đáng chú ý, Quân đội không gọi nhập ngũ đối với công dân mắc tật khúc xạ cận thị lớn hơn 1.5 diop trở lên, viễn thị các mức độ; có chỉ số BMI nhỏ hơn 18.0 hoặc lớn hơn 29.9.
Về trình độ văn hóa
Tiêu chuẩn chung là tuyển chọn công dân có trình độ văn hóa từ lớp 8 trở lên, thực hiện theo nguyên tắc lấy từ trình độ cao xuống thấp.
Trường hợp địa phương gặp khó khăn, không bảo đảm đủ chỉ tiêu giao quân, có thể báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định tuyển chọn công dân có trình độ văn hóa lớp 7.
Đối với các xã thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật và nơi có đồng bào dân tộc thiểu số dưới 10.000 người, được tuyển không quá 25% công dân có trình độ văn hóa cấp tiểu học; số còn lại phải có trình độ từ trung học cơ sở trở lên.
Tuyển quân chú trọng công dân có trình độ cao đẳng, đại học
Văn bản hợp nhất 36/VBHN-BQP năm 2025 cũng đặt ra yêu cầu chú trọng tuyển chọn, gọi nhập ngũ đối với công dân đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng và người dân tộc thiểu số.
Việc ưu tiên nhóm này nhằm góp phần nâng cao chất lượng xây dựng lực lượng thường trực, lực lượng dự bị động viên, đồng thời tạo nguồn xây dựng cơ sở chính trị ở địa phương, củng cố quốc phòng, an ninh và bảo vệ Tổ quốc.
Nguyên tắc tuyển quân là thực hiện đúng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy trình, quy định liên quan. Quá trình tuyển chọn phải bảo đảm đủ số lượng, đúng chất lượng, lấy tiêu chuẩn từ cao xuống thấp, đồng thời bảo đảm dân chủ, công bằng, công khai, an toàn và tiết kiệm.
Những ngành nghề trình độ đại học được ưu tiên sử dụng
Theo Khoản 1 Điều 3 Thông tư 220/2016/TT-BQP quy định về trình độ được ưu tiên sử dụng khi thực hiện nghĩa vụ quân sự, nhóm ngành trình độ cao đẳng, đại học được ưu tiên gồm nhiều lĩnh vực chuyên môn.
Cụ thể:
- Công nghệ thông tin: Khoa học máy tính; truyền thông và mạng máy tính; kỹ thuật phần mềm; hệ thống thông tin; an ninh, an toàn mạng.
- Luật: Luật dân sự và tố tụng dân sự; Luật hình sự và tố tụng hình sự; Luật kinh tế; Luật quốc tế.
- Khoa học tự nhiên và môi trường: Khoa học môi trường; Khí tượng học; Thủy văn; Hải dương học.
- Ngoại ngữ và văn hóa: Ngôn ngữ và văn hóa nước ngoài gồm Anh, Pháp, Nga, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước khu vực Đông Nam Á; Ngôn ngữ và văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam.
- Điện ảnh, truyền hình và nghệ thuật: Công nghệ điện ảnh - truyền hình; Bảo tàng; Quay phim; Thiết kế âm thanh - ánh sáng; Múa; Thanh nhạc; Nhạc cụ; Nhiếp ảnh.
- Văn thư, lưu trữ: Văn thư - Lưu trữ.
- Thể dục, thể thao: Các ngành thuộc lĩnh vực Thể dục thể thao.
- Tài chính, kế toán: Tài chính; Kế toán.
- Công nghệ thực phẩm: Chế biến lương thực, thực phẩm.
- Y tế: Y đa khoa; Y học dự phòng; Y học cổ truyền; Kỹ thuật hình ảnh; Xét nghiệm; Dược học; Hóa dược; Điều dưỡng; Răng - Hàm - Mặt.
- Kỹ thuật và xây dựng: Xây dựng; Kiến trúc; Cơ khí; Điện, Điện tử và Viễn thông; Hóa học; Trắc địa; Vật liệu.
- Phòng cháy chữa cháy: Phòng cháy chữa cháy.
Như vậy, người có bằng cao đẳng, đại học không chỉ được chú trọng trong tuyển chọn mà chuyên môn được đào tạo còn có thể được xem xét để bố trí, sử dụng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của đơn vị.
Các trình độ khác cũng có ngành nghề được ưu tiên
Không chỉ nhóm tốt nghiệp cao đẳng, đại học, Thông tư 220/2016/TT-BQP còn quy định những ngành nghề được ưu tiên sử dụng đối với người có trình độ trung cấp và sơ cấp.
Trình độ trung cấp
Danh mục gồm:
- Công nghệ thông tin: Truyền thông và mạng máy tính; Công nghệ kỹ thuật phần cứng máy tính; Công nghệ kỹ thuật phần mềm máy tính; Kỹ thuật lắp ráp, sửa chữa máy tính; Quản trị hệ thống; Quản trị mạng máy tính; Tin học ứng dụng.
- Kỹ thuật: Trắc địa; Khí tượng.
- Điện ảnh, nghệ thuật: Công nghệ điện ảnh - truyền hình; Bảo tàng; Quay phim; Thiết kế âm thanh - ánh sáng; Múa; Thanh nhạc; Nhạc cụ; Nhiếp ảnh; Văn hóa, văn nghệ quần chúng.
- Ngôn ngữ: Ngôn ngữ và văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam.
- Thông tin, văn thư: Thông tin - Thư viện; Văn thư - Lưu trữ; Bảo tàng.
- Thể dục thể thao: Thể dục thể thao.
- Công nghệ thực phẩm: Chế biến lương thực, thực phẩm.
- Y tế: Y sĩ đa khoa; Y học cổ truyền; Kỹ thuật hình ảnh; Xét nghiệm; Dược học; Điều dưỡng.
- Xây dựng, kỹ thuật: Xây dựng; Kiến trúc; Cơ khí; Điện, Điện tử và Viễn thông; Hóa học; Trắc địa; Vật liệu.
- Phòng cháy chữa cháy: Phòng cháy chữa cháy.
- Tài chính, kế toán: Tài chính; Kế toán hành chính sự nghiệp; Kế toán lao động tiền lương và bảo trợ xã hội.
- Hàng không: Kiểm soát không lưu.
- Trình độ sơ cấp
Đối với người có trình độ sơ cấp, các ngành nghề được ưu tiên gồm:
- Cơ khí;
- In;
- Điện;
- Lái xe ô tô;
- Lái xe máy công trình;
- Lái tàu.
Việc ưu tiên sử dụng người đã được đào tạo chuyên môn, kỹ thuật giúp Quân đội tận dụng tốt hơn nguồn nhân lực có trình độ trong độ tuổi nhập ngũ. Tuy nhiên, việc có bằng cấp hoặc thuộc ngành nghề trong danh mục ưu tiên không đồng nghĩa công dân đương nhiên được bố trí vào một vị trí chuyên môn cụ thể, bởi việc tuyển chọn và phân công còn phải căn cứ nhu cầu, chỉ tiêu và yêu cầu của từng đơn vị.
