Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định người tham gia giao thông phải chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ và các quy tắc giao thông khác, trong đó có trách nhiệm nhường đường cho xe được quyền ưu tiên đang thực hiện nhiệm vụ.
Theo Điều 27 của luật, xe ưu tiên được quyền đi trước các phương tiện khác khi qua đường giao nhau từ bất kỳ hướng nào tới, theo thứ tự: xe chữa cháy đang làm nhiệm vụ; xe quân sự, công an, kiểm sát thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp và đoàn xe có Cảnh sát giao thông dẫn đường; xe cứu thương làm nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê, cứu nạn, cứu hộ, khắc phục thiên tai, dịch bệnh hoặc thực hiện nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp; cuối cùng là đoàn xe tang.
Xe ưu tiên được đi không phụ thuộc đèn tín hiệu
Trừ đoàn xe tang, các xe ưu tiên khi làm nhiệm vụ phải sử dụng tín hiệu còi, cờ hoặc đèn theo quy định.
Khi phát tín hiệu ưu tiên, những phương tiện này không bị hạn chế tốc độ; được phép đi không phụ thuộc vào tín hiệu đèn giao thông và có thể đi ngược chiều. Riêng trên đường cao tốc, xe ưu tiên chỉ được đi ngược chiều trên làn dừng xe khẩn cấp.
Dù được hưởng quyền ưu tiên, người điều khiển vẫn phải tuân theo hiệu lệnh của người điều khiển giao thông và biển báo hiệu tạm thời.
Như vậy, xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu và phát đầy đủ tín hiệu được phép đi qua giao lộ mà không phụ thuộc vào đèn tín hiệu giao thông.
Khi nghe hoặc nhìn thấy tín hiệu của xe ưu tiên, người và phương tiện tham gia giao thông phải giảm tốc độ, đi sát lề đường bên phải hoặc dừng lại để nhường đường; không được thực hiện bất kỳ hành vi nào gây cản trở. Trạm thu phí cũng phải ưu tiên cho xe làm nhiệm vụ đi qua trong mọi tình huống.
Ô tô không nhường đường bị phạt đến 8 triệu đồng
Nghị định 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP, quy định mức xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi không nhường đường hoặc cản trở xe ưu tiên đang phát tín hiệu làm nhiệm vụ.
Đối với người điều khiển ô tô, hành vi không nhường đường hoặc gây cản trở xe được quyền ưu tiên có thể bị phạt từ 6-8 triệu đồng, đồng thời bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy vi phạm có thể bị phạt từ 4-6 triệu đồng và cũng bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
Mức xử phạt này cho thấy việc nhường đường cho xe ưu tiên không chỉ là hành vi ứng xử văn minh mà còn là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi người tham gia giao thông.
Có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng
Trong trường hợp cố ý cản trở xe cứu thương là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, chẳng hạn khiến người bệnh không được cấp cứu kịp thời và tử vong, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, cơ quan tố tụng có thể xem xét xử lý về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” theo Điều 260 Bộ luật Hình sự. Hình phạt cụ thể phải căn cứ kết quả điều tra, quan hệ nhân quả giữa hành vi cản trở và hậu quả, cũng như các tình tiết của từng vụ việc.
Việc không nhường đường cho xe cứu thương không đơn thuần là một lỗi giao thông. Trong tình huống cấp cứu, mỗi phút, thậm chí mỗi giây đều có thể quyết định cơ hội sống của người bệnh.
Tiếng còi xe cứu thương không chỉ là tín hiệu xin đường, mà còn là lời cảnh báo về một tình huống liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người. Chủ động giảm tốc độ, dạt sang phải và tạo lối đi an toàn vừa là trách nhiệm pháp lý, vừa thể hiện ý thức và văn hóa của người tham gia giao thông.
