Xoài nằm trong danh sách 21 loại trái cây "tốt bậc nhất thế giới" được chuyên gia dinh dưỡng và chuyên gia sức khỏe khuyên nên ăn thường xuyên, đúng cách.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), 100g xoài chín chứa: 60 kcal, 15g carbohydrate (trong đó 13g là đường tự nhiên), 1,6g chất xơ, 36mg vitamin C (gần 40% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày), cùng với vitamin A, E, B6, folate và kali.
Ở Việt Nam có rất nhiều giống xoài nổi tiếng, mỗi vùng miền lại gắn liền với một loại xoài đặc trưng mang hương vị riêng. Trong số đó, xoài trứng cổ Yên Châu ở Sơn La được xem là một trong những giống xoài nổi bật nhờ chất lượng vượt trội và hương vị đặc biệt.
Giống xoài cổ có hình dáng lạ, bên ngoài xù xì nhưng thơm ngọt
Nhắc đến đặc sản trái cây của Sơn La, ngoài những giống xoài quen thuộc, xoài trứng cổ Yên Châu cũng được nhiều người yêu thích bởi hình dáng và hương vị riêng biệt.
Đúng như tên gọi, xoài trứng cổ có kích thước nhỏ, dáng tròn bầu, trông giống quả trứng gà. Khác với nhiều giống xoài thương mại có vỏ bóng đẹp, loại xoài này sở hữu lớp vỏ hơi nhám, đôi khi xuất hiện những đốm nâu đen tự nhiên.
Khi còn xanh, quả có màu xanh đậm. Đến lúc chín, vỏ dần chuyển sang màu vàng pha cam, có quả ánh đỏ vàng. Bổ đôi quả xoài, phần thịt bên trong có màu vàng cam bắt mắt, dày và mềm mịn.
Điểm hấp dẫn của xoài trứng cổ Yên Châu nằm ở mùi thơm đậm đà cùng vị ngọt dịu, không quá gắt. Quả chín có thể ăn trực tiếp hoặc dùng làm sinh tố, nước ép và các món tráng miệng.
Đây là giống xoài bản địa được người dân Yên Châu lưu giữ qua nhiều thế hệ. Trước kia, cây thường được trồng trong vườn nhà, vừa lấy bóng mát vừa cung cấp trái cây cho gia đình. Những quả ngon còn được dùng làm quà biếu người thân, bạn bè.
Dù không có kích thước lớn hay vẻ ngoài bóng bẩy, xoài trứng cổ vẫn được ưa chuộng nhờ hương vị đặc trưng khó nhầm lẫn.
Từ quả quê dân dã thành đặc sản được người thành phố tìm mua
Xoài trứng cổ Yên Châu thường bước vào mùa thu hoạch từ tháng 5 đến cuối tháng 6 hằng năm. Đây là khoảng thời gian các vườn xoài bắt đầu có quả chín, người dân thu hái để phục vụ nhu cầu tiêu thụ.
Trước đây, loại xoài này chủ yếu được sử dụng trong gia đình hoặc bán tại địa phương. Những năm gần đây, nhờ hương vị thơm ngon, xoài trứng cổ được biết đến rộng rãi hơn.
Vào mùa, thương lái tìm đến các vườn thu mua rồi vận chuyển đến nhiều tỉnh, thành. Người tiêu dùng ở các đô thị cũng có thể đặt mua loại quả này qua những kênh bán hàng trực tuyến.
Theo thông tin được ghi nhận, xoài trứng cổ Yên Châu có giá khoảng 40.000-50.000 đồng/kg, tùy thời điểm, chất lượng và nơi bán. Giá có thể thay đổi theo sản lượng từng vụ, chi phí vận chuyển và nhu cầu của thị trường.
Bên cạnh giá trị thương mại, giống xoài cổ này còn có tiềm năng phát triển gắn với du lịch địa phương. Du khách đến Yên Châu vào mùa hè có thể thưởng thức xoài tại vùng trồng, tìm hiểu cách chăm sóc, thu hoạch và những nét đặc trưng của nông sản Tây Bắc.
Là cây ăn quả lâu năm, xoài có thể cho thu hoạch qua nhiều mùa khi được chăm sóc phù hợp. Việc duy trì các giống xoài bản địa như xoài trứng cổ Yên Châu không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp mà còn góp phần gìn giữ nét riêng của vùng đất Sơn La.
