Trong danh sách 20 trái cây tốt nhất cho sức khỏe do một trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn, quả lê xếp ở vị trí thứ 15. Lê ở Việt Nam có nhiều loại, trong đó phải kể tới trái lê rừng, hay còn gọi với cái tên địa phương là mắc cọp.
Mắc cọp từ lâu đã là thứ quà vặt dân dã gắn liền với tuổi thơ của nhiều người ở vùng núi phía Bắc. Những năm gần đây, loại quả này không chỉ xuất hiện ở chợ quê mà còn được bày bán tại nhiều thành phố lớn, trở thành đặc sản được săn tìm mỗi dịp vào mùa.
Mắc cọp có hình dáng nhỏ xinh, vỏ sần sùi, màu xanh ngả vàng hoặc nâu sậm khi chín. Cắn một miếng, bạn sẽ cảm nhận được độ giòn chắc đặc trưng, vị chua nhẹ xen lẫn chút chát nơi đầu lưỡi rồi dần chuyển sang hậu ngọt thanh mát. Chính sự hòa quyện giữa chua – chát – ngọt này tạo nên nét cuốn hút rất riêng, khác hẳn vị ngọt đơn thuần của nhiều loại trái cây khác.
Khi chấm cùng muối ớt hoặc muối tôm, vị chua của mắc cọp càng nổi bật, khiến nhiều người “ăn hoài không ngán”. Ngoài ăn tươi, mắc cọp còn được dùng để ngâm đường, ngâm rượu hoặc làm siro giải nhiệt. Nước ngâm mắc cọp có màu vàng nâu đẹp mắt, vị chua dịu, thơm nhẹ và rất dễ uống trong những ngày nắng nóng.
Theo kinh nghiệm của người dân vùng núi, để an toàn nên mua mắc cọp đúng vào mùa thu hoạch (thường rơi vào khoảng tháng 8 – 10 hằng năm). Đây là thời điểm quả chín tự nhiên, vị đậm và ít nguy cơ bị ngâm tẩm chất bảo quản.
Khi chọn mua, nên ưu tiên những quả nhẵn nhụi, không bị dập nát hay va đập, không có vết đen bên ngoài (vì bên trong dễ bị thâm), cuống còn tươi, cứng, tránh quả nhăn nheo vì đã để lâu ngày, mất độ giòn và giảm hương vị.
Mắc cọp Việt Nam có hai loại chính: mắc cọp xanh và mắc cọp nâu. Quả thường nhỏ, kích thước không đồng đều, vỏ sần sùi và màu đậm hơn. Khi ăn có độ giòn, vị chua – chát nhẹ xen lẫn ngọt dịu và hương thơm tự nhiên. Lượng nước trong quả không quá nhiều nhưng thịt chắc và đậm vị.
Trong khi đó, mắc cọp nhập khẩu (thường từ Trung Quốc) có đặc điểm là quả to, tròn đều, da căng bóng và màu nhạt hơn. Khi ăn chủ yếu chỉ có vị ngọt, gần như không có vị chua và hương thơm cũng kém đặc trưng hơn so với mắc cọp Việt Nam.
Giá mắc cọp phụ thuộc vào mùa vụ và chất lượng quả. Vào chính vụ, mắc cọp Việt Nam thường có giá dao động khoảng 5.000 – 10.000 đồng/kg tại các chợ vùng cao. Khi đưa về các thành phố lớn, giá có thể tăng lên 15.000 – 25.000 đồng/kg tùy loại và độ tươi.
Từ một loại quả rừng giản dị, mắc cọp nay đã trở thành đặc sản được ưa chuộng, gợi nhớ hương vị núi rừng và mang đến trải nghiệm ẩm thực vừa mộc mạc vừa độc đáo cho người thưởng thức.
Những tác dụng của quả mắc cọp với sức khoẻ
Cải thiện tiêu hóa, hạn chế táo bón
Hàm lượng chất xơ dồi dào trong mắc cọp đóng vai trò quan trọng đối với hệ tiêu hóa. Việc ăn loại quả này thường xuyên có thể giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ nhuận tràng và giảm tình trạng táo bón. Đồng thời, hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn cũng giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả.
Giúp làm mát cơ thể, hỗ trợ thải độc
Mắc cọp là loại quả có tính mát, rất phù hợp để sử dụng trong những ngày nóng bức. Khi bổ sung vào chế độ ăn, loại quả này có thể góp phần làm dịu cơ thể, hỗ trợ quá trình thanh lọc và đào thải độc tố, đặc biệt có lợi cho chức năng gan. Nhờ chứa hợp chất tanin, mắc cọp còn giúp cơ thể loại bỏ các tác nhân có hại tích tụ bên trong một cách tự nhiên.
Tăng sức đề kháng cho cơ thể
Mắc cọp cung cấp lượng vitamin C đáng kể – dưỡng chất thiết yếu giúp củng cố hệ miễn dịch. Nhờ đó, cơ thể có khả năng chống lại các yếu tố gây bệnh từ môi trường như thời tiết thất thường hay vi khuẩn, virus. Ngoài ra, hợp chất phloretin flavonoid có trong loại quả này còn được biết đến với khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Hỗ trợ phòng ngừa nguy cơ ung thư
Một điểm đáng chú ý khác của mắc cọp là sự hiện diện của phloretin flavonoid – hợp chất có tiềm năng ức chế sự phát triển bất thường của tế bào. Kết hợp cùng các hoạt chất sinh học khác, mắc cọp được cho là có khả năng hỗ trợ loại bỏ một số chất gây hại trong đường ruột, góp phần giảm nguy cơ hình thành khối u, đặc biệt ở ruột kết.
