Quả to, múi dày, loại tuyển chọn giá tới 200.000 đồng/kg
Na là cây ăn quả quen thuộc, thích nghi được với nhiều điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng. Ở nước ta, cây được trồng tại nhiều địa phương, trong đó Lạng Sơn là một trong những vùng na nổi tiếng. Đặc biệt, những vườn na mọc trên các triền núi đá tạo nên hình ảnh đặc trưng mỗi khi mùa thu hoạch đến.
Tại vùng Đồng Bành, Lạng Sơn, những cây na xanh tốt mọc xen giữa các sườn núi nhiều đá. Điều kiện canh tác không thuận lợi như ở đồng bằng khiến việc chăm sóc, vận chuyển và thu hoạch tốn khá nhiều công sức, nhưng cũng tạo nên vùng đặc sản được nhiều người biết đến.
Na tại đây chủ yếu có na dai và na bở. Na dai được ưa chuộng bởi phần thịt trắng, múi dày, khi chín vẫn có độ chắc và dẻo, vị ngọt rõ cùng mùi thơm đặc trưng. Quả thường được thu hoạch khi đã già nhưng chưa chín hoàn toàn để thuận tiện cho việc vận chuyển, sau đó tiếp tục chín dần ở nhiệt độ thường.
Na bở lại có đặc điểm khác. Khi chín, thịt quả mềm, tơi và mọng hơn, dễ tách thành từng múi. Vị ngọt cùng hương thơm khiến loại này được nhiều người lựa chọn để ăn trực tiếp hoặc mua làm quà.
Đáng chú ý, trên thị trường còn có những quả na bở được tuyển chọn theo kích thước và hình thức. Loại quả lớn, khoảng 2 quả/kg, tương đương mỗi quả có thể nặng khoảng nửa kg, được nguồn báo chí ghi nhận có thời điểm bán tới 200.000 đồng/kg. Đây không phải mức giá chung của tất cả na trên thị trường mà chủ yếu áp dụng với hàng tuyển chọn, kích thước lớn và hình thức đẹp.
Để tạo được những quả na đồng đều, người trồng phải chăm sóc khá công phu. Ngoài tỉa cành, bón phân và phòng trừ sâu bệnh, tại một số vùng trồng, người dân còn thụ phấn bổ sung bằng tay nhằm tăng khả năng đậu quả và giúp quả phát triển đẹp hơn.
Trồng khoảng 3 năm bắt đầu cho quả, có thể thu hoạch nhiều năm
Na là cây lâu năm, không phải trồng lại sau mỗi vụ. Thông thường, cây cần khoảng 3 năm sau khi trồng mới bắt đầu bước vào giai đoạn cho thu hoạch. Khi được chăm sóc phù hợp, cây tiếp tục ra hoa, kết quả qua nhiều năm.
Ở những vườn nằm trên sườn núi đá, khâu thu hoạch cũng đặc biệt hơn. Người dân phải di chuyển trên địa hình dốc để hái từng quả, cho vào sọt rồi đưa xuống điểm tập kết. Tại một số khu vực, ròng rọc được sử dụng để vận chuyển những sọt na từ trên cao xuống chân núi, giúp giảm sức người và hạn chế quả bị va đập.
Những năm gần đây, vườn na còn trở thành điểm tham quan vào mùa quả chín. Du khách có thể tận mắt quan sát những cây na sai quả mọc trên triền đá, tìm hiểu quá trình chăm sóc, thu hoạch và thưởng thức quả ngay tại vùng trồng.
Từ loại cây ăn quả quen thuộc, na tại một số vùng núi đá đã trở thành đặc sản có giá trị. Những quả lớn, đẹp có thể đạt mức giá cao hơn nhiều so với hàng phổ thông, trong khi những vườn na lâu năm còn tạo thêm giá trị từ du lịch trải nghiệm mỗi mùa thu hoạch.
Quả na có giá trị dinh dưỡng thế nào?
Không chỉ có vị ngọt thơm, na còn cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất. Loại quả này chứa vitamin C, vitamin B6, magie cùng một lượng sắt và các hợp chất chống oxy hóa.
Vitamin C góp phần hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, trong khi vitamin B6 và magie tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa của cơ thể. Na cũng cung cấp chất xơ, có lợi cho hoạt động tiêu hóa khi được ăn với lượng phù hợp.
Tuy nhiên, na có vị ngọt và chứa lượng carbohydrate đáng kể nên không nên ăn quá nhiều cùng lúc. Khi thưởng thức cần bỏ hoàn toàn vỏ và hạt; đặc biệt không nhai hoặc nghiền hạt na để ăn.
