Ở vùng núi Tân Kỳ, Nghệ An, có nhiều loại rau rừng mọc tự nhiên ven khe suối, nương rẫy. Trước đây, người dân địa phương thường hái chúng về làm rau trong những bữa cơm gia đình. Một trong những loại rau khá đặc biệt là rau bướm.
Tên gọi của loại rau này bắt nguồn từ chính hình dáng của lá. Những chiếc lá màu xanh đậm mọc thành từng cặp đối xứng, khi xòe ra trông giống đôi cánh bướm nhỏ.
Phần được sử dụng làm thực phẩm chủ yếu là ngọn và lá non. Khi cây bước vào thời kỳ phát triển tốt, những ngọn rau xanh mướt được người dân hái, bó lại rồi đem bán tại các phiên chợ địa phương.
Xưa mọc ven khe suối, có nhà đem về trồng quanh bờ rào
Rau bướm ưa những khu vực có độ ẩm cao, thường được tìm thấy dọc khe suối và những nơi có điều kiện tự nhiên thích hợp. Mùa lạnh là thời điểm rau phát triển tốt, cho nhiều ngọn non.
Với người dân địa phương, đây vốn không phải loại rau xa lạ. Khi đi rừng hoặc qua những khu vực có rau mọc, người dân có thể hái phần non mang về chế biến. Ngoài nguồn rau mọc tự nhiên, một số gia đình còn mang cây về trồng quanh nhà, đặc biệt ở khu vực bờ rào. Khi cây phát triển thành bụi, gia chủ có thể hái ngọn và lá non nhiều lần để sử dụng.
Mỗi lần cần rau, chỉ việc ngắt những phần non vừa đủ, sau đó cây tiếp tục phát triển và cho lứa mới. Vì vậy, nếu được chăm sóc trong điều kiện phù hợp, một bụi rau có thể cho thu hái nhiều đợt thay vì phải trồng lại sau mỗi lần thu hoạch.
Sau khi hái, rau được nhặt bỏ những phần già, rửa sạch trước khi chế biến. Do lá và ngọn non khá mềm, khâu sơ chế cũng cần nhẹ tay để rau không bị dập.
Nay thành đặc sản lạ, có nơi bán 50.000 đồng/kg
Điểm khiến rau bướm được ưa chuộng nằm ở hương vị khá đặc trưng. Khi nấu chín, rau mềm nhưng không quá nhũn, có vị ngọt tự nhiên và mùi thơm nhẹ.
Một trong những cách chế biến phổ biến nhất là rau bướm xào tỏi. Rau được rửa sạch, để ráo rồi đảo nhanh trên lửa lớn để giữ màu xanh và độ giòn của phần ngọn. Cầu kỳ hơn, người dân có thể xào rau bướm với thịt bò. Vị ngọt thanh của rau kết hợp cùng thịt tạo thành món ăn khá đưa cơm.
Ngoài món xào, rau bướm còn được dùng để nấu canh với thịt băm, tôm hoặc những nguyên liệu quen thuộc khác. Cách chế biến đơn giản giúp giữ được hương vị đặc trưng của loại rau rừng này.
Tại các chợ vùng cao, rau bướm thường được bán theo bó, giá khoảng 15.000 đồng/bó, tùy thời điểm và nguồn hàng. Khi được đưa về thành phố, giá rau có thể lên khoảng 30.000-50.000 đồng/kg. Dù mức giá không quá cao so với nhiều loại đặc sản rừng khác, rau bướm lại không phải lúc nào cũng có sẵn do nguồn cung phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và mùa vụ.
Từ thứ rau dân dã được hái bên khe suối hay trồng quanh bờ rào, rau bướm vì thế dần trở thành món ăn lạ được nhiều người ở xa biết tới. Hình dáng giống đôi cánh bướm cùng hương vị khác với các loại rau phổ biến cũng khiến đặc sản miền núi này dễ gây tò mò với những người lần đầu thưởng thức.
