Sự việc bắt nguồn từ phát biểu ngày 24/9 của Phó tổng giám đốc Lão Cán Ma Li Xin. Ông cho biết sau khi áp dụng hệ thống kiểm tra bằng AI, số lao động phân loại ớt trên 1 dây chuyền đã giảm từ hơn 600 người xuống 48 người.
Thông tin nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc. Đến cuối tháng 10, những chủ đề liên quan trên Weibo đã thu hút hơn 120 triệu lượt đọc.
Nhiều người đặt câu hỏi về số phận của hơn 550 lao động phổ thông sau khi dây chuyền mới đi vào hoạt động. Hàng nghìn tài khoản tuyên bố ngừng mua sản phẩm, cho rằng doanh nghiệp chạy theo hiệu suất nhưng bỏ quên sinh kế của công nhân.
Phản ứng càng mạnh khi Lão Cán Ma vốn được xem là thương hiệu gắn với người lao động bình dân. Nhà sáng lập Đào Hoa Bích từng mất việc, phải bán mì lạnh ven đường trước khi gây dựng doanh nghiệp tương ớt vào năm 1997.
“Nếu mọi thứ đều do máy móc và robot làm, người lao động mất việc, mất thu nhập thì còn ai có tiền để mua hàng?”, bình luận nằm trong nhóm thịnh hành trên Weibo viết.
Ngày 26/10, đại diện bộ phận nhân sự Lão Cán Ma phủ nhận việc sa thải hàng trăm người, đồng thời khẳng định doanh nghiệp chưa có kế hoạch điều chỉnh nhân sự quy mô lớn.
Người này cho rằng ông Li Xin không đề cập số công nhân bị cắt giảm trong phát biểu. Do toàn văn nội dung chưa được công bố, con số đang gây tranh cãi vẫn chưa thể được kiểm chứng đầy đủ.
Trong khi đó, dữ liệu từ Tianyancha và Qichacha cho thấy số người tham gia bảo hiểm tại Công ty Thực phẩm Hương vị Lão Cán Ma giảm liên tục trong 4 năm.
Con số này từ 2.912 người năm 2022 xuống 1.783 người năm 2023, còn 941 người năm 2024 và 740 người vào năm 2025, tương đương mức giảm khoảng 75%.
Hệ thống AI hiện được sử dụng tại cơ sở Changming ở Quý Dương. Camera công nghiệp quét băng chuyền sau mỗi 0,3 giây để phát hiện quả ớt bị mốc hoặc xuất hiện đốm đen. Luồng khí áp lực cao sau đó thổi sản phẩm lỗi khỏi dây chuyền.
Theo ông Li, công nghệ này giúp tỷ lệ sản phẩm lỗi tại những công đoạn quan trọng giảm xuống còn 0,02%.
Ông Jason Yu, Tổng giám đốc Công ty Nghiên cứu Thị trường CTR, nhận định sự phẫn nộ bắt nguồn từ nỗi lo doanh nghiệp lớn chỉ quan tâm lợi nhuận mà phớt lờ sinh kế của người lao động. Theo ông, Lão Cán Ma cần minh bạch về hiệu quả của AI, đồng thời công bố phương án đào tạo và hỗ trợ nhân viên chuyển đổi công việc.
Đến cuối năm 2025, hơn 30% doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn tại Trung Quốc đã đưa AI vào nhà máy. Ngày 23/10, Văn phòng Quốc vụ viện nước này công bố hướng dẫn gồm 18 nhiệm vụ, yêu cầu các ngành thâm dụng lao động thận trọng khi ứng dụng AI, thông báo trước và hỗ trợ người lao động bị ảnh hưởng chuyển đổi nghề nghiệp.
