Sơn thủy ngưu là loài côn trùng phân bố chủ yếu tại các tỉnh phía bắc Trung Quốc như Sơn Đông, Sơn Tây, Hà Nam... Chúng thường sinh sống ở các khu vực đồng bằng và đồi thấp, đồng thời được gọi bằng nhiều tên khác nhau tùy từng địa phương.
Loài côn trùng này có ngoại hình khá đặc biệt với cơ thể màu đen bóng, một số cá thể có các vệt vàng nâu ở phần bụng. Con cái thường dễ nhận biết nhờ phần bụng lớn do mang nhiều trứng.
Theo trang Sohu, tại nhiều địa phương phía bắc Trung Quốc, sơn thủy ngưu gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều người vì chỉ xuất hiện sau những cơn mưa đầu mùa hè hoặc đầu thu.
Ông Triệu Tường Lâm, người chuyên nhân giống và nuôi sơn thủy ngưu tại thành phố Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông, cho biết giá của loài côn trùng này đang liên tục tăng. Hiện sơn thủy ngưu cái mang trứng được bán buôn với giá khoảng 760 Nhân dân tệ/kg (khoảng 2,94 triệu đồng), trong khi giá bán lẻ phổ biến lên tới 850 Nhân dân tệ/kg, tương đương khoảng 3,29 triệu đồng/kg.
Theo ông Triệu, trong tự nhiên, sơn thủy ngưu chỉ xuất hiện từ cuối tháng 5 đến khoảng tháng 9. Tuy nhiên, nhờ áp dụng mô hình nuôi nhân tạo tại các trang trại ở Sơn Đông và Giang Tô, thời gian cung ứng đã được kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9, giúp sản phẩm có mặt trên thị trường trong thời gian lâu hơn.
Dù vậy, nguồn cung vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu. Ông Triệu cho biết với quy mô hiện tại, trang trại đạt lợi nhuận gộp khoảng 2 triệu Nhân dân tệ mỗi năm (khoảng 7,75 tỷ đồng), nhưng sản lượng vẫn không đủ để phục vụ thị trường.
Người tiêu dùng cũng khó tìm mua sơn thủy ngưu tại các chợ truyền thống. Theo người nuôi, phần lớn sản phẩm được thương lái thu mua để phân phối cho các cửa hàng đặc sản, cửa hàng chuyên bán côn trùng hoặc thực phẩm vùng núi nên lượng lưu thông trên thị trường khá hạn chế.
Không chỉ có giá trị kinh tế cao, sơn thủy ngưu còn được đánh giá nhờ hương vị đặc trưng. Loài côn trùng này có thể chế biến thành nhiều món như chiên giòn, nướng hoặc xào. Trong đó, sơn thủy ngưu cái mang trứng được ưa chuộng hơn nhờ phần trứng có vị béo và kết cấu đặc biệt.
Ông Triệu cho biết hiện số người tham gia nhân giống và nuôi sơn thủy ngưu tại Trung Quốc vẫn còn rất ít. Trong khi đó, quần thể ngoài tự nhiên ngày càng suy giảm, còn nhu cầu tiêu thụ liên tục tăng khiến thị trường luôn trong tình trạng khan hiếm.
Hiện trang trại của ông có hơn 200 mẫu khu nuôi và đang mở rộng hợp tác thêm 400 mẫu, nâng tổng diện tích lên khoảng 600 mẫu. Tuy nhiên, theo ông, quy mô này vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu và phải mất ít nhất ba năm nữa mới có thể cung ứng sản lượng lớn ra thị trường.
