Tái hòa nhập cộng đồng là hành trình nhiều thử thách đối với những người từng vướng vòng lao lý. Trở về sau những tháng ngày chấp hành án, họ phải đối diện với mặc cảm, những ánh nhìn dè dặt và nỗi lo cơm áo thường ngày.
Tuy nhiên, bằng nghị lực vươn lên, lao động chân chính cùng sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng, nhiều người tại Khánh Hòa đang từng bước vượt qua quá khứ, ổn định cuộc sống và tìm lại niềm tin.
Anh Sứ gây dựng kinh tế từ vườn táo
Năm 2017, vì bênh vực vợ con khi bị hàng xóm đánh, anh Phan Văn Sứ, ở phường Ninh Chử, vướng vào vòng lao lý và bị tuyên phạt 8 năm tù về tội giết người. Những ngày chấp hành án tại Trại giam Sông Cái, Bộ Công an, trở thành khoảng thời gian để anh nhìn nhận lại sai lầm, quyết tâm cải tạo và hướng đến một tương lai khác.
Sau khoảng 4 năm 6 tháng chấp hành án, nhờ cải tạo tốt, anh được xét tha tù trước thời hạn có điều kiện, trở về với gia đình. Mong muốn nhanh chóng cải thiện kinh tế, anh bàn với vợ mở quán nhậu. Thế nhưng, việc kinh doanh không thuận lợi, lượng khách ít, trong khi tiền thuê mặt bằng, hàng hóa và các khoản chi phí khác ngày càng tạo áp lực. Vợ chồng anh buộc phải tính toán lại hướng làm ăn.
Anh Sứ chia sẻ rằng, khi mới trở về, nhìn vợ con phải vất vả trong thời gian mình vắng nhà, anh nóng lòng muốn phát triển kinh tế để bù đắp. Tuy nhiên, công việc kinh doanh không mang lại lợi nhuận như mong đợi. Điều khiến anh day dứt nhất trong những năm tháng chấp hành án là không kịp nhìn mặt cha lần cuối. Vì vậy, hiện tại, anh chỉ mong có thể chăm lo cho gia đình nhiều hơn.
Không nản lòng trước thất bại, vợ chồng anh tiếp tục tìm hướng đi mới. Được người quen cho thuê 6 sào đất rẫy, vốn xuất thân từ gia đình làm nông, anh Sứ bắt tay vào cải tạo đất và trồng giống táo xanh địa phương.
Sau hai năm chăm sóc, vườn táo bắt đầu cho thu hoạch. Vụ đầu tiên đạt kết quả khả quan, đúng thời điểm giá táo thuận lợi, giúp gia đình anh có thêm nguồn thu nhập. Đây cũng là động lực để anh tiếp tục đầu tư sản xuất.
Đầu năm 2026, biết mình đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay theo Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, anh Sứ mạnh dạn vay 80 triệu đồng. Số tiền được sử dụng để đầu tư thêm hệ thống giàn và lưới che cho gần 6 sào táo đang chuẩn bị ra hoa, đậu quả.
Bên cạnh trồng táo, anh còn nuôi gà và dê để đa dạng nguồn thu. Nhờ chăm chỉ lao động, kinh tế gia đình từng bước ổn định, giúp anh có điều kiện chăm lo cho các con, trong đó con gái lớn đang theo học tại trường Cao đẳng Y tế.
Sau những biến cố đã trải qua, điều anh Sứ trân trọng nhất là được trở về, có công việc để làm và được sống bên gia đình. Anh mong cuộc sống bình yên, các con được học hành đầy đủ và bản thân luôn giữ vững quyết tâm sống lương thiện.
Anh Nhân vượt khó, phát triển đàn cừu
Năm 2018, anh Trần Trọng Nhân, ở xã Thuận Nam, bị tuyên phạt 4 năm tù về tội cố ý gây thương tích. Đến cuối năm 2022, anh chấp hành xong án phạt tù và trở về với gia đình.
Trong thời gian anh chấp hành án, vợ phải bán đàn bò để trang trải cuộc sống và lo cho bốn người con ăn học. Kinh tế gia đình vốn khó khăn càng thêm chật vật.
Nhắc lại sự việc dẫn đến bản án, anh Nhân cho biết, một đêm, khi nghe tiếng động ở chuồng gà trong bối cảnh gia đình liên tục bị mất trộm, anh cầm cây củi và đèn pin đi kiểm tra. Khi đến chuồng gà, anh bất ngờ gặp người lao ra nên vung cây củi trên tay, khiến người này bị thương nặng. Ban đầu, anh bị tuyên phạt 5 năm tù ở cấp sơ thẩm, sau đó mức án giảm còn 4 năm tại phiên phúc thẩm.
Trở về địa phương, anh Nhân gần như phải bắt đầu lại từ hai bàn tay trắng. Ai thuê việc gì, anh đều nhận làm để có thu nhập. Nhờ sự giúp đỡ của bạn bè và hàng xóm, anh học thêm nghề chăm sóc cây cảnh, kiếm tiền trang trải sinh hoạt gia đình. Dù vậy, thu nhập vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu của bốn người con đang tuổi ăn học.
Tháng 10/2023, thực hiện Quyết định số 22 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, chính quyền địa phương rà soát các trường hợp đủ điều kiện để hỗ trợ vay vốn. Anh Nhân được vay 100 triệu đồng, sử dụng để xây dựng chuồng trại, mua 10 con cừu giống, đồng thời nuôi gà, vịt xiêm và chuẩn bị thức ăn cho vật nuôi.
Quá trình chăn nuôi không dễ dàng bởi gia đình sống ở địa bàn khô hạn, thường xuyên phải tính toán nguồn nước, thức ăn và bảo đảm an toàn chuồng trại. Tuy nhiên, nghĩ đến vợ con, anh tiếp tục kiên trì vượt qua khó khăn.
Cùng với công việc chăm sóc, buôn bán cây cảnh, đàn cừu của gia đình anh dần phát triển. Đến nay, kinh tế từng bước ổn định, tạo thêm hy vọng về một cuộc sống bớt khó khăn. Sau mùa mưa, anh dự định đầu tư thêm cừu giống, mở rộng quy mô chăn nuôi để nâng cao thu nhập.
Niềm vui lớn đối với vợ chồng anh Nhân là con gái lớn đã bước chân vào giảng đường đại học. Kinh tế gia đình dần ổn định cũng giúp anh chị yên tâm hơn, có điều kiện để con tiếp tục học tập và chuẩn bị cho tương lai.
Anh Hàm vượt mặc cảm, tích cực giúp đỡ cộng đồng
Tại thôn Gia É, thuộc khu vực Vườn quốc gia Phước Bình, những ngày tháng 10 có thời tiết sáng nắng, chiều mưa. Tranh thủ lúc mưa giông vừa ngớt, anh Cao Xuân Hàm, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Gia É, cùng Phó Trưởng Công an xã đến thăm hỏi, tuyên truyền người dân hạn chế sử dụng rượu, bia, tập trung lao động sản xuất và chăm lo gia đình.
Sinh sống tại địa bàn miền núi, anh Hàm hiểu rằng việc lạm dụng rượu, bia không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế, đời sống gia đình mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh, trật tự. Trong những lần gặp gỡ, vận động bà con, anh cũng thẳng thắn chia sẻ câu chuyện của chính mình, từng vấp ngã nhưng đã nỗ lực đứng lên, xây dựng cuộc sống và tham gia các hoạt động xã hội.
Năm 2006, khi đang học lớp 11, Cao Xuân Hàm, người dân tộc Raglai ở xã Bác Ái Tây, vướng vào một vụ trộm cắp tài sản và bị tuyên phạt 9 tháng tù giam. Sau khi trở về địa phương, anh quyết tâm làm lại cuộc đời bằng việc tiếp tục học tập, hoàn thành chương trình trung học phổ thông, đồng thời học nghề sửa chữa điện thoại.
Hơn 10 năm gắn bó với nghề, anh có thêm nguồn thu nhập để chăm lo cho gia đình. Nhờ sự nhiệt tình, năng nổ trong các hoạt động xã hội, anh được người dân tín nhiệm bầu làm Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Gia É, thuộc xã Phước Bình trước đây.
Không chỉ chăm lo kinh tế gia đình, anh Hàm còn tích cực hỗ trợ người dân phát triển sản xuất. Từ kinh nghiệm kỹ thuật trồng sầu riêng tích lũy trong thời gian tham gia đội thanh niên tình nguyện, anh thường xuyên hướng dẫn, tuyên truyền bà con chuyển đổi phương thức canh tác, phát triển kinh tế hộ theo định hướng của cấp ủy, chính quyền.
Anh cũng hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục vay vốn sản xuất từ các nguồn tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội.
Với anh Hàm, câu nói “Ngã ở đâu, đứng lên ở đó” không chỉ là lời tự nhắc nhở mà còn là động lực để anh phấn đấu mỗi ngày. Anh không né tránh quá khứ, mà xem đó là dấu mốc để tự răn mình sống có trách nhiệm hơn, tích cực đóng góp cho cộng đồng và hỗ trợ bà con phát triển kinh tế.
Người dân địa phương đánh giá anh là người chịu thương, chịu khó, biết làm kinh tế và nhiệt tình với công việc chung. Từ một người từng lầm lỗi, anh đã vượt qua mặc cảm, tự tin hòa nhập và trở thành người có ích cho gia đình, xã hội.
Trao cơ hội để người từng lầm lỗi làm lại cuộc đời
Những câu chuyện của anh Sứ, anh Nhân và anh Hàm cho thấy hành trình tái hòa nhập cộng đồng tuy nhiều gian nan nhưng không phải không có lối đi. Mỗi người có hoàn cảnh, sai lầm và cách làm lại khác nhau, song điểm chung là quyết tâm thay đổi, kiên trì lao động và mong muốn xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.
Bên cạnh nỗ lực của bản thân, sự đồng hành từ gia đình, chính quyền, lực lượng Công an và cộng đồng đóng vai trò quan trọng. Những chính sách hỗ trợ vay vốn, tạo sinh kế và hướng dẫn phát triển sản xuất đã giúp người chấp hành xong án phạt tù có thêm điều kiện bắt đầu lại, giảm bớt khó khăn trong giai đoạn đầu trở về địa phương.
Người từng mắc sai lầm khi trở về với gia đình và xã hội cần có cơ hội sửa chữa, cùng sự cảm thông và sẻ chia để vượt qua mặc cảm. Khi được tạo điều kiện tiếp cận việc làm, nguồn vốn và môi trường sống tích cực, họ có thêm động lực để ổn định kinh tế, chăm lo gia đình và đóng góp cho cộng đồng.
Đằng sau mỗi hành trình làm lại cuộc đời là những nỗ lực âm thầm, không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhưng bằng ý chí của chính mình cùng sự bao dung, hỗ trợ từ xã hội, những người từng lầm lỗi hoàn toàn có thể đứng dậy sau vấp ngã, sống có trách nhiệm và từng bước viết tiếp câu chuyện cuộc đời bằng những điều tốt đẹp hơn.
