Trong một quán nhậu kiểu izakaya tại thành phố Ebina, tỉnh Kanagawa, Nhật Bản, một nhóm đàn ông trung niên ngồi quanh bàn vào tối cuối tuần. Không khí tưởng như quen thuộc với những câu chuyện đời thường, nhưng chủ đề họ chia sẻ lại là điều khiến nhiều người im lặng, con cái họ đều đang từ chối đến trường.
Nhóm này mang tên “Oyaji-no-Kai”, tạm dịch là “Hội những người cha”, được duy trì với tần suất hai tháng một lần. Tại đây, họ không chỉ uống rượu mà còn kể cho nhau nghe những áp lực, bế tắc và tìm cách giữ cho gia đình không rơi vào trạng thái mất kết nối.
Theo ghi nhận, tại Nhật Bản, các nhóm hỗ trợ phụ huynh có con nghỉ học không hiếm, nhưng phần lớn thành viên là phụ nữ. Những không gian dành riêng cho người cha như Oyaji-no-Kai lại rất ít, trong khi đây lại là nhóm thường khó chia sẻ cảm xúc cá nhân.
Ông Hirotsugu Yoshizawa, 70 tuổi, người sáng lập nhóm vào năm 2024, cho biết việc giới hạn thành viên là nam giới giúp họ dễ bộc lộ những điều khó nói. “Đàn ông thường khó thừa nhận sự yếu đuối. Mượn không khí của quán nhậu giúp họ dễ mở lòng hơn”, ông nói.
Một người cha trong nhóm kể lại hành trình của mình khi con trai bắt đầu nghỉ học từ cuối cấp tiểu học. Áp lực công việc khiến ông mệt mỏi, trong khi ở nhà lại đối diện với sự im lặng và né tránh từ con. “Tôi từng cảm thấy không nơi nào là chỗ để nghỉ ngơi, dù ở nhà hay ra ngoài”, ông chia sẻ.
Sau khi tham gia nhóm, lắng nghe những câu chuyện tương tự, ông dần thay đổi cách nhìn nhận. Thay vì ép buộc hay trách móc, ông học cách thấu hiểu. Sau một năm gần như không giao tiếp, con trai ông bắt đầu có phản hồi trở lại.
Trong những buổi gặp gỡ, các ông bố lần lượt chia sẻ câu chuyện riêng. Có người phân vân giữa việc nên chủ động can thiệp hay để con có không gian riêng, có người thừa nhận đang bế tắc vì không tìm ra hướng giải quyết. Không ít người đã bật khóc ngay tại bàn khi lần đầu nói ra cảm xúc của mình.
Theo khảo sát năm 2024 của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản, cả nước có 353.970 học sinh tiểu học và trung học nghỉ học từ 30 ngày trở lên, tăng liên tục trong 12 năm. Đồng thời, có 769.022 trường hợp bắt nạt học đường được ghi nhận, trong đó 1.405 vụ nghiêm trọng khiến học sinh bị thương hoặc nghỉ học dài ngày.
Việc từ chối đến trường kéo dài có thể dẫn đến tình trạng “hikikomori”, tức sống ẩn dật và tách biệt khỏi xã hội. Năm 2022, Văn phòng Nội các Nhật Bản ước tính có khoảng 1,46 triệu người rơi vào tình trạng này.
Theo bác sĩ tâm thần Tamaki Saito, chuyên gia hàng đầu về hikikomori tại Nhật Bản, nguyên nhân của hiện tượng này thường liên quan đến cấu trúc gia đình, trong đó mối quan hệ mẹ con quá gắn bó hoặc phụ thuộc, trong khi người cha lại vắng mặt cả về thể chất lẫn cảm xúc.
Các nghiên cứu lâm sàng cũng cho thấy, khi mối liên kết với người cha bị gián đoạn, trẻ dễ mất đi điểm tựa quan trọng để bước ra ngoài xã hội. Ngay cả khi người cha có mặt nhưng không biết cách kết nối lại, tình trạng khép kín của trẻ có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Bác sĩ Saito cho rằng việc cải thiện giao tiếp trong gia đình, thay đổi những hành vi vô tình dung túng cho sự rút lui của trẻ và điều chỉnh lại vai trò của cha mẹ là bước quan trọng để bắt đầu quá trình hồi phục.
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của những nhóm như Oyaji-no-Kai được xem là một dấu hiệu thay đổi trong văn hóa gia đình Nhật Bản. Trước đây, nam giới thường tập trung vào công việc và các cuộc gặp gỡ xã giao sau giờ làm, trong khi việc chăm sóc con cái chủ yếu do người mẹ đảm nhiệm.
Việc các ông bố chủ động ngồi lại với nhau, thừa nhận sự bế tắc và tìm cách kết nối lại với con được xem là bước chuyển đáng chú ý. Điều này không chỉ phá vỡ định kiến về việc đàn ông không bộc lộ cảm xúc, mà còn cho thấy họ đang tham gia sâu hơn vào vai trò trong gia đình.
Ông Yoshizawa cho biết mục tiêu của nhóm là tạo ra một không gian để các ông bố có thể bình tĩnh suy nghĩ và sắp xếp lại cách tiếp cận với con cái. “Cha mẹ cần môi trường bình tâm để giúp trẻ nạp lại năng lượng tại nhà”, ông nói.
Ông hy vọng mô hình này có thể được nhân rộng, trở thành điểm tựa cho nhiều gia đình đang đối diện với những khó khăn tương tự.
