Rau củ quen thuộc nhưng có 5 trường hợp không nên chủ quan khi ăn

Rau củ thường được xem là một phần không thể thiếu trong chế độ ăn cân bằng. Tuy nhiên, nguy cơ đôi khi không nằm ở bản thân loại thực phẩm mà xuất hiện từ cách trồng, tình trạng bảo quản hoặc quá trình chế biến.

Đặc biệt, gan là cơ quan tham gia chuyển hóa nhiều chất được đưa vào cơ thể. Vì vậy, việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm độc tố hoặc chế biến không đúng cách có thể tạo thêm gánh nặng cho cơ quan này.

Dưới đây là những trường hợp cần chú ý hơn thay vì chỉ nhìn vào tên của loại rau củ.

Đây là một trong những thói quen nhiều người dễ mắc phải nhất khi xử lý rau củ bảo quản lâu ngày.

Khi một củ khoai, hành, tỏi, cà rốt hoặc bí đỏ xuất hiện mốc, việc cắt bỏ phần nhìn thấy bằng mắt thường không đảm bảo toàn bộ thực phẩm đã an toàn. Sợi nấm có thể phát triển sâu vào bên trong, trong khi một số loại nấm có khả năng tạo ra độc tố vi nấm.

Đáng chú ý là aflatoxin. Chất này được chuyển hóa tại gan và có khả năng gây tổn thương tế bào, đồng thời được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người.

Vì vậy, với rau củ đã bị mốc, bỏ toàn bộ thực phẩm thường là lựa chọn an toàn hơn việc tiếc rẻ giữ lại phần còn nhìn thấy bình thường. Rửa hoặc nấu chín cũng không phải cách đảm bảo loại bỏ hoàn toàn các độc tố nấm mốc.

Một cọng giá trắng, to và gần như đồng đều có thể trông rất bắt mắt, nhưng ngoại hình không phải tiêu chí duy nhất để lựa chọn.

Giá đỗ không rễ được đề cập trong nguồn như một nhóm thực phẩm cần thận trọng vì một số cơ sở có thể sử dụng chất kích thích tăng trưởng hoặc hóa chất xử lý để tạo hình thức bắt mắt và rút ngắn thời gian sản xuất. Nếu nguyên liệu được xử lý bằng hóa chất không an toàn, người tiêu dùng có nguy cơ đưa các chất không mong muốn vào cơ thể.

Thay vì chỉ nhìn vào độ trắng hoặc kích thước, nên ưu tiên giá đỗ có nguồn gốc rõ ràng. Giá tự làm tại nhà cũng là một lựa chọn giúp kiểm soát tốt hơn quá trình sản xuất.

Cà chua chín là thực phẩm quen thuộc, nhưng quả còn xanh hoặc chưa chín hoàn toàn lại cần được phân biệt.

Cà chua xanh có chứa glycoalkaloid, trong đó có solanine. Khi ăn với lượng lớn, các hợp chất này có thể gây những biểu hiện ngộ độc như buồn nôn, mệt mỏi và rối loạn tiêu hóa.

Do đó, thay vì cố sử dụng những quả cà chua còn xanh hoặc chỉ mới ương, có thể để chúng chín hoàn toàn rồi mới ăn hoặc chế biến. Khi cà chua chuyển sang trạng thái chín đỏ, hàm lượng các hợp chất này giảm đáng kể.

Điều quan trọng ở đây không phải là “cà chua có hại cho gan”, mà là trạng thái của thực phẩm tại thời điểm ăn cũng quyết định mức độ an toàn.

Đậu và các loại rau họ đậu vốn là nhóm thực phẩm phổ biến trong bữa ăn. Tuy nhiên, ăn sống hoặc nấu chưa kỹ có thể gây vấn đề vì một số loại chứa lectin, phytohemagglutinin và các hợp chất tự nhiên khác.

Đặc biệt, phytohemagglutinin có thể gây ngộ độc với các biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy hoặc chóng mặt khi tiêu thụ thực phẩm chứa hàm lượng cao và chưa được nấu chín đúng cách.

Vì thế, với các loại đậu cần chế biến bằng nhiệt, nấu chín kỹ là bước không nên bỏ qua. Việc ăn còn sống hoặc chỉ chần qua không giúp món ăn an toàn hơn.

Một số loại dương xỉ non như rau dớn, quyết lá nhẵn được sử dụng trong ẩm thực ở một số khu vực châu Á. Tuy nhiên, nhóm thực vật này có thể chứa ptaquiloside, một hợp chất được quan tâm về nguy cơ gây ung thư.

Rủi ro càng đáng lưu ý khi rau được ăn sống hoặc chưa được xử lý, nấu chín đầy đủ. Nguồn thông tin gốc khuyến nghị luộc kỹ, ngâm nước nhiều lần trước khi chế biến và không nên sử dụng thường xuyên.

Những người lớn tuổi, trẻ em, người có sức khỏe yếu hoặc đang mắc bệnh gan cũng được khuyến nghị thận trọng hơn với nhóm thực phẩm này.

Một trường hợp khác thường bị bỏ qua là mộc nhĩ khô sau khi ngâm.

Mộc nhĩ khô bản thân không phải thực phẩm độc, nhưng nếu ngâm quá lâu hoặc để ở điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, thực phẩm có thể bị biến chất và trở thành nguy cơ gây ngộ độc.

Vì vậy, thay vì ngâm từ tối hôm trước để sáng hôm sau sử dụng, nên chủ động chuẩn bị lượng vừa đủ và không để mộc nhĩ đã ngâm ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.

Rau củ vẫn đóng vai trò quan trọng trong chế độ ăn uống đa dạng. Những trường hợp trên chủ yếu cho thấy một thực phẩm quen thuộc có thể trở nên không an toàn khi bị mốc, được xử lý không rõ nguồn gốc, còn quá xanh hoặc chưa được nấu chín đúng cách.

Vì vậy, khi mua và chế biến thực phẩm, nên kiểm tra nguồn gốc, bỏ thực phẩm đã mốc, không cố tận dụng phần còn lại, đồng thời nấu chín những loại cần xử lý bằng nhiệt.