Ngày 14/10/2012, cả thế giới dõi theo Red Bull Stratos, sự kiện ghi dấu cú nhảy lịch sử của vận động viên người Áo Felix Baumgartner từ độ cao 38.969,4 m. Chỉ vài giây sau khi rời khoang áp suất, ông đạt vận tốc cực đại khoảng 1.368 km/h, tương đương Mach 1,25, trở thành người đầu tiên phá vỡ rào cản âm thanh trong trạng thái rơi tự do.
Sau đó, Baumgartner mở dù và hoàn tất hành trình trở về mặt đất. Cú nhảy kéo dài 9 phút 9 giây không chỉ thiết lập kỷ lục về độ cao và tốc độ rơi tự do vào thời điểm đó, mà còn trở thành một trong những sự kiện mạo hiểm được theo dõi nhiều nhất thế giới.
Để thực hiện nhiệm vụ này, Baumgartner cùng ê-kíp đã mất khoảng 6 năm chuẩn bị, từ huấn luyện, thử nghiệm đến phát triển các thiết bị bảo hộ đặc biệt. Bởi ở độ cao gần 39 km, cơ thể con người phải đối mặt với hàng loạt nguy hiểm khắc nghiệt mà chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến tử vong.
Giới hạn Armstrong và nguy cơ chất lỏng trong cơ thể "sôi"
Ở độ cao khoảng 19.000 m, con người tiến đến Giới hạn Armstrong - nơi áp suất khí quyển giảm xuống mức khiến nước có thể sôi ở nhiệt độ tương đương thân nhiệt. Nếu không được bảo vệ, cơ thể có thể nhanh chóng đối mặt với tình trạng mất áp nghiêm trọng.
Vì vậy, Baumgartner được trang bị bộ đồ chịu áp suất đặc biệt do David Clark Company phát triển, với thiết kế tương tự trang phục dành cho phi công và phi hành gia hoạt động trong môi trường áp suất cực thấp.
Bộ đồ có nhiều lớp với các chức năng khác nhau, vừa duy trì áp suất bên trong, vừa bảo vệ cơ thể trước nhiệt độ cực thấp và cung cấp oxy. Trước khi thực hiện cú nhảy, Baumgartner còn phải thở oxy tinh khiết trong thời gian dài để giảm lượng nitơ trong máu, hạn chế nguy cơ mắc bệnh giảm áp.
Vì sao Baumgartner có thể đạt tốc độ 1.368 km/h?
Một trong những điều gây tò mò nhất là việc Baumgartner có thể vượt qua tốc độ âm thanh mà không chịu lực cản khủng khiếp như máy bay.
Nguyên nhân nằm ở môi trường tầng bình lưu. Ở độ cao gần 39 km, mật độ không khí thấp hơn rất nhiều so với mặt đất. Điều này giúp lực cản tác động lên cơ thể giảm đáng kể, tạo điều kiện để Baumgartner tăng tốc nhanh trong những giây đầu của cú nhảy.
Khi đạt vận tốc cực đại khoảng 1.368 km/h, ông đã vượt qua Mach 1. Tuy nhiên, do môi trường không khí quá loãng, hiện tượng xảy ra khác xa với một máy bay chiến đấu vượt tốc độ âm thanh trong tầng khí quyển dày.
"Xoay tử thần" - mối nguy hiểm lớn nhất
Tốc độ không phải rủi ro duy nhất. Thách thức nguy hiểm hơn là khả năng mất kiểm soát tư thế trong quá trình rơi.
Trong môi trường không khí loãng, một chuyển động nhỏ cũng có thể khiến cơ thể bắt đầu xoay mạnh. Baumgartner từng trải qua trạng thái mất ổn định trong cú nhảy, khiến cơ thể quay liên tục trong không gian.
Nếu không kiểm soát được tình hình, chuyển động xoay có thể khiến máu dồn lên đầu, làm giảm khả năng nhận thức và thậm chí khiến người nhảy mất ý thức.
Nhờ nhiều năm luyện tập, Baumgartner đã kiểm soát được cơ thể, tận dụng sự gia tăng mật độ không khí khi tiến gần mặt đất để điều chỉnh tư thế. Hệ thống dù cũng được thiết kế với các cơ chế an toàn nhằm hỗ trợ trong trường hợp người nhảy mất kiểm soát.
Kỷ lục bị xô đổ nhưng di sản còn lại
Red Bull Stratos là kết quả của khoảng 6 năm nghiên cứu, huấn luyện và thử nghiệm. Bên cạnh yếu tố thể thao mạo hiểm, dự án còn thu thập nhiều dữ liệu phục vụ nghiên cứu về khả năng con người sống sót trong môi trường áp suất thấp và các tình huống thoát hiểm ở độ cao lớn.
Baumgartner từng giữ kỷ lục về độ cao và tốc độ rơi tự do, nhưng thành tích về độ cao sau đó đã bị phá. Tháng 10/2014, Alan Eustace, khi đó là Phó chủ tịch Google, nhảy từ độ cao 41.422 m và thiết lập kỷ lục mới.
Dù những con số đã thay đổi, cú nhảy của Felix Baumgartner vẫn được xem là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử hàng không, thể thao mạo hiểm và nghiên cứu giới hạn chịu đựng của con người.
