Trong những năm gần đây, châu Âu thường xuyên phải hứng chịu các đợt nắng nóng kỷ lục do tác động của biến đổi khí hậu. Nhiệt độ tại nhiều quốc gia như Pháp, Italia, Tây Ban Nha, thậm chí cả Anh, có thời điểm đã vượt ngưỡng 40°C. Tuy nhiên, dù điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt, tỷ lệ các hộ gia đình sử dụng điều hòa tại lục địa này vẫn ở mức rất thấp so với Mỹ hay nhiều quốc gia châu Á.
Sự trái ngược này không phải do người dân thiếu khả năng tài chính, mà xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa liên quan đến kiến trúc, quy định pháp lý và cả lối sống đặc trưng.
Bảo tồn kiến trúc
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến điều hòa không phổ biến tại châu Âu nằm ngay ở các công trình nhà ở. Phần lớn cư dân tại những đô thị lớn như Paris (Pháp), Rome (Italy) hay Berlin (Đức) sinh sống trong các căn hộ được xây dựng từ thế kỷ 19, thậm chí còn lâu đời hơn. Những tòa nhà này được xem là di sản kiến trúc và chịu sự bảo tồn rất nghiêm ngặt.
Các quy định pháp luật tại đây không cho phép tùy tiện đục tường hay lắp đặt dàn nóng điều hòa nếu làm ảnh hưởng đến mặt tiền công trình. Để được cấp phép lắp đặt, người dân phải trải qua quy trình thủ tục phức tạp, kéo dài hàng tháng trời, và trong nhiều trường hợp còn bị từ chối nếu tòa nhà thuộc diện cần bảo vệ nghiêm ngặt.
Quy định lắp đặt, cải tạo nhà ở khắt khe
Tại nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt là Đức và Pháp, số lượng người dân thuê nhà dài hạn chiếm tỷ lệ lớn hơn nhiều so với sở hữu nhà riêng. Trong một thị trường cho thuê được quản lý chặt chẽ, người thuê thường gặp không ít rào cản khi muốn cải tạo hoặc lắp đặt thêm các thiết bị cố định trong căn hộ.
Theo quy định, người thuê không được tự ý khoan đục tường, thay đổi kết cấu không gian hay lắp đặt các hệ thống làm mát cố định nếu chưa có sự chấp thuận bằng văn bản từ chủ nhà. Điều này khiến việc lắp điều hòa trở nên phức tạp và phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định của chủ sở hữu.
Thời gian nóng ngắn hơn lạnh
Khác với khí hậu nhiệt đới – nơi mùa hè kéo dài suốt nhiều tháng, các đợt nắng nóng cực đoan tại châu Âu thường chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, dao động từ vài tuần đến khoảng một tháng mỗi năm. Phần lớn thời gian còn lại, thời tiết tại khu vực này khá ôn hòa, thậm chí chuyển lạnh rõ rệt.
Với người dân nơi đây, việc bỏ ra một khoản tiền lớn để mua điều hòa, chi phí lắp đặt và bảo trì cho một thiết bị chỉ sử dụng trong thời gian ngắn bị xem là không thực sự cần thiết.
Thay vì vậy, họ thường lựa chọn những giải pháp đơn giản và tiết kiệm hơn như sử dụng quạt, uống nước lạnh hoặc ra ngoài các không gian công cộng như công viên, ven sông để tránh nóng.
Chi phí đắt đỏ
Nếu ở nhiều nơi trên thế giới, việc mua và lắp đặt điều hòa khá đơn giản thì tại châu Âu, đây lại được xem là một khoản đầu tư không hề nhỏ. Do các quy định nghiêm ngặt về an toàn kỹ thuật và lao động, chi phí thuê nhân công lắp đặt đôi khi còn cao hơn cả giá trị của chiếc máy.
Không chỉ dừng lại ở đó, những năm gần đây, cuộc khủng hoảng năng lượng đã khiến giá điện tại châu Âu tăng lên mức kỷ lục. Việc sử dụng điều hòa liên tục trong mùa hè có thể khiến hóa đơn tiền điện của các hộ gia đình tăng mạnh. Nhận thức rõ áp lực tài chính này, nhiều người chấp nhận chịu nóng trong thời gian ngắn thay vì phải chi trả khoản tiền lớn mỗi tháng.
Tư duy bảo vệ môi trường
Một trong những lý do mang tính đặc trưng của người châu Âu chính là ý thức bảo vệ môi trường. Họ vốn nổi tiếng với lối sống bền vững, ưu tiên các giải pháp thân thiện với thiên nhiên và hạn chế tối đa những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.
Người dân nơi đây hiểu rõ rằng điều hòa không khí là một trong những thiết bị tiêu thụ nhiều điện năng và góp phần gia tăng hiệu ứng nhà kính thông qua lượng khí thải gián tiếp cũng như các chất làm lạnh. Chính vì vậy, thay vì phụ thuộc vào điều hòa, họ ưu tiên những giải pháp tự nhiên và tiết kiệm năng lượng hơn để thích nghi với thời tiết.
Với họ, việc sử dụng điều hòa để làm mát không gian sống nhưng lại thải hơi nóng ra môi trường, góp phần khiến Trái Đất nóng lên, bị xem như một vòng luẩn quẩn mang tính ích kỷ. Chính cách nhìn này khiến nhiều người chủ động nói không với điều hòa như một hành động thiết thực nhằm bảo vệ hành tinh.
