Theo Sổ tay giới thiệu về họ, hụi, biêu, phường (do Bộ Tư pháp ban hành), tranh chấp phát sinh trong quá trình chơi hụi có thể được giải quyết bằng ba phương thức: thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết.
Ưu tiên thương lượng, hòa giải
Thương lượng là việc các bên trực tiếp đàm phán để tìm phương án giải quyết mà không có người thứ ba tham gia. Cách thức, trình tự và nội dung thương lượng do các bên tự thống nhất trên tinh thần tự nguyện, trung thực và thiện chí.
Hiệu quả của phương thức này phụ thuộc nhiều vào thái độ hợp tác, sự thông cảm và mong muốn tiếp tục duy trì quan hệ giữa những người tham gia dây hụi.
Trường hợp không thể tự thương lượng, các bên có thể lựa chọn hòa giải ở cơ sở theo Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 hoặc hòa giải, đối thoại tại Tòa án theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án năm 2020.
Tranh chấp về họ, hụi không thuộc phạm vi giải quyết bằng hòa giải thương mại.
Nếu thương lượng và hòa giải không thành, người tham gia có quyền khởi kiện vụ án dân sự tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
Những dấu hiệu cảnh báo dây hụi rủi ro
Người tham gia cần thường xuyên theo dõi hoạt động của dây hụi và cảnh giác khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như:
- Không biết rõ những người cùng tham gia dây hụi;
- Chủ hụi không cho xem sổ hụi hoặc không cung cấp giấy biên nhận dù thành viên đã yêu cầu;
- Lãi suất được đưa ra ở mức cao bất thường;
- Việc thu, chi không minh bạch, không công khai người đã đóng hoặc chưa đóng;
- Chủ hụi thường xuyên thay đổi thông tin, né tránh trả lời về cách quản lý tiền;
- Không có quy ước hoặc thỏa thuận bằng văn bản, mọi giao dịch chỉ thực hiện bằng lời nói;
- Chủ hụi hoặc thành viên từng có tranh chấp, nợ nần, bỏ hụi hoặc bị tố cáo;
- Xuất hiện thành viên không rõ lai lịch, “người ảo” hoặc dấu hiệu tạo “hụi khống”;
- Số lượng người tham gia tăng nhanh trong thời gian ngắn, tiềm ẩn nguy cơ lấy tiền của người sau trả cho người trước.
Dấu hiệu dây hụi có nguy cơ đổ vỡ
Người tham gia cần đặc biệt chú ý khi không thể liên lạc với chủ hụi hoặc người này không còn ở địa chỉ cư trú; liên tục trì hoãn, không trả tiền đúng hẹn và đưa ra nhiều lý do khác nhau.
Những biểu hiện khác gồm thay đổi bất thường phương thức thu, chi; yêu cầu chuyển tiền qua tài khoản của người khác; nhiều thành viên đồng loạt đóng trễ hoặc ngừng đóng; liên tục mở dây hụi mới trong khi dây cũ chi trả chậm.
Việc chủ hụi có nợ xấu bên ngoài, bị nhiều người tìm đến đòi nợ hoặc thường xuyên thay đổi thời gian mở hụi do chưa gom đủ tiền cũng là những dấu hiệu cảnh báo.
Khi phát hiện bất thường, người tham gia cần kịp thời thông tin cho tổ dân phố, UBND hoặc Công an địa phương để được hỗ trợ xử lý, bảo đảm an ninh, trật tự.
Các bên nên chủ động, thiện chí trong quá trình thương lượng, hòa giải. Nếu phải khởi kiện, cần thực hiện đúng trình tự, thủ tục để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, tránh tụ tập hoặc có hành vi gây mất an ninh, trật tự.
Đối với các tổ, nhóm tương trợ vốn, tranh chấp trước hết được giải quyết theo quy chế hoạt động và hướng dẫn của tổ chức chủ quản. Nếu vụ việc vượt quá thẩm quyền, đơn vị quản lý cần phối hợp với chính quyền và cơ quan chức năng để xử lý theo quy định.
