Từ châu Âu đến châu Á: “Hơi nóng lạ” đang lan nhanh khắp toàn cầu như thế nào?

Châu Âu

Châu Âu hiện đang phải đối mặt với một đợt nắng nóng cực đoan nguy hiểm.

Theo thông tin từ báo Văn hóa, ngay đầu tuần này, Vương quốc Anh đã trải qua ngày tháng Năm nóng nhất từng được ghi nhận, khi nhiệt độ tại Kew Gardens của London tăng vọt lên 34,8 độ C (94,6 độ F), phá vỡ kỉ lục trước đó tới 2 độ C (3,6 độ F). 

Sau đó, vào ngày 26/5, kỉ lục tiếp tục bị phá vỡ khi nhiệt độ tăng vọt lên 35 độ C (95 độ F). Trong khi đó, nhiệt độ cao trung bình của London vào cuối tháng Năm thường chỉ khoảng 20 độ C (68 độ F).

Nước Anh hầu như không có chút dịu mát nào vào ban đêm khi quốc gia này trải qua một “đêm nhiệt đới” và nhiệt độ không giảm xuống dưới 20 độ C (68 độ F).

Báo cáo được công bố tuần trước của Ủy ban Biến đổi Khí hậu Anh thậm chí thừa nhận nước Anh “xây dựng cho một kiểu khí hậu không còn tồn tại nữa”.

ông Stephen Dixon, Người phát ngôn của Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho biết, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng khả năng phá vỡ các kỉ lục nhiệt độ trong tháng Năm. Điều từng chỉ xảy ra khoảng 100 năm một lần giờ đây có thể xảy ra khoảng 33 năm một lần.

Không chỉ riêng nước Anh chịu ảnh hưởng, hầu hết Tây Âu cũng đang phải đối mặt với mức nhiệt cao hơn bình thường từ 10 đến 15 độ C (tương đương 18 đến 27 độ F) trong tuần này.

Theo cơ quan khí tượng Météo France, Pháp đang trải qua đợt nắng nóng “chưa từng có” vào thời điểm này trong năm. Ngày 25.5 đã trở thành ngày tháng Năm nóng nhất từng được ghi nhận tại nước này.

Tây Ban Nha cũng đang trải qua mức nhiệt cao bất thường so với thời điểm trong năm, theo Cơ quan khí tượng AEMET của nước này. Nhiệt độ ở miền nam Tây Ban Nha được dự báo có thể lên tới 40 độ C (104 độ F) vào nửa cuối tuần.

Châu Á

Theo báo Lao động, Ấn Độ thường ghi nhận thời tiết mùa hè kỷ lục nhưng biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng kéo dài hơn, thường xuyên hơn và dữ dội hơn. Nhiệt độ ở một số thành phố trên khắp đất nước Nam Á với 1,4 tỉ dân gần đây dao động trên 45 độ C.

Trong khi đó, tại Hong Kong (Trung Quốc), Đài Khí tượng địa phương cảnh báo, người dân sẽ phải đối mặt với một tuần nắng nóng gay gắt, khi dự báo thời tiết cho thấy nhiệt độ sẽ lên tới 33 độ C trong 4 ngày liên tiếp, điều này có thể dẫn đến cảnh báo thời tiết rất nóng đầu tiên trong năm.

Tại Việt Nam, dự báo nắng nóng gay gắt ở cả Bắc Bộ, Trung Bộ ngày 27/5 đều gia tăng, có nơi nắng nóng đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất trên 40 độ C.

Theo Znews, Pakistan, Bangladesh  cũng trải qua đợt nắng nóng dữ dội khi nhiệt độ tại nhiều thành phố vượt 46 độ C những ngày qua, khiến hàng chục người thiệt mạng.

Tại Đông Nam Á, Malaysia cũng chứng kiến xu hướng nhiệt độ tăng rõ rệt. Theo Cục Khí tượng Malaysia, nhiệt độ trung bình hàng ngày của nước này tăng khoảng 0,19 độ C mỗi thập kỷ, trong đó nhiệt độ ban đêm tăng nhanh hơn cả ban ngày.

Trong khi đó, cơ quan Khí tượng Hàn Quốc (KMA) dự báo mùa hè năm nay sẽ nóng và ẩm hơn bình thường, với các đợt nắng nóng kiểu “phòng xông hơi” cùng mưa lớn cực đoan.

Tại Trung Quốc, nhiều tỉnh phía Bắc và miền Trung cũng chứng kiến nền nhiệt tăng mạnh hơn trung bình nhiều năm. 

Châu Phi

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, một nghiên cứu mới cho thấy đến cuối thế kỷ XXI, hàng chục triệu người ở châu Phi có thể phải sống trong điều kiện khí hậu nóng lên ở mức nguy hiểm, với nhiều khu vực trải qua phần lớn thời gian trong năm dưới các đợt nắng nóng cực đoan.

Theo các mô hình khí hậu, trong giai đoạn 2065-2100, nhiều nơi ở châu Phi có thể ghi nhận từ 250 đến 300 ngày sóng nhiệt mỗi năm.

Điều đó đồng nghĩa với việc nắng nóng cực đoan có thể không còn là hiện tượng bất thường theo mùa, mà trở thành một phần của cuộc sống thường nhật, làm đảo lộn nhịp sinh hoạt, sản xuất và sức khỏe cộng đồng.

Châu Mỹ

Bắc Mỹ đang trải qua đợt nắng nóng dữ dội và đến sớm với nhiều kỷ lục nhiệt độ liên tục bị phá vỡ trên khắp Hoa Kỳ và Mexico, đe dọa đẩy khu vực vào một trong những mùa hè khô hạn và khắc nghiệt nhất. 

Theo VnExpress, đợt không khí nóng ẩm diện rộng đầu tiên của mùa hè năm nay bắt đầu bao trùm từ vùng Trung Tây sang Đông Bắc và Trung Đại Tây Dương của nước Mỹ, khiến nhiều khu vực ghi nhận nhiệt độ cao kỷ lục theo tháng.

Washington Post nhận định đợt nắng nóng kết hợp với độ ẩm cao khiến nhiều nơi ở miền đông nước Mỹ có cảm giác "giống tháng 7", dù mới bắt đầu bước vào mùa hè.

Cảnh báo nắng nóng được ban bố tại nhiều khu vực thuộc New York, New Jersey, Pennsylvania, Connecticut, Massachusetts và Rhode Island, ảnh hưởng tới khoảng 110 triệu người. Nhiều kỷ lục nhiệt độ trong ngày bị phá tại các thành phố Portland, bang Maine (33 độ C), thành phố Boston, bang Massachusetts (35,5 độ C) vào giữa tuần trước.

Nắng nóng cực đoan sẽ dần trở thành trạng thái “bình thường mới”

Các chuyên gia khí hậu cảnh báo những biến đổi khí hậu chúng ta đang trải qua mới chỉ là khởi đầu. Khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng, các đợt nắng nóng tại khu vực sẽ xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và nguy hiểm hơn trong tương lai.

Theo nghiên cứu của World Weather Attribution, biến đổi khí hậu do con người gây ra đã khiến khả năng xuất hiện đợt nắng nóng cực đoan tại Nam Á tăng gấp ba lần so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng thêm 1,3 độ C, các hiện tượng tương tự sẽ còn xảy ra nhiều gấp đôi và nóng hơn khoảng 1,2 độ C.

Điều khiến giới khoa học lo ngại không chỉ là mức nhiệt cao, mà còn là kiểu “nắng nóng ẩm” ngày càng phổ biến ở châu Á. Độ ẩm tăng cao khiến cơ thể khó tự làm mát qua mồ hôi, làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt, suy đa tạng và tử vong, ngay cả khi nhiệt độ chưa chạm các ngưỡng kỷ lục.

Các chuyên gia cảnh báo nếu các quốc gia châu Á không sớm thích ứng với biến đổi khí hậu và cải thiện khả năng chống chịu của đô thị, nắng nóng cực đoan sẽ dần trở thành trạng thái “bình thường mới” - và cái giá phải trả sẽ không chỉ là những con số nhiệt độ kỷ lục.