Ung thư đại trực tràng hiện là loại ung thư phổ biến ở phụ nữ, song căn bệnh này vẫn thường bị “lu mờ” trước những bệnh ung thư quen thuộc hơn như ung thư vú hay ung thư cổ tử cung. Đáng lo ngại, nhiều triệu chứng ban đầu của bệnh lại dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo quan niệm cho rằng ung thư đại trực tràng chủ yếu xảy ra ở nam giới hoặc chỉ xuất hiện ở người cao tuổi đang khiến không ít phụ nữ chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo.
Theo các bác sĩ chuyên khoa ung thư tại Singapore, số ca ung thư đại trực tràng khởi phát sớm, tức xuất hiện ở người dưới 50 tuổi, đang gia tăng đáng kể trong nhiều thập kỷ qua. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm tuổi này đã gần như tăng gấp đôi trong vòng 50 năm, từ khoảng 5 ca trên 100.000 người năm 1968 lên 10 ca trên 100.000 người vào năm 2019. Đặc biệt, xu hướng gia tăng được ghi nhận rõ ở phụ nữ trẻ. Một nghiên cứu theo dõi giai đoạn 1968-2019 cho thấy tỷ lệ ung thư đại trực tràng khởi phát sớm ở phụ nữ từ 20-49 tuổi tăng liên tục trong nhiều năm, phản ánh xu hướng đáng lo ngại về sự trẻ hóa của căn bệnh.
Thói quen ăn uống là yếu tố nguy cơ lớn
Các chuyên gia cho biết khoảng 75% trường hợp ung thư đại tràng mới được phát hiện không có tiền sử gia đình mắc bệnh. Điều đó đồng nghĩa lối sống và chế độ ăn uống đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Xu hướng tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn ngày càng nhiều được xem là một trong những nguyên nhân góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Các loại thịt chế biến như xúc xích, thịt xông khói, thịt hộp hay giăm bông đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư cho người.
Nghiên cứu cho thấy chỉ cần tiêu thụ khoảng 50 gram thịt chế biến mỗi ngày, tương đương một chiếc xúc xích hoặc hai lát thịt xông khói, nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng có thể tăng khoảng 18%. Ngay cả các loại thịt đỏ chưa qua chế biến như thịt bò, thịt lợn hay thịt cừu cũng được đánh giá là có khả năng làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ quá mức. Ngược lại, chế độ ăn giàu chất xơ có tác dụng bảo vệ cơ thể. Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ mắc bệnh có thể giảm khoảng 10% với mỗi 10 gram chất xơ được bổ sung thêm mỗi ngày.
Béo phì làm tăng nguy cơ ở phụ nữ
Béo phì cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng. Các bác sĩ nhận định phụ nữ có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hoặc tích tụ nhiều mỡ vùng bụng dễ mắc ung thư đại trực tràng hơn. Một nghiên cứu thực hiện đối với hơn 85.000 phụ nữ cho thấy những người béo phì có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng trước tuổi 50 gần gấp đôi so với nhóm có cân nặng bình thường. Ngoài ra, hút thuốc lá, uống rượu thường xuyên và ít vận động cũng là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Một trong những thách thức lớn nhất là các dấu hiệu ban đầu của ung thư đại trực tràng thường không đặc hiệu. Táo bón có thể bị cho là tác dụng phụ của các loại thuốc bổ sung sắt hoặc canxi. Mệt mỏi thường được quy cho tình trạng thiếu máu, mất máu do kinh nguyệt hoặc áp lực công việc. Trong khi đó, đầy bụng, chướng hơi và thay đổi thói quen đi tiêu lại dễ bị nhầm với hội chứng ruột kích thích, rối loạn tiêu hóa hoặc thay đổi nội tiết tố. Các bác sĩ cho biết nhiều phụ nữ còn trì hoãn việc khám bệnh vì bận chăm sóc gia đình hoặc cho rằng mình còn quá trẻ để mắc ung thư. Thực tế, gần 60% bệnh nhân ung thư đại trực tràng được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Các dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm: Sụt cân không rõ nguyên nhân; Mệt mỏi kéo dài; Táo bón hoặc tiêu chảy dai dẳng; Thay đổi hình dạng hoặc tính chất phân; Có máu trong phân hoặc chảy máu trực tràng; Đau bụng, đầy hơi hoặc cảm giác khó chịu kéo dài; Theo các chuyên gia, bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện mới, kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng đều cần được kiểm tra y tế sớm.
Tầm soát vẫn là biện pháp hiệu quả nhất
Giới chuyên môn khuyến cáo phụ nữ nên coi việc tầm soát ung thư đại trực tràng là một phần trong chương trình chăm sóc sức khỏe định kỳ, tương tự như tầm soát ung thư vú và ung thư cổ tử cung. Đa số các trường hợp ung thư đại trực tràng phát triển từ các polyp tiền ung thư trong ruột già. Các polyp này thường không gây triệu chứng và có thể tồn tại từ 5-10 năm trước khi chuyển thành ung thư. Tuy nhiên, chúng hoàn toàn có thể được phát hiện và loại bỏ thông qua nội soi đại tràng.
Đối với người không có triệu chứng và không có yếu tố nguy cơ đặc biệt, việc tầm soát được khuyến nghị bắt đầu từ tuổi 50. Các phương pháp phổ biến gồm xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân hằng năm và nội soi đại tràng định kỳ từ 5-10 năm một lần. Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc các loại ung thư liên quan nên bắt đầu tầm soát từ tuổi 40 hoặc sớm hơn theo chỉ định của bác sĩ. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phát hiện sớm không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn có thể ngăn ngừa ung thư hình thành ngay từ giai đoạn tiền ung thư./.
