Trong ngày 30/9, khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ, phía Nam Phú Thọ và dải từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng tiếp tục xuất hiện nắng nóng, có nơi gay gắt. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, một số địa điểm vượt 37 độ C.
Một số mức nhiệt đáng chú ý được ghi nhận gồm Mai Châu (Phú Thọ) 37,4 độ C, Láng (Hà Nội) 38,4 độ C, Hải Dương (Hải Phòng) 37,2 độ C, Hồi Xuân (Thanh Hóa) 37,3 độ C, Quỳ Hợp (Nghệ An) 37,4 độ C và Hương Sơn (Hà Tĩnh) 37,8 độ C. Độ ẩm thấp nhất phổ biến 50-55%.
Trước đó một ngày, Hà Nội là địa phương có mức nhiệt cao nhất cả nước. Trạm Láng ghi nhận 38 độ C, trong khi trạm Hà Đông đạt 37,4 độ C. Một số nơi khác cũng vượt ngưỡng 37 độ C như Chi Nê (Phú Thọ) 37,6 độ C, Hải Dương (Hải Phòng) 37,3 độ C, Nho Quan (Ninh Bình) 37,7 độ C, Tĩnh Gia (Thanh Hóa) 37,2 độ C và Con Cuông (Nghệ An) 37,1 độ C.
Theo cơ quan khí tượng, nhiệt độ nêu trên là số liệu được đo trong điều kiện tiêu chuẩn tại lều khí tượng. Nhiệt độ mà người dân thực tế cảm nhận ngoài trời có thể cao hơn khoảng 1-3 độ C, thậm chí chênh lệch nhiều hơn tùy thuộc bề mặt hấp thụ nhiệt như đường nhựa, bê tông và các điều kiện môi trường.
Nắng nóng cuối tháng 9 không thường xuyên xuất hiện
Theo thống kê khí tượng, trong tháng 9, Bắc Bộ thường trải qua 1-2 đợt nắng nóng, chủ yếu tập trung vào nửa đầu tháng. Mỗi đợt thường kéo dài khoảng 2-4 ngày, một số trường hợp có thể kéo dài tới 6 ngày.
Nắng nóng vào thời điểm cuối tháng 9 được đánh giá là ít phổ biến hơn. Tuy vậy, trong lịch sử quan trắc, khu vực đồng bằng Bắc Bộ từng xuất hiện những đợt nóng vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10, chẳng hạn các đợt ngày 19-20/9/2009, 20-21/9/2010, 27-28/9/2016 và ngày 4-5/10/2023.
Đáng chú ý, trong đợt nóng hiện nay, 8 trạm thuộc 5 tỉnh, thành phố đã ghi nhận mức nhiệt cao nhất trong tháng 9. Các điểm gồm Hải Dương (TP Hải Phòng), Hưng Yên, Nam Định, Phủ Lý, Nho Quan, Thái Bình, Chi Nê và Huyền Trân (TP.HCM).
Nhiệt độ tháng 10 vẫn cao hơn trung bình nhiều năm
Bước sang tháng 10, nền nhiệt trung bình trên phạm vi cả nước được dự báo cao hơn khoảng 0,5-1,5 độ C so với mức trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Tuy nhiên, tại đồng bằng và trung du Bắc Bộ cũng như Trung Bộ, các đợt nắng nóng được dự báo chủ yếu xảy ra cục bộ.
Đối với giai đoạn tháng 10-12/2026, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định hoạt động của không khí lạnh có xu hướng yếu hơn trung bình nhiều năm. Các đợt rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn quy luật, số ngày rét đậm, rét hại cũng được dự báo thấp hơn mức trung bình nhiều năm.
Lý giải về đợt nóng đang diễn ra tại Bắc Bộ và Trung Bộ trên Sức khỏe & Đời sống, ông Nguyễn Đức Hòa, Phó trưởng Phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết nguyên nhân liên quan đến tác động của rìa phía nam rãnh áp thấp có trục ở phía nam Trung Quốc, bị nén bởi áp cao lục địa phía Bắc, đồng thời kết hợp với hoàn lưu áp cao cận nhiệt đới trên cao.
Hiện dải áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương trên các tầng khí quyển cao đang bao phủ phần lớn khu vực Tây Thái Bình Dương, Biển Đông và phía nam Trung Quốc. Đặc trưng của hệ thống này là dòng không khí chuyển động đi xuống. Khi hạ xuống, khối khí bị nén đoạn nhiệt, khiến nhiệt độ tăng lên.
Quá trình không khí đi xuống cũng làm bầu trời ít mây hoặc quang mây, tạo điều kiện cho nhiệt độ tăng cao và gây nắng nóng. Nếu xảy ra trong mùa hè và đồng thời kết hợp với vùng áp thấp nóng phía Tây, hiệu ứng phơn có thể khiến mức độ nắng nóng gay gắt hơn.
Không khí lạnh sắp tràn về, miền Bắc giảm nhiệt
Sau những ngày nắng nóng, thời tiết miền Bắc dự kiến có sự thay đổi rõ rệt khi không khí lạnh bắt đầu tác động. Theo cơ quan khí tượng, khoảng chiều tối và đêm 1/10, một bộ phận không khí lạnh sẽ tràn xuống nước ta, trước tiên gây mưa rào và dông rải rác tại vùng núi Bắc Bộ. Từ ngày 2/10, nhiệt độ miền Bắc có thể giảm khoảng 2-4 độ C.
Khoảng ngày 4-5/10, không khí lạnh tiếp tục được tăng cường, gây mưa rào và dông rải rác tại miền Bắc, cục bộ có nơi xuất hiện mưa lớn. Từ ngày 5/10, tác động của không khí lạnh khiến nhiệt độ các tỉnh miền Bắc tiếp tục giảm. Ban đêm và sáng sớm, thời tiết chuyển lạnh, nhiệt độ thấp nhất phổ biến 20-23 độ C. Tại một số khu vực vùng núi cao thuộc Lạng Sơn và Lào Cai, nhiệt độ có thể xuống dưới 18 độ C.
Cơ quan khí tượng cảnh báo, sự xuất hiện của không khí lạnh ngay sau giai đoạn nắng nóng có thể làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan. Trong các đợt mưa dông, người dân cần đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
