Tại nhiều quốc gia, kính râm được xem là phụ kiện thời trang phổ biến, vừa bảo vệ mắt vừa thể hiện phong cách cá nhân. Tuy nhiên, ở Nhật Bản, hình ảnh người đeo kính râm trên đường phố lại không quá phổ biến như ở phương Tây. Điều này không đơn thuần xuất phát từ yếu tố thời tiết hay thói quen, mà bắt nguồn từ sự kết hợp giữa văn hóa giao tiếp, định kiến xã hội và lối sống đặc trưng của người Nhật.
Ưu tiên giao tiếp bằng ánh mắt trong văn hóa Nhật Bản
Trong văn hóa Nhật Bản, giao tiếp không chỉ nằm ở lời nói mà còn thể hiện qua ánh mắt. Việc nhìn thẳng vào mắt đối phương được xem là biểu hiện của sự chân thành, minh bạch và tôn trọng trong giao tiếp xã hội.
Chính vì vậy, việc đeo kính râm có thể vô tình tạo ra một “rào chắn” trong tương tác giữa người với người. Khi ánh mắt bị che khuất, đối phương khó nắm bắt cảm xúc thật, từ đó làm giảm sự kết nối và cảm giác tin cậy trong giao tiếp.
Ở những môi trường đề cao sự hòa hợp như Nhật Bản, yếu tố này trở nên đặc biệt quan trọng. Không ít người lựa chọn không đeo kính râm để duy trì sự cởi mở trong các mối quan hệ hàng ngày, từ công việc đến đời sống xã hội.
Ảnh hưởng của định kiến xã hội và hình ảnh trong truyền thông
Một lý do mang tính lịch sử và tâm lý xã hội khác là hình ảnh kính râm từng gắn liền với các nhân vật phản diện trong phim ảnh và truyền thông Nhật Bản.
Trong nhiều thập kỷ, các băng nhóm xã hội đen như Yakuza thường được khắc họa với hình ảnh kính đen, vest tối màu và phong thái lạnh lùng. Điều này vô tình hình thành định kiến trong nhận thức của một bộ phận người dân, đặc biệt là thế hệ lớn tuổi, rằng kính râm có thể gắn với sự nguy hiểm hoặc thiếu thiện chí.
Chính vì vậy, trong không gian công cộng, một số người Nhật có xu hướng tránh đeo kính râm để không gây hiểu lầm, đồng thời duy trì hình ảnh lịch sự, hòa nhã trong mắt người xung quanh.
Tâm lý “không muốn nổi bật” trong xã hội đồng nhất
Xã hội Nhật Bản được biết đến với tính kỷ luật cao và đề cao sự đồng nhất trong cộng đồng. Tư duy “không muốn trở nên khác biệt quá mức” vẫn ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi cá nhân trong đời sống hàng ngày.
Một câu thành ngữ quen thuộc phản ánh rõ điều này là: “Cái đinh nhô lên sẽ bị đóng xuống”. Quan niệm này thể hiện xu hướng tránh nổi bật quá mức để không bị chú ý hoặc tách biệt khỏi tập thể.
Trong bối cảnh đó, kính râm – một phụ kiện dễ tạo điểm nhấn – đôi khi bị xem là không cần thiết trong đời sống thường nhật. Khi thấy đa số mọi người xung quanh không đeo kính râm, nhiều cá nhân sẽ tự điều chỉnh hành vi để phù hợp với số đông, nhằm tạo cảm giác an toàn và hòa nhập.
Sự thay thế bằng kính tích hợp chống tia UV
Bên cạnh yếu tố văn hóa, một lý do thực tế khác khiến kính râm ít phổ biến hơn là sự phát triển của công nghệ kính mắt tại Nhật Bản.
Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ người mắc tật khúc xạ cao, đặc biệt là cận thị. Do đó, kính cận trở thành vật dụng phổ biến trong đời sống hằng ngày. Để đáp ứng nhu cầu tiện lợi, nhiều dòng kính cận hiện nay được tích hợp thêm lớp chống tia UV, giúp bảo vệ mắt khỏi ánh nắng mà không cần thay đổi sang kính râm riêng biệt.
Giải pháp “2 trong 1” này giúp người dùng vừa đảm bảo thị lực, vừa bảo vệ mắt, đồng thời giữ được vẻ ngoài tự nhiên trong giao tiếp xã hội. Điều này khiến nhu cầu sử dụng kính râm độc lập giảm đáng kể trong đời sống thường ngày.
Ưu tiên các biện pháp chống nắng kín đáo hơn
Mặc dù người Nhật rất quan tâm đến việc bảo vệ da và sức khỏe trước tia cực tím, họ lại có xu hướng lựa chọn những phương pháp che chắn kín đáo và ít gây chú ý hơn kính râm.
Thay vì đeo kính đen nổi bật, nhiều người sử dụng mũ rộng vành, áo chống nắng, găng tay, khẩu trang hoặc ô chống tia UV. Trong đó, ô che nắng là hình ảnh rất quen thuộc trên đường phố Nhật Bản, đặc biệt vào mùa hè.
Những biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ toàn diện cơ thể khỏi tác hại của ánh nắng mà còn phù hợp với tinh thần “hòa vào đám đông” – một giá trị quan trọng trong văn hóa Nhật Bản.
Dù vậy, trong những năm gần đây, cùng với sự ảnh hưởng của thời trang quốc tế và xu hướng toàn cầu hóa, thế hệ trẻ Nhật Bản đang dần cởi mở hơn với kính râm như một phụ kiện thời trang.
Tại các thành phố lớn như Tokyo hay Osaka, hình ảnh giới trẻ sử dụng kính mát để thể hiện phong cách cá nhân đã trở nên phổ biến hơn trước. Tuy nhiên, mức độ sử dụng vẫn chưa đạt đến mức phổ thông như ở nhiều quốc gia phương Tây.
