Diễn biến dịch tay chân miệng và mối đe dọa từ chủng EV71
Bệnh tay chân miệng (HFMD) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm virus Enterovirus gây ra, bùng phát mạnh vào các thời điểm giao mùa. Dù triệu chứng ban đầu chỉ là sốt nhẹ, phỏng nước ở tay, chân, miệng hay phát ban, nhưng căn bệnh này lại tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến vô cùng nhanh chóng và khó lường.
Trong số các chủng virus gây bệnh, Enterovirus (EV71) được ngành y tế coi là "hung thần" vì độc lực cực mạnh và ái lực đặc biệt với hệ thần kinh trung ương. Khi xâm nhập vào cơ thể trẻ, EV71 có khả năng tấn công não bộ và hệ tim mạch chỉ trong thời gian ngắn, gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm:
-
Tấn công hệ thần kinh: Trẻ có thể bị viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, liệt mềm cấp. Dấu hiệu điển hình báo hiệu thần kinh bị tổn thương là hiện tượng giật mình chới với khi ngủ, lừ đừ, đi đứng loạng choạng.
-
Suy hô hấp và tuần hoàn cấp: Virus gây biến chứng phù phổi cấp, suy tim, huyết áp tăng bộc phát hoặc tụt sâu dẫn đến sốc.
-
Tử vong nhanh chóng: Nhiều trường hợp trẻ từ trạng thái sốt nhẹ chuyển sang nguy kịch, suy đa cơ quan và tử vong chỉ trong vòng vài giờ nếu không được phát hiện và can thiệp y tế kịp thời.
Đáng lo ngại, bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, trẻ từng mắc do chủng virus khác vẫn có nguy cơ tái nhiễm chủng EV71. Vì vậy, việc chủ động tạo miễn dịch bằng vắc xin là giải pháp tối quan trọng để bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ tàn phế hoặc tử vong.
Độ tuổi và chi phí vắc xin Envacgen
-
Đối tượng & Phác đồ: Tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi (gồm cả trẻ đã từng mắc bệnh). Lịch tiêm gồm 2 mũi cơ bản cách nhau 56 ngày; trẻ dưới 2 tuổi được khuyến nghị tiêm nhắc lại 1 mũi sau 1 năm.
-
Chi phí & Đơn vị triển khai: Vắc xin đã có mặt tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh với mức giá niêm yết 1.850.000 VNĐ / mũi (tiêm lẻ).
-
Lưu ý sau tiêm: Sau khi tiêm, trẻ cần ở lại theo dõi 30 phút tại trung tâm và tiếp tục theo dõi 24–48 giờ tại nhà. Các phản ứng thông thường như sốt nhẹ, đau sưng vết tiêm sẽ tự hết. Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao liên tục không hạ, giật mình, lừ đừ hoặc co giật.
Hiệu quả bảo vệ và độ an toàn của vắc xin
Theo dữ liệu nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 3 (thực hiện trên hơn 3.000 trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, trong đó có hơn 82% là trẻ em Việt Nam), vắc xin Envacgen ghi nhận các chỉ số vượt trội:
-
Hiệu quả bảo vệ: Đạt từ 96,8% – 100% trong việc phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến EV71. Đồng thời, vắc xin có khả năng bảo vệ chéo trước nhiều kiểu gene khác của EV71 như B5, C4 và C5.
-
Thời gian duy trì miễn dịch: Kháng thể trung hòa chống lại virus vẫn duy trì ở mức cao ít nhất 5 năm sau khi hoàn thành phác đồ.
-
Độ an toàn: Vắc xin có hồ sơ an toàn cao. Các phản ứng sau tiêm chủ yếu ở mức độ nhẹ và thoáng qua như: đau, sưng, đỏ tại vị trí tiêm hoặc sốt nhẹ, quấy khóc, biếng ăn. Vắc xin cũng được chứng minh an toàn khi tiêm đồng thời cùng các vắc xin khác trong độ tuổi (như vắc xin 5 trong 1, phế cầu, Rota...).
Trẻ trước khi tiêm chủng cần được các bác sĩ khám sàng lọc kỹ lưỡng nhằm đảm bảo tình trạng sức khỏe ổn định và tư vấn phác đồ tiêm phù hợp nhất.
Dù đã tiêm vắc xin EV71, trẻ vẫn có thể mắc tay chân miệng nhẹ do các chủng khác (như Coxsackievirus A16, A6). Do đó, cha mẹ nên kết hợp tiêm phòng với việc duy trì vệ sinh tay bằng xà phòng, sát trùng đồ chơi và giữ môi trường sống sạch sẽ cho trẻ.
Hồ Nga (t/h)
