Theo báo Công an nhân dân, vụ án được Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường chủ trì, phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TP Hà Nội và Công an tỉnh Bắc Ninh điều tra làm rõ.
Tài liệu Cơ quan điều tra cho thấy, trong số hơn 300 trạm quan trắc môi trường từ các chủ nguồn thải trên cả nước được lực lượng chức năng kiểm tra, khám xét thì có tới gần 160 trạm quan trắc môi trường bị can thiệp, chỉnh sửa, làm sai lệch dữ liệu, chiếm khoảng gần 55% số trạm được kiểm tra.
Trong đó, tại những doanh nghiệp phát ra khí thải, nguồn thải lớn như: Nhà máy cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhà máy nhiệt điện Hải Phòng, Nhà máy nhiệt điện Thái Bình...; các Công ty sản xuất nhôm, thép, hay ngay cả một số doanh nghiệp lớn chuyên về lĩnh vực xử lý ô nhiễm môi trường cũng chủ động sai phạm, can thiệp, chỉnh sửa chỉ số thiết bị quan trắc từ vượt ngưỡng thành trong ngưỡng cho phép.
Theo cơ quan điều tra, những thiết bị quan trắc môi trường được cài đặt tại các công ty phát ra khí thải và nguồn thải để giúp cơ quan chức năng giám sát, quản lý ô nhiễm môi trường. Về nguyên tắc, để giám sát, các thiết bị này được dán niêm phong, đồng thời có hệ thống camera giám sát để đảm bảo không ai có thể can thiệp vào hệ thống dữ liệu quan trắc môi trường.
Nhưng trên thực tế, qua điều tra cho thấy, gần 160 trạm quan trắc môi trường trên khắp các tỉnh thành trên cả nước đã bị điều chỉnh kết quả. Thậm chí hành vi trái phép này còn được thực hiện từ xa một cách dễ dàng.
Đơn cử, Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh có 3 trạm quan trắc khí thải. Với thủ đoạn sử dụng phần mềm, các đối tượng đã can thiệp, giảm chỉ số đầu ra khí thải xuống còn một nửa hoặc còn 1/3, để khi chuyển dữ liệu về cơ quan quản lý môi trường sẽ luôn đạt ngưỡng. Tại Cơ quan Công an, Lê Việt Cường, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh đã thừa nhận việc Công ty đã thực hiện điều chỉnh hệ số khí thải để đảm bảo thông số truyền về Sở Nông nghiệp và môi trường đáp ứng theo đúng tiêu chuẩn.
Quá trình điều tra, Cơ quan Công an đã làm rõ các sai phạm của Công ty và các cá nhân liên quan. Trong đó, đã khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Lê Việt Cường, Phó Tổng giám đốc; Nguyễn Văn Trung, Phó Quản đốc phân xưởng vận hành trạm quan trắc và Lương Công Bính, chuyên viên Phòng Kỹ thuật và An toàn về tội “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức”, quy định tại khoản 2 Điều 341 BLHS năm 2015.
Còn qua kiểm tra Công ty TNHH MTV Liên hợp Khoa học – Công nghệ – Môi trường Biwase (Công ty Biwase), một doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển, xử lý và tái chế chất thải (chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nguy hại) tại tỉnh Bình Dương cũ nay là TP Hồ Chí Minh.
Đơn vị này được quảng bá có công nghệ xử lý đồng bộ, hiện đại và tự chủ trong kỹ thuật xử lý và tái chế, đi đầu trong cả nước về công nghệ xử lý tái chế rác thải tuần hoàn, tái tạo năng lượng, giảm phát thải carbon, đảm bảo an ninh chất thải trên địa bàn, phù hợp các tiêu chí xử lý chất thải theo hướng kinh tế xanh. Nhưng qua điều tra, Cơ quan Công an xác định kết quả quan trắc do đơn vị này quản lý bị can thiệp.
Do lo ngại các chỉ số khí thải vượt ngưỡng, công ty bị phạt, hoặc đình chỉ hoạt động, ảnh hưởng tới hoạt động của công ty nên lãnh đạo Công ty Biwase đã chủ ý “nhờ” đơn vị cung cấp hệ thống quan trắc cho công ty là Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An (tắt Công ty Việt An) là can thiệp để duy trì chỉ số “đẹp”.
Theo báo Dân trí, tại cơ quan điều tra, Phạm Thanh Hùng, Phó tổng giám đốc Công ty Biwase, khai đã chỉ đạo nhân viên liên hệ với Công ty Việt An để có biện pháp can thiệp, làm cho số liệu truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn không vượt quy chuẩn.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 6 cán bộ của Công ty Biwase, gồm Ngô Chí Thắng, Giám đốc; Phạm Thanh Hùng, Phó giám đốc; Nguyễn Hoàng Lân, Phó giám đốc; Lê Quang Lập, Quản đốc nhà máy; Nguyễn Trung Khiêm, Phó quản đốc và Nguyễn Tấn Lâm, nhân viên kỹ thuật.
Cơ quan điều tra cũng xác định Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An là một trong những doanh nghiệp cung cấp hệ thống quan trắc môi trường lớn, chiếm hơn 50% thị trường cả nước, đồng thời trực tiếp hỗ trợ các doanh nghiệp làm sai lệch chỉ số quan trắc.
Do đó, Nguyễn Hoài Thi, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt An, và Nguyễn Hoài Bách, Giám đốc kinh doanh, đã bị khởi tố điều tra về các tội Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác và Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức.
Tại cơ quan điều tra, Nguyễn Hoài Thi khai việc làm sai lệch số liệu đầu ra không khó, chỉ cần thay đổi cấu hình thiết bị phân tích hoặc can thiệp vào hệ thống truyền, nhận dữ liệu. Theo lời khai này, tất cả thiết bị đo trên thị trường đều có thể chỉnh sửa số liệu dễ dàng.
Cơ quan điều tra xác định, sau khi cung cấp thiết bị quan trắc, Công ty Việt An hướng dẫn khách hàng, các nhà máy vận hành và điều chỉnh thông số thiết bị. Trong quá trình vận hành, các đối tượng có thể can thiệp trực tiếp vào hệ thống hút mẫu, thiết bị phân tích tại trạm quan trắc hoặc sử dụng phần mềm điều khiển từ xa chỉnh sửa số liệu.
Theo C05, hệ thống quan trắc môi trường tại các doanh nghiệp được lắp đặt tại nguồn xả thải, niêm phong thiết bị, giám sát bằng camera riêng.
Tuy nhiên, trên thực tế, dữ liệu vẫn bị chỉnh sửa thủ công, thậm chí bị can thiệp từ xa thông qua phần mềm, thông tin từ báo Tiền phong.
