Liên quan vụ xô xát trước một nhà hàng thịt dê tại phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình xảy ra vào chiều 28/9, Công an phường Tây Hoa Lư đang xác minh, thu thập chứng cứ để làm rõ diễn biến và hành vi của những người liên quan.
Vụ việc được dư luận chú ý sau khi đoạn video ghi lại cảnh một thanh niên đứng trước nhà hàng, sử dụng điện thoại livestream và có lời qua tiếng lại với một người đàn ông lớn tuổi được chia sẻ trên mạng xã hội.
Được biết, người đàn ông trong đoạn video là ông Hưng (SN 1959, nhân viên nhà hàng), thanh niên có mặt trong video được xác định là ông Thắng (SN 1989).
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Hoàng Văn Hà (Công ty Luật ARC Hà Nội) cho rằng, vụ việc cần được xem xét, giải quyết trên cơ sở toàn bộ chứng cứ khách quan, không nên chỉ đánh giá trách nhiệm của các bên thông qua một đoạn video lan truyền trên mạng xã hội.
Theo thông tin được báo chí đăng tải, trước thời điểm xảy ra vụ việc, giữa ông Hưng và ông Thắng đã nhiều lần xảy ra tranh cãi, mâu thuẫn.
Phía nhà hàng cho biết ông Thắng nhiều lần xuất hiện tại khu vực nhà hàng, dùng điện thoại để livestream và có những lời lẽ bị cho là xúc phạm, khiêu khích ông Hưng. Cơ quan công an hiện đang làm rõ nguyên nhân, diễn biến cũng như trách nhiệm của những người liên quan.
Theo luật sư, đây là những tình tiết có ý nghĩa trong việc xem xét trách nhiệm pháp lý và cần được kiểm chứng bằng camera, video, dữ liệu điện tử, lời khai của người chứng kiến cùng các tài liệu, chứng cứ khác. Không thể lấy lời trình bày của bất kỳ bên nào làm căn cứ duy nhất để đưa ra kết luận.
Luật sư Hoàng Văn Hà nhận định, việc ông Hưng dùng điếu cày đuổi đánh ông Thắng là hành vi sử dụng vũ lực và cần được xem xét theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, việc hành vi này có làm phát sinh trách nhiệm hình sự hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tính chất, mức độ của hành vi, hậu quả, tỷ lệ thương tích, lỗi, hoàn cảnh xảy ra vụ việc và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định.
Một vấn đề quan trọng cơ quan chức năng cần làm rõ là trước thời điểm ông Hưng sử dụng vũ lực, ông Thắng đã có những hành động gì và những hành động đó tác động như thế nào đến ông Hưng.
Nếu có căn cứ chứng minh ông Hưng bị người khác thực hiện hành vi trái pháp luật, xúc phạm, khiêu khích hoặc tác động mạnh về tinh thần thì đây là tình tiết cần được xem xét khi đánh giá đầy đủ trách nhiệm pháp lý.
Điều 51 Bộ luật Hình sự quy định trường hợp phạm tội trong tình trạng bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra là một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng bị kích động về tinh thần không mặc nhiên đồng nghĩa với việc được miễn hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự. Trước hết, cơ quan chức năng phải xác định hành vi của ông Hưng có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không.
Nếu hành vi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì không đặt ra trách nhiệm hình sự đối với hành vi đó. Ngược lại, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, nguyên nhân, hoàn cảnh xảy ra sự việc và trạng thái tinh thần của người thực hiện hành vi vẫn cần được xem xét đầy đủ khi giải quyết vụ việc.
Cũng theo Luật sư Hoàng Văn Hà, ở chiều ngược lại, nếu quá trình xác minh chứng minh ông Thắng có hành vi nhiều lần đến nơi ông Hưng làm việc để chửi bới, xúc phạm, khiêu khích, gây mất trật tự hoặc sử dụng mạng xã hội để tiếp tục công kích, xúc phạm thì những hành vi này cũng cần được xem xét độc lập.
Thứ nhất, cần làm rõ dấu hiệu của tội Gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự.
Điều 318 quy định về trách nhiệm hình sự đối với hành vi gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc các trường hợp khác mà điều luật quy định.
Do đó, không phải mọi trường hợp tranh cãi tại nơi công cộng đều đương nhiên cấu thành tội phạm. Cơ quan chức năng cần xác định cụ thể hành vi, mức độ ảnh hưởng và các điều kiện luật định.
Thứ hai, cần xem xét dấu hiệu của tội Làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự.
Nếu có căn cứ cho thấy ông Thắng có hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của ông Hưng, cơ quan chức năng cần xác minh nội dung, cách thức, mức độ và hoàn cảnh thực hiện.
Trường hợp hành vi được thực hiện thông qua mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử, tình tiết này cũng cần được xem xét theo quy định của Điều 155.
Thứ ba, cần làm rõ việc sử dụng mạng xã hội để đưa hoặc phát tán thông tin.
Điều 288 Bộ luật Hình sự quy định về tội Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông. Tuy nhiên, điều luật cũng loại trừ những trường hợp thuộc các tội danh khác như làm nhục người khác hoặc vu khống.
Vì vậy, không thể mặc nhiên áp dụng Điều 288 chỉ vì một cá nhân livestream hoặc đăng tải thông tin lên mạng xã hội. Cần xác định cụ thể nội dung, mục đích, hậu quả và bản chất pháp lý của từng hành vi.
Nếu có căn cứ cho thấy người thực hiện biết rõ thông tin là sai sự thật nhưng vẫn bịa đặt hoặc loan truyền nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì cũng cần xem xét dấu hiệu của tội Vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.
Theo luật sư Hoàng Văn Hà, để làm rõ toàn bộ vụ việc, cơ quan chức năng cần thu thập đầy đủ camera, video, nội dung livestream, dữ liệu điện tử trên mạng xã hội, lời khai của nhân chứng, tài liệu liên quan đến những mâu thuẫn trước đó và hồ sơ xác định thương tích của ông Thắng.
Pháp luật không cho phép hành vi sử dụng vũ lực trái pháp luật. Đồng thời, cũng không thể bỏ qua những hành vi vi phạm pháp luật khác nếu được chứng minh là có thật và có liên quan trực tiếp đến nguyên nhân, diễn biến của vụ việc.
Vì vậy, trách nhiệm pháp lý của từng người cần được xác định trên cơ sở chứng cứ khách quan, đầy đủ, không xử lý theo cảm tính, không chịu tác động bởi áp lực dư luận và cũng không chỉ căn cứ vào một đoạn video đang lan truyền trên mạng xã hội.
Nếu quá trình xác minh cho thấy ông Thắng có hành vi vi phạm pháp luật thì cần xử lý tương ứng với tính chất, mức độ và quy định pháp luật áp dụng.
Đối với ông Hưng, cơ quan chức năng cũng cần đánh giá đầy đủ nguyên nhân, diễn biến, hậu quả và trạng thái tinh thần tại thời điểm xảy ra vụ việc để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
