Nhiều người truyền tai nhau rằng cây xuyến chi có khả năng phòng ngừa, thậm chí hỗ trợ điều trị ung thư nên sử dụng hằng ngày như một vị thuốc. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, cho đến nay chưa có đủ bằng chứng khoa học trên người để khẳng định tác dụng này.
Xuyến chi là dược liệu nhưng không phải "thuốc chữa bách bệnh"
Xuyến chi, còn được biết đến với các tên gọi như quỷ châm thảo hay đơn buốt, là loài cây mọc tự nhiên khá phổ biến ở nhiều địa phương. Trong y học cổ truyền, cây được sử dụng làm dược liệu nhờ chứa nhiều hợp chất sinh học như flavonoid, polyphenol và các chất chống oxy hóa.
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, Giảng viên Đại học Y Hà Nội chia sẻ trên Sức khỏe và Đời sống, những hoạt chất này có thể mang lại một số tác dụng có lợi đối với sức khỏe. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa xuyến chi là "thần dược" hay có thể thay thế thuốc điều trị. Người dân cần thận trọng trước những thông tin quảng bá quá mức về công dụng của loại cây này.
Chưa có cơ sở khẳng định xuyến chi phòng hoặc chữa ung thư
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, một số nghiên cứu thực hiện trên tế bào hoặc trong phòng thí nghiệm ghi nhận xuyến chi có đặc tính chống oxy hóa và tác động đến một số dòng tế bào. Tuy nhiên, các kết quả này mới dừng ở giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng.
Đến nay, chưa có thử nghiệm lâm sàng đủ chất lượng chứng minh rằng việc ăn hoặc sử dụng xuyến chi có thể giúp phòng ngừa hay điều trị ung thư ở người.
Các chuyên gia cho rằng kết quả thu được trong phòng thí nghiệm không thể mặc nhiên áp dụng cho cơ thể người. Vì vậy, người dân không nên tin vào những thông tin lan truyền trên mạng xã hội hoặc truyền miệng về khả năng "chống ung thư" của xuyến chi khi chưa có căn cứ khoa học xác thực.
Những công dụng đã được ghi nhận
Hỗ trợ chống oxy hóa và giảm viêm
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, các hợp chất chống oxy hóa trong xuyến chi có khả năng trung hòa gốc tự do, góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của quá trình oxy hóa. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận cây có đặc tính hỗ trợ giảm phản ứng viêm.
Tuy nhiên, đây chỉ là tác dụng hỗ trợ và không thể thay thế các phương pháp điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Hỗ trợ chăm sóc vết thương ngoài da
Trong dân gian, lá xuyến chi thường được giã nát để đắp lên vùng da bị trầy xước hoặc côn trùng cắn nhằm giảm khó chịu. Dù vậy, chuyên gia khuyến cáo đây chỉ là kinh nghiệm truyền thống. Khi bị thương, người dân vẫn cần vệ sinh và sát khuẩn đúng cách để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng, thay vì chỉ dựa vào các loại lá cây.
Có thể sử dụng như một loại rau
Ngoài vai trò là dược liệu, phần ngọn và lá non của cây xuyến chi còn có thể chế biến thành món ăn. Loại rau này có thể dùng để luộc, xào hoặc nấu canh, góp phần bổ sung chất xơ cùng một số vitamin cho khẩu phần hằng ngày.
Cần lưu ý gì khi sử dụng xuyến chi?
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, nếu sử dụng xuyến chi làm thực phẩm hoặc dược liệu, người dân nên thu hái tại những khu vực sạch, tránh nơi gần đường giao thông, bãi rác, khu công nghiệp hoặc vùng có sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật nhằm hạn chế nguy cơ tồn dư hóa chất.
Bên cạnh đó, không nên sử dụng với số lượng lớn hoặc kéo dài trong thời gian dài khi chưa có hướng dẫn của chuyên gia. Đối với phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang điều trị bằng thuốc, việc dùng xuyến chi cần được bác sĩ tư vấn để tránh nguy cơ tương tác hoặc những tác dụng không mong muốn.
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, xuyến chi là một loại cây có giá trị trong y học cổ truyền và vẫn đang được nghiên cứu thêm về các hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh chứng minh việc sử dụng xuyến chi có thể phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người. Vì vậy, người dân không nên tự ý dùng loại cây này thay thế các phương pháp điều trị đã được y học chứng minh hiệu quả.
