Ở tuổi 32, Sarah Dallas đang phải đối mặt với thực trạng khắc nghiệt khi gánh trên vai khoản nợ lên tới 76.000 bảng Anh cùng hành trình tìm việc gian nan dù sở hữu bằng cấp cao. Sau khi tốt nghiệp tiến sĩ ngành Kỹ thuật sinh học tại Đại học Edinburgh, Scotland vào năm 2024, cô rơi vào tình cảnh trớ trêu khi liên tục bị từ chối bởi các nhà tuyển dụng với lý do "thừa trình độ nhưng thiếu kinh nghiệm".
Trong suốt 16 tháng ròng rã, Sarah đã gửi đi hơn 200 đơn ứng tuyển cho nhiều vị trí khác nhau, từ nhân viên mới, thực tập không lương cho đến các vai trò chuyên gia cao cấp. Tuy nhiên, có đến 90% nhà tuyển dụng không hề phản hồi.
Trong số ít những đơn vị còn lại, cô chỉ nhận được ba lời mời phỏng vấn và tất cả đều kết thúc bằng sự từ chối. Các công ty cho rằng cô có tiêu chuẩn quá cao đối với những vị trí thấp nhưng lại chưa đủ kinh nghiệm thực tế để đảm đương các vai trò quan trọng hơn.
Sarah chia sẻ rằng cảm giác bị từ chối liên tục khiến cô thấy mình như đang mắc kẹt trong một hố đen không lối thoát.
Để duy trì cuộc sống trong giai đoạn thất nghiệp, cô phải làm biên tập viên tự do cho một tạp chí khoa học với thu nhập ít ỏi 600 bảng mỗi tháng và buộc phải vay thấu chi thêm 8.000 bảng.
Phải đến cuối năm 2025, Sarah mới tìm được công việc đầu tiên là kỹ thuật viên phòng thí nghiệm với mức lương 28.500 bảng mỗi năm. Dù đã có việc làm chính thức, áp lực tài chính vẫn đè nặng lên vai người phụ nữ 32 tuổi này khi thu nhập chính khoảng 1.800 bảng mỗi tháng không đủ chi trả cho tiền thuê nhà, hóa đơn và nợ thấu chi.
Cô buộc phải làm thêm 40 giờ mỗi tháng để có thêm 600 bảng chi trả tiền ăn uống, đi lại và chỉ tiết kiệm được vỏn vẹn 50 bảng. Với khoản nợ học phí khổng lồ, mỗi tháng cô chỉ đóng được 37 bảng và tính đến nay mới chi trả được tổng cộng 95 bảng.
Nghịch lý "thừa tiêu chuẩn nhưng thiếu kinh nghiệm" mà Sarah gặp phải cũng là tình trạng chung của nhiều tiến sĩ tại Anh hiện nay. Số liệu từ Times Higher Education cho thấy chỉ 42% tiến sĩ tiếp tục làm việc trong môi trường học thuật sau một năm tốt nghiệp, số còn lại khi chuyển sang khối doanh nghiệp thường vấp phải rào cản về kinh nghiệm thực tế.
Báo cáo của OECD năm 2025 cũng xếp Anh vào nhóm có tỷ lệ lao động làm việc không đúng trình độ cao nhất, chiếm khoảng 37%, dẫn đến việc thu nhập của nhóm này thấp hơn 18% so với những người làm đúng chuyên môn.
Nhận định về vấn đề này, Tiến sĩ Isaiah Hankel, tác giả cuốn The Power of a PhD, cho rằng rào cản thực sự không nằm ở tấm bằng tiến sĩ mà ở cách các ứng viên định vị bản thân.
Thay vì tập trung quá nhiều vào các công trình nghiên cứu trong hồ sơ, các tiến sĩ cần nhấn mạnh vào những kỹ năng thực tế mà doanh nghiệp cần như làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và quản lý dự án.
Ông đưa ra lời khuyên rằng người tìm việc nên chủ động bù đắp khoảng trống kinh nghiệm thông qua các dự án ngắn hạn, công việc tự do hoặc hoạt động tình nguyện để chứng minh năng lực thực tiễn trước các nhà tuyển dụng.
