4 thay đổi đặc biệt quan trọng về BHXH, BHYT từ tháng 9/2026

Từ tháng 9/2026, có một số quy định mới liên quan tới BHXH, BHYT, người dân nên nắm rõ.

Liên thông cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi

Theo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, kể từ ngày 01/9/2026, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 30/7/2026, sửa đổi và bổ sung một số quy định tại Nghị định số 63/2024/NĐ-CP, sẽ chính thức được áp dụng. Văn bản này quy định việc liên thông điện tử đối với các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi; đồng thời đưa thêm thủ tục cấp thẻ Căn cước cho nhóm trẻ này vào quy trình liên thông.

Theo quy định được cập nhật, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính thuộc Bộ Tư pháp sẽ tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh được chuyển từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thông tin hẹn trả kết quả đối với từng thủ tục trong quy trình liên thông sẽ được thông báo đến người thực hiện qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc tin nhắn điện thoại tự động do Cổng Dịch vụ công quốc gia gửi.

4-1789171539.jpeg
Liên thông cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi. Ảnh minh họa.

Đối với nhóm thủ tục liên thông gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi, thời gian xử lý tối đa là 3 ngày làm việc, tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đầy đủ hồ sơ theo quy định.

Trường hợp hồ sơ cần thực hiện xác minh, thời hạn giải quyết được kéo dài nhưng không quá 5 ngày làm việc. Nếu người dân đồng thời đăng ký cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi, thủ tục này được giải quyết trong thời gian tối đa 5 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ điện tử do Cổng Dịch vụ công quốc gia chuyển đến.

Đáng chú ý, dữ liệu hồ sơ giữa các hệ thống phải được đồng bộ chậm nhất trong vòng 10 phút kể từ khi thủ tục được hoàn tất. Sau khi tiếp nhận dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công quốc gia, cơ quan phụ trách thủ tục tiếp theo có trách nhiệm phản hồi tình trạng tiếp nhận trong thời hạn tối đa 2 giờ làm việc.

Quy định này được kỳ vọng nâng cao hiệu quả kết nối giữa các cơ quan, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ và giảm tình trạng người dân phải nhiều lần thực hiện các thủ tục hành chính có liên quan.

Sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số BHXH

Từ ngày 01/9/2026, BHXH Việt Nam bắt đầu chuyển sang sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân (ĐDCN/CCCD) thay cho mã số BHXH trên các phần mềm nghiệp vụ trong toàn hệ thống.

Theo Kế hoạch số 3115/KH-BHXH ngày 13/8/2026, BHXH Việt Nam triển khai việc thay thế mã số BHXH và bộ mã quản lý bằng số ĐDCN/CCCD trên các phần mềm nghiệp vụ. Quá trình này được chia thành hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn chuẩn hóa dữ liệu và chuẩn bị hệ thống diễn ra từ ngày 15/8/2026 đến trước 01/9/2026; từ ngày 01/9/2026, việc chuyển đổi dữ liệu và vận hành các hệ thống nghiệp vụ được thực hiện theo kế hoạch.

Phạm vi chuyển đổi được áp dụng trên toàn hệ thống, bao gồm các phần mềm phục vụ công tác thu, quản lý sổ và thẻ; xét duyệt chính sách; giao dịch BHXH điện tử; ứng dụng BHXH số VssID; kế toán tập trung; Hệ thống thông tin Giám định BHYT cùng những hệ thống khác đang sử dụng mã số BHXH và bộ mã quản lý.

BHXH Việt Nam cho biết, việc thay đổi này chỉ liên quan đến phương thức định danh trên hệ thống, không tác động đến quá trình tham gia, dữ liệu đóng – hưởng, thời hạn sử dụng thẻ BHYT hay quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT của người tham gia.

Quá trình chuyển đổi được yêu cầu thực hiện chính xác, an toàn và đồng bộ, bảo đảm giữ nguyên đầy đủ dữ liệu cũng như lịch sử tham gia, thụ hưởng các chế độ, chính sách. Đồng thời, việc chuyển đổi không được làm gián đoạn hoạt động nghiệp vụ, cũng như không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia, người đang hưởng các chế độ.

Đối với người tham gia, việc thay đổi phương thức định danh chủ yếu được thực hiện trực tiếp trên hệ thống của cơ quan BHXH. BHXH Việt Nam khuyến nghị người tham gia chủ động kiểm tra, theo dõi thông tin trên ứng dụng VssID và sử dụng số ĐDCN/CCCD theo hướng dẫn sau khi hoàn tất quá trình chuyển đổi.

Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng sẽ chính thức có hiệu lực. Đây là quy định mới đáng chú ý, tác động đến người sử dụng lao động, người lao động cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

3-1789171618.jpeg
Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH. Ảnh minh họa.

Nghị định gồm 6 chương, 68 điều, quy định cụ thể về các hành vi vi phạm hành chính, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt cũng như việc thi hành các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong các lĩnh vực lao động, BHXH và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đối với lĩnh vực BHXH, các hình thức xử phạt chính được áp dụng gồm cảnh cáo và phạt tiền. Căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể chịu các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm hành chính, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề trong thời hạn nhất định, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trục xuất người lao động nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam.

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP cũng đồng thời thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP kể từ ngày bắt đầu có hiệu lực. Với hành vi vi phạm đã xảy ra và chấm dứt trước thời điểm nghị định mới có hiệu lực nhưng được phát hiện hoặc đang trong quá trình xem xét, xử lý sau đó, việc giải quyết sẽ căn cứ theo quy định có hiệu lực tại thời điểm hành vi được thực hiện. Trường hợp hành vi xảy ra trước ngày nghị định mới có hiệu lực nhưng vẫn tiếp diễn thì áp dụng các quy định tại Nghị định số 283/2026/NĐ-CP.

Nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID

Từ ngày 28/9/2026, cơ chế sử dụng tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID sẽ được áp dụng theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026 của Chính phủ, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử.

Theo quy định mới, tài khoản hưởng an sinh xã hội được hiểu là thông tin định danh trên ứng dụng định danh quốc gia, cho phép chủ thể danh tính điện tử tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để nhận các khoản hỗ trợ, lương hưu, tiền chi trả an sinh xã hội cùng những khoản kinh phí hợp pháp khác.

Đáng chú ý, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội sẽ thực hiện việc chi trả các khoản hỗ trợ, lương hưu, tiền an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp khác từ ngân sách nhà nước bằng hình thức chuyển khoản vào tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng định danh quốc gia

 Tuy nhiên, nếu người thụ hưởng chưa thiết lập tài khoản hưởng an sinh xã hội và cũng chưa có văn bản ủy quyền nhận thay, việc chi trả vẫn được thực hiện bằng các phương thức khác theo quy định hiện hành.

Trà My (t/h)