Những chính sách liên quan tới bảo hiểm y tế (BHYT) luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân, bởi đây là yếu tố gắn liền trực tiếp với quyền lợi khám chữa bệnh và chi phí chăm sóc sức khỏe.
Trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng gia tăng, việc cập nhật kịp thời các quy định mới về BHYT không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn chủ động hơn trong việc tham gia và sử dụng dịch vụ y tế một cách hiệu quả.
Bảo hiểm y tế là gì?
Căn cứ theo Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm y tế năm 2008 sửa đổi, bổ sung tại Khoản 1 Điều 1 Luật BHYT 2014 giải thích khái niệm về bảo hiểm y tế (BHYT) như sau:
Bảo hiểm y tế (healthy insurance) là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng đối với các đối tượng theo quy định của Luật bảo hiểm y tế để chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận do Nhà nước tổ chức thực hiện.
Mục tiêu của bảo hiểm y tế (BHYT) là giúp làm giảm gánh nặng tài chính cho người tham gia BHYT khi thăm khám chữa bệnh và tạo điều kiện thuận lợi để họ có thể tiếp cận với các dịch vụ y tế chất lượng hơn dựa trên nguyên tắc bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người cùng tham gia BHYT.
Chi phí khám chữa bệnh BHYT sẽ do Quỹ bảo hiểm y tế và người bệnh cùng chi trả.
Những trường hợp nào sẽ được hoàn trả tiền đóng BHYT trong năm 2026?
Năm 2026, căn cứ theo các quy định hiện hành của Luật Bảo hiểm y tế cùng với các quyết định từ Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, có 4 trường hợp người tham gia sẽ được hoàn lại tiền đã đóng bảo hiểm y tế (BHYT). Cụ thể như sau:
1. Người tham gia được cấp thẻ BHYT theo nhóm đối tượng mới, nay báo giảm giá trị sử dụng thẻ đã cấp trước đó (có thứ tự đóng xếp sau đối tượng mới theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế 2024).
- Số tiền hoàn trả: Tính theo mức đóng BHYT và thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ.
- Thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ: Tính từ thời điểm thẻ BHYT được cấp theo nhóm mới bắt đầu có giá trị sử dụng.
2. Được ngân sách nhà nước điều chỉnh tăng hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế
- Số tiền hoàn trả: Tính theo mức đóng BHYT và thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ.
- Thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ: Tính từ thời điểm quyết định của cơ quan có thẩm quyền có hiệu lực.
3. Bị chết trước khi thẻ bảo hiểm y tế có giá trị sử dụng
- Số tiền hoàn trả: Tính theo mức đóng BHYT và thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ.
- Thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ: Tính từ thời điểm thẻ có giá trị sử dụng.
4. Do đóng trùng bảo hiểm y tế
- Số tiền hoàn trả: Tính theo mức đóng BHYT và thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ.
- Thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ: Tính từ thời điểm thẻ BHYT được cấp theo nhóm mới bắt đầu có giá trị sử dụng.
Thủ tục và thời gian giải quyết hoàn trả tiền bảo hiểm y tế
Để được hoàn trả tiền đã đóng Bảo hiểm y tế (BHYT) trong năm 2026, người tham gia có thể thực hiện theo các bước hướng dẫn cụ thể dưới đây. Quy trình này áp dụng cho những trường hợp phổ biến như đóng trùng thẻ, thay đổi nhóm đối tượng tham gia hoặc được điều chỉnh tăng mức hỗ trợ từ Nhà nước.
Thành phần hồ sơ cần chuẩn bị
Cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ gồm các giấy tờ sau:
- Tờ khai TK1-TS: Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu mới nhất năm 2026).
Lưu ý: Tại mục "Nội dung thay đổi", cần ghi rõ: "Đề nghị hoàn trả tiền đóng BHYT do... (lý do cụ thể)" và cung cấp số tài khoản ngân hàng chính chủ (tên ngân hàng, chi nhánh) để nhận tiền.
- Bản sao căn cước công dân.
- Thẻ BHYT cũ (nếu có hoặc nếu được yêu cầu để đối chiếu giá trị sử dụng).
- Giấy tờ chứng minh (nếu có) như quyết định thuộc diện hộ nghèo/cận nghèo mới, hoặc hợp đồng lao động mới để chứng minh việc thay đổi nhóm đối tượng.
Các hình thức nộp hồ sơ
Cách 1: Nộp trực tiếp
- Đến cơ quan BHXH nơi bạn cư trú hoặc nơi bạn đã đóng tiền mua thẻ.
- Nộp tại các Tổ chức dịch vụ thu (đại lý thu bưu điện hoặc UBND xã/phường).
Cách 2: Nộp qua bưu chính
- Gửi hồ sơ đã chuẩn bị qua đường bưu điện chuyển phát nhanh đến địa chỉ cơ quan BHXH tỉnh.
Cách 3: Nộp online
Truy cập Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam.
Sử dụng tài khoản VNeID định danh mức độ 2 để đăng nhập và thực hiện thủ tục "Hoàn trả tiền đóng cho người tham gia BHYT theo hộ gia đình/người được ngân sách hỗ trợ".
Thời hạn giải quyết và nhận tiền
Thời gian xử lý: Không quá 05 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Kết quả: Bạn sẽ nhận được Quyết định hoàn trả (Mẫu C16-TS).
Hình thức nhận tiền: Tiền sẽ được chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản ngân hàng bạn đã đăng ký trong tờ khai. Nếu không có tài khoản, bạn có thể đăng ký nhận tiền mặt tại cơ quan BHXH.
