Từ tối 18/7 đến trưa 19/7, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận 8 nạn nhân trong vụ ngạt khí xảy ra tại hầm biogas của Công ty TNHH DABACO, xã Thạch Quảng (Thanh Hóa).
Vụ tai nạn khiến 13 người gặp nạn, trong đó 5 người tử vong ngay tại hiện trường do hít phải khí độc, 8 người còn lại được chuyển đến bệnh viện cấp cứu. Theo các bác sĩ, phần lớn những người bị thương đều là công nhân tham gia cứu đồng nghiệp nhưng không có trang bị bảo hộ phù hợp.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết trên Công an nhân dân, các bệnh nhân đều là nam giới, độ tuổi từ 32 đến 46, làm việc tại một công ty chăn nuôi lợn.
Hiện trường xảy ra tai nạn là bể chứa nước phân khép kín, sâu khoảng 2 m, rộng 2 m, dài 3 m, trong khi cửa bể chỉ rộng hơn 1 m. Đây là môi trường rất dễ tích tụ khí độc do quá trình phân hủy chất hữu cơ.
Theo thông tin ban đầu, một công nhân không may trượt chân rơi xuống bể và bất tỉnh. Nhiều người khác lập tức lao xuống cứu hoặc cúi sâu xuống miệng bể để kéo nạn nhân lên mà không sử dụng thiết bị bảo hộ, dẫn đến việc liên tiếp bị ngạt khí và gục xuống.
Trong số 8 bệnh nhân được điều trị, hai người là những người xuống bể sau cùng và đã được buộc dây an toàn trước khi tiếp cận hiện trường. Tuy nhiên, ngay khi xuống đến đáy bể, cả hai nhanh chóng xuất hiện cảm giác khó chịu rồi bất tỉnh. Nhờ được kéo lên kịp thời nên họ hồi tỉnh chỉ sau vài phút.
Sáu trường hợp còn lại là những người đứng trên miệng bể tham gia cứu hộ. Khi nhập viện, tất cả đều tỉnh táo nhưng có biểu hiện đau đầu. Một số bệnh nhân bị kích ứng mắt, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic và tiêu cơ vân. Đến nay, sức khỏe của các bệnh nhân đã cải thiện đáng kể nhưng vẫn tiếp tục được theo dõi và điều trị.
Khí H₂S - "sát thủ" trong các không gian kín
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, nhiều người vẫn cho rằng các vụ ngạt trong hầm biogas chủ yếu do khí metan (CH₄). Tuy nhiên, nguyên nhân gây tử vong nhanh trong phần lớn các vụ tai nạn thực tế lại là khí hydro sulfide (H₂S).
Đây là loại khí có độc tính rất cao, cơ chế gây ngộ độc tương tự xyanua khi làm tê liệt quá trình hô hấp tế bào. Dù nạn nhân vẫn hít thở, các cơ quan trong cơ thể vẫn rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng, trong đó não và tim là những bộ phận bị tổn thương đầu tiên.
Ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, khi nồng độ tăng cao, khí này nhanh chóng làm tê liệt khứu giác, khiến người tiếp xúc không còn ngửi thấy mùi và mất khả năng nhận biết nguy hiểm.
Theo bác sĩ Nguyên, ngộ độc H₂S nồng độ cao trong không gian kín còn được gọi là "hội chứng búa tạ ở lò mổ". Người bước vào khu vực có khí độc đậm đặc có thể ngã gục chỉ sau vài giây do tim và hệ thần kinh trung ương bị ức chế đột ngột. Ngoài ra, H₂S còn gây kích ứng mạnh mắt và đường hô hấp.
Ông cho biết, dù ngành y tế đã nhiều lần cảnh báo, các vụ tai nạn tương tự vẫn xảy ra hằng năm tại những nơi như hầm biogas, giếng nước, bể chứa chất thải, cống ngầm hay khoang chứa cá trên tàu.
Không lao xuống cứu nếu không có thiết bị bảo hộ
Các bác sĩ khuyến cáo cần nghĩ ngay đến khả năng ngộ độc H₂S khi có người bất tỉnh đột ngột sau khi bước vào các không gian kín như hầm biogas, bể chứa, giếng, cống hoặc khoang tàu.
Một số dấu hiệu giúp nhận biết gồm mắt đỏ, kích ứng kết mạc, nồng độ lactate trong máu tăng cao. Ngoài ra, các vật dụng bằng bạc, đồng hoặc sắt trên người nạn nhân có thể chuyển màu đen xám do phản ứng với khí H₂S.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh, khi phát hiện có người bị ngạt trong không gian kín, tuyệt đối không lao xuống cứu theo phản xạ nếu chưa được trang bị mặt nạ phòng độc có bình dưỡng khí. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều vụ tai nạn ban đầu chỉ có một nạn nhân nhưng sau đó trở thành thảm kịch với nhiều người tử vong.
Theo các chuyên gia, biện pháp an toàn nhất là nhanh chóng mở thông gió, sử dụng quạt hoặc bơm khí sạch để đẩy khí độc ra ngoài. Trường hợp buộc phải tiếp cận hiện trường, lực lượng cứu hộ phải được trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ chuyên dụng, đồng thời sử dụng dây an toàn và bố trí người hỗ trợ phía trên để kịp thời kéo nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm.
Về lâu dài, người dân tuyệt đối không tự ý xuống làm việc trong các không gian kín, thiếu thông khí như hầm biogas, bể chứa, giếng hay cống rãnh nếu chưa kiểm tra nồng độ khí độc và chưa được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ theo quy định.
