Các nhà khoa học đã tìm ra nguyên nhân khiến khoảng 8.000 con ếch chết và tập trung trong một con mương ở hạt Cambridgeshire, Anh, cách đây khoảng 1.700 năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy chúng nhiều khả năng trở thành con mồi của một nhóm cú tai ngắn trong thời kỳ La Mã.
Bí ẩn bắt đầu được hé lộ trong giai đoạn 2016-2018, khi quá trình thi công dự án nâng cấp tuyến đường A14 nối Cambridge với Huntingdon phát hiện một con mương chứa số lượng lớn xương động vật lưỡng cư.
Các nhà khoa học thuộc Đại học Vienna tiến hành định tuổi bằng phương pháp carbon phóng xạ và xác định số xương này có niên đại từ thời kỳ La Mã. Tiếp đó, các chuyên gia sử dụng phương pháp phân tích mới để đo xương chi trước của những con ếch. Kết quả cho thấy phần lớn chúng chết khi còn non, vào mùa đông trong năm đầu đời.

Sau khi nghiên cứu các dấu vết trên xương, Paul Clarkson, nhà khảo cổ học động vật thuộc Đại học Bournemouth, cùng Vicki Ewens, nhà khảo cổ học động vật cấp cao tại Bảo tàng Khảo cổ học London (MOLA), nhận định những con ếch nhiều khả năng bị chim săn mồi ăn thịt. Cú tai ngắn và diều hâu đồng cỏ được xác định là hai loài nghi phạm hàng đầu.
Nghiên cứu của nhóm được công bố trên tạp chí *Environmental Archaeology*, đồng thời đưa ra lời giải thích về việc vì sao số lượng xương ếch lớn như vậy lại tập trung trong một con mương chỉ trong thời gian ngắn.
Theo bằng chứng khảo cổ, con mương đã được lấp đầy trong vòng một năm. Các nhà nghiên cứu phát hiện vào thời kỳ La Mã, mực nước tại những vùng đất ngập nước và đầm lầy xung quanh khu vực này có xu hướng rút xuống. Điều kiện đó tạo môi trường thuận lợi cho ếch sinh sản, khiến số lượng cá thể tăng nhanh và trở thành nguồn thức ăn dồi dào cho các loài chim săn mồi.
Bên cạnh yếu tố tự nhiên, hoạt động của con người cũng góp phần làm thay đổi hệ sinh thái. Trong thời kỳ Đồ sắt, thung lũng này từng được bao phủ bởi những cánh rừng rộng lớn. Tuy nhiên, bằng chứng từ hóa thạch ốc sên, phấn hoa và than củi cho thấy cảnh quan đã thay đổi đáng kể theo thời gian.
Nông dân đã chặt phá nhiều khu rừng để mở rộng đất chăn thả gia súc. Việc mất đi lớp thảm thực vật khiến ếch có ít nơi trú ẩn hơn, đồng thời tạo ra những vùng đồng cỏ rộng, thoáng – môi trường săn mồi lý tưởng của cú tai ngắn.
“Chúng tôi cho rằng những thay đổi về môi trường do tự nhiên và hoạt động của con người có thể lý giải vì sao hiện tượng săn mồi này xảy ra vào thời kỳ La Mã trung đại”, nhóm nghiên cứu nhận định.
Paul Clarkson cho biết đây có thể là một đợt săn mồi diễn ra trong thời gian ngắn nhưng với cường độ cao. Tuy nhiên, ông cho rằng cú tai ngắn có thể không phải loài duy nhất tham gia. Những loài săn mồi khác cũng có thể đã xuất hiện tại khu vực, bởi chúng còn ăn các động vật nhỏ như chuột chù, chuột nhắt và chuột đồng.
“Các kết quả cho thấy đây là phần di tích còn lại từ hoạt động kiếm ăn của một cộng đồng gồm nhiều loài săn mồi”, nhóm tác giả viết.
Các nhà nghiên cứu cũng đặt giả thuyết hoạt động của con người đã vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho những loài chim này. Dù việc chặt phá rừng nhằm mở rộng đất chăn nuôi, người dân và gia súc có thể đã rời khỏi khu vực vào mùa đông. Nhờ đó, những con cú có điều kiện thuận lợi hơn để trú ngụ gần con mương.
Vicki Ewens cho biết bà từng đưa ra nhiều giả thuyết về nguyên nhân khiến hàng nghìn bộ xương ếch tập trung tại cùng một địa điểm. T
heo bà, nghiên cứu này cho thấy ngay cả những mẫu vật động vật nhỏ nhất được tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ cũng có thể cung cấp thông tin quan trọng về môi trường tự nhiên và hoạt động của con người trong quá khứ.
Paul Clarkson cũng nhấn mạnh những bộ xương không chỉ giúp tái hiện cuộc sống của con người từng sinh sống gần vùng đầm lầy Fens thời La Mã, mà còn hé lộ cách các loài động vật hoang dã tồn tại và kiếm ăn trong môi trường khi đó.