Các nhà khoa học vừa tìm thấy bằng chứng vật chất cho thấy cư dân cổ đại tại di chỉ Tam Tinh Đôi, Trung Quốc, từng sử dụng động vật trong các nghi lễ tế tự. Phát hiện dựa trên phân tích protein và dấu vết sinh học trên các cổ vật, góp phần hé lộ đời sống tâm linh của một nền văn minh bí ẩn cách đây hơn 3.000 năm.
Trong lịch sử nhân loại, hiến tế động vật từng xuất hiện trong nhiều nền văn minh và tín ngưỡng khác nhau. Tuy nhiên, việc xác định chính xác những nghi lễ này thông qua bằng chứng khảo cổ vẫn là thách thức đối với các nhà nghiên cứu, đặc biệt tại những di chỉ có niên đại hàng nghìn năm.
Mới đây, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí *Journal of Archaeological Science* đã cung cấp thêm bằng chứng quan trọng về hoạt động tế lễ tại Tam Tinh Đôi, di chỉ nổi tiếng với những chiếc mặt nạ đồng có tạo hình khác thường cùng nhiều cổ vật quý giá của vương quốc Thục cổ đại.
Di chỉ Tam Tinh Đôi từ lâu đã thu hút sự quan tâm của giới khảo cổ quốc tế nhờ những hiện vật bằng đồng, ngọc bích và ngà voi có niên đại hơn 3.000 năm. Cách các cổ vật được sắp xếp trong những hố khai quật đặc biệt khiến các nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là địa điểm diễn ra các nghi lễ tế tự.
Để kiểm chứng giả thuyết, nhóm nghiên cứu đã sử dụng những phương pháp phân tích phân tử sinh học hiện đại, tập trung vào lipid và protein còn lưu lại trên bề mặt hiện vật.
Thông qua quá trình phân tích, các nhà khoa học có thể nhận diện dấu vết sinh học cổ đại, đồng thời phân biệt chúng với những tạp chất có thể phát sinh trong quá trình khai quật và bảo quản.
Kết quả cho thấy nhiều mẫu cặn hữu cơ bám trên các hiện vật bằng đồng, ngọc bích và ngà voi có nguồn gốc từ động vật thuộc phân họ trâu bò. Bên cạnh đó, các mảnh xương động vật được tìm thấy trong khu vực hố tế lễ cũng cung cấp thêm cơ sở để nghiên cứu hoạt động hiến tế tại đây.
Những phát hiện này góp phần làm rõ vai trò của động vật trong các nghi thức của cư dân Tam Tinh Đôi cổ đại, thay vì chỉ dựa vào cách bố trí hiện vật hoặc những giả thuyết về mục đích sử dụng của chúng.
Theo các nhà nghiên cứu, khu vực hố tế lễ có niên đại tương ứng với thời kỳ nhà Thương, triều đại tồn tại khoảng năm 1600-1046 trước Công nguyên. Đây là giai đoạn nhiều nghi lễ tôn giáo và hoạt động tế tự phát triển mạnh tại Trung Quốc cổ đại.
Việc phát hiện dấu vết liên quan đến trâu bò tại Tam Tinh Đôi mang ý nghĩa đáng chú ý khi đặt trong bối cảnh những thay đổi về tập tục hiến tế ở thời nhà Thương.
