Trên Cổng thông tin Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một công dân phản ánh vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu.
Theo nội dung phản ánh, trong quá trình giải quyết hồ sơ, một người sử dụng đất đã mất nên các thành viên liên quan phải thực hiện việc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. Tuy nhiên, do thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận nên công dân băn khoăn liệu có đáp ứng điều kiện để thực hiện quyền thừa kế theo Điều 45 Luật Đất đai năm 2024 hay không.
Ngày 1/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có hướng dẫn về vấn đề này.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tại điểm a khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai năm 2024, trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất được loại trừ khỏi điều kiện phải có Giấy chứng nhận.
Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 45 quy định người nhận thừa kế được thực hiện quyền khi có Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai.
Như vậy, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận không phải là căn cứ để kết luận người dân không thể thực hiện việc thừa kế quyền sử dụng đất.
Tuy nhiên, cơ quan chức năng cần kiểm tra hồ sơ để xác định quyền sử dụng đất của người để lại di sản, phần quyền sử dụng đất thuộc di sản thừa kế cũng như điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận.
Trên cơ sở đó, những người có quyền thừa kế có thể thực hiện việc thỏa thuận phân chia di sản theo quy định của pháp luật về dân sự, công chứng, chứng thực và pháp luật đất đai.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường viện dẫn khoản 1 Điều 135 Luật Đất đai năm 2024, theo đó Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được cấp cho người có quyền sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Pháp luật đất đai hiện hành cũng đã quy định cụ thể việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất tại các Điều 137, 138, 139 và 140 Luật Đất đai năm 2024.
Do đó, trong trường hợp người sử dụng đất đã mất nhưng thửa đất chưa có Giấy chứng nhận, cơ quan có thẩm quyền sẽ phải căn cứ hồ sơ, nguồn gốc sử dụng đất và các điều kiện pháp lý liên quan để xác định thửa đất có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận hay không.
Nếu đáp ứng điều kiện, việc giải quyết thừa kế và đăng ký, cấp Giấy chứng nhận có thể tiếp tục được thực hiện theo quy định.
Về trình tự, thủ tục, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết ngày 31/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 49/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết 254/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.
Theo Điều 15 Nghị định 49/2026/NĐ-CP, Chính phủ giao UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, trong đó có thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị người dân liên hệ cơ quan có thẩm quyền giải quyết hồ sơ đăng ký, cấp Giấy chứng nhận tại địa phương để được kiểm tra hồ sơ, xác định điều kiện cấp sổ và hướng dẫn thủ tục cụ thể.
Đồng thời, người dân có thể liên hệ tổ chức hành nghề công chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực để được hướng dẫn lập văn bản thừa kế, thỏa thuận phân chia di sản theo đúng quy định.
