Báo Dân trí đưa tin, theo Viện Pasteur TPHCM, toàn khu vực phía Nam đã ghi nhận hơn 17.000 ca mắc tay chân miệng, trong đó có 8 trường hợp tử vong. Riêng TPHCM có 4 ca, các địa phương khác gồm Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp, An Giang mỗi nơi ghi nhận 1 ca tử vong.
Trước tình hình này, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã cùng đoàn công tác trực tiếp vào TPHCM để chỉ đạo công tác điều trị và phòng, chống dịch bệnh.
Trên báo VnExpress, PGS.TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Viện phó Viện Pasteur TP HCM, cho biết tỷ lệ trẻ bệnh tay chân miệng chuyển nặng khi nhiễm EV71 cao gấp 3-5 lần so với các chủng virus khác. Như dịch tay chân miệng đang bùng phát tại TP HCM với số ca chuyển nặng tăng gấp 5 lần, nguyên nhân chủ yếu do chủng này.
Giám sát vi sinh của Viện Pasteur TP HCM ở các ca tay chân miệng nặng từ độ 2B - mức cảnh báo bệnh chuyển nặng, bắt đầu xuất hiện các biến chứng về thần kinh, bắt buộc phải nhập viện, chủng EV71 luôn chiếm ưu thế vượt trội. Riêng những tuần đầu năm, EV71 chiếm tới 56% tổng số mẫu xét nghiệm dương tính. Trẻ dưới 36 tháng tuổi hiện chiếm 80% ca mắc EV71. Đây là độ tuổi đi nhà trẻ, mức độ tiếp xúc cao, một trẻ mang mầm bệnh có thể lây cho 1-5 trẻ khác ngay từ lúc chưa phát triệu chứng rõ ràng.
Bên cạnh đó, sự xuất hiện của phân nhóm (sub-genotype) C1 của EV71 trong những ca bệnh đầu năm nay đang dấy lên lo ngại về khả năng làm giảm miễn dịch chéo. Điều này đồng nghĩa với việc những trẻ từng mắc tay chân miệng (ví dụ như nhiễm chủng B5 chiếm ưu thế trong mùa dịch năm 2023) vẫn có nguy cơ bị tái nhiễm và diễn tiến thành thể nặng.
Chủng EV71 dễ gây biến chứng nặng và có thể dẫn đến tử vong. Đây cũng là tác nhân từng gây ra các vụ dịch lớn vào các năm 2011, 2018 và 2023.
Theo BS.CK2 Nguyễn Đình Qui, Trưởng Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, sự nguy hiểm đáng sợ nhất của EV71 là tốc độ tàn phá cơ thể. Virus này có ái lực rất mạnh với hệ thần kinh trung ương. Sau khi xâm nhập qua niêm mạc, chỉ trong thời gian ngắn, virus đi vào hạch bạch huyết, gây nhiễm khuẩn huyết và tấn công thẳng vào não bộ, tim mạch.
"EV71 diễn tiến nhanh, có những ca trở nặng chỉ trong vòng 24 tiếng, buộc bác sĩ phải xử lý ngay lập tức", bác sĩ Qui cảnh báo.
Chính vì tốc độ chuyển biến quá nhanh này, việc chuyển tuyến đối với các ca tay chân miệng độ 4 tiềm ẩn rủi ro sinh tử. BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, dẫn chứng về một bệnh nhi ở miền Tây được chuyển lên tuyến trên khi bệnh đã ở độ 4. Trẻ mất 3 giờ di chuyển, khi đến nơi mạch và huyết áp đã bằng 0, tổn thương tim rất nặng. Các bác sĩ lập tức can thiệp ECMO (tim phổi nhân tạo) và lọc máu suốt hai tuần, nhưng do mất đi thời gian vàng, não trẻ đã bị phù lan tỏa và tổn thương không thể hồi phục. Bệnh nhi sau đó không qua khỏi.
Theo bác sĩ Tiến, mắc tay chân miệng do EV71, bệnh nhân "lao xuống vực thẳm mà không có cách nào kéo lại" nếu mất quá nhiều thời gian di chuyển. Do đó, nâng cao năng lực hội chẩn trực tuyến và điều trị tại chỗ bệnh nhân cho bệnh viện tuyến dưới đóng vai trò quan trọng.
Để không lỡ mất "thời gian vàng", các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu chuyển nặng mang tính "chỉ điểm" của biến chứng thần kinh do EV71. Đó là trẻ sốt cao kéo dài, không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường, ngủ hay giật mình chới với, run chi, đi đứng loạng choạng.
Bên cạnh các dấu hiệu lâm sàng kinh điển, phụ huynh cũng cần chú ý đến sự thay đổi hình thái của các nốt ban. Theo BS.CK2 Dư Tuấn Quy, Trưởng Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 1, nhiều bệnh nhi hiện nay không nổi ban rõ ràng ở lòng bàn tay, bàn chân. Thay vào đó, nốt ban "trốn" ở những vị trí kín đáo như vùng mông, quanh hậu môn hoặc chỉ lấm tấm ở rìa ngón tay, ngón chân.
Một con số đáng chú ý trên VTV.vn, theo Bộ Y tế Việt Nam, trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, với 4 trường hợp tử vong, tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ năm trước. Khu vực phía Nam chiếm hơn 70% số ca, chủ yếu ở trẻ nhỏ từ 1-5 tuổi.
Ngành Y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi, dụng cụ sinh hoạt của trẻ, không để trẻ mút tay hay dùng chung đồ dùng.
Các chuyên gia nhấn mạnh, chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố then chốt để giảm thiểu biến chứng và bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ.
