Trên báo Lao động, một bạn đọc có thắc mắc rằng: "Trường hợp ông bà mất không để lại di chúc, nhà có 4 người con, đất thừa kế sẽ được chia như thế nào?
Trường hợp người con đã mất thì đất thừa kế có được chia cho cháu (con của người con đã mất) không?".
Vấn đề này được giải đáp như sau: Khi ông bà mất không để lại di chúc, mảnh đất (di sản) sẽ được chia theo pháp luật (Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015).
Xác định hàng thừa kế thứ nhất (Điều 651): Gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người mất.
Tại thời điểm ông bà mất, cụ thân sinh của ông bà không còn và ông bà chỉ có 4 người con, thì 4 người con này thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
Theo đó, di sản sẽ được chia đều thành 4 phần bằng nhau cho 4 người con. Căn cứ theo Điều 652 về thừa kế thế vị, trường hợp người con mất, đất sẽ được chia cho người cháu phụ thuộc vào thời điểm người con mất:
Trường hợp 1: Người con mất trước hoặc cùng thời điểm với ông bà:
- Quyền lợi: Người cháu hoàn toàn được chia đất.
- Cách chia: người cháu sẽ thay thế vị trí của bố/mẹ mình để nhận phần di sản đáng lẽ bố/mẹ mình được hưởng.
Trường hợp 2: Người con mất sau thời điểm ông bà mất:
- Quyền lợi: Người cháu vẫn được hưởng đất nhưng theo diện thừa kế từ bố/mẹ mình, không phải thế vị.
- Cách chia: Khi người con mất sau đó, phần đất người này được hưởng từ ông bà trở thành di sản thừa kế riêng của họ. Phần đất này sẽ tiếp tục được chia cho hàng thừa kế thứ nhất của người con (gồm vợ/chồng và các con của người đó).
Họ hàng xa (cô, chú, bác) có được chia thừa kế nhà đất nếu không có di chúc?
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, cô, chú, bác của người chết thuộc hàng thừa kế thứ ba. Trong khi đó, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (vợ, chồng, cha mẹ, con) và hàng thừa kế thứ hai (ông bà, anh chị em ruột, cháu ruột trong một số trường hợp) được ưu tiên hưởng di sản trước.
Do đó, cô, chú, bác chỉ được hưởng thừa kế khi không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai hoặc những người này đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản. Nếu vẫn còn người ở hàng thừa kế thứ nhất hoặc thứ hai đủ điều kiện hưởng di sản thì cô, chú, bác không được chia thừa kế nhà đất.
