Rau quế vị là loại rau từng mọc hoang ở bờ rào, bờ ruộng, ven ao hồ nhưng nay được nhiều người tìm mua. Loại rau này thường xuất hiện trong các món cuốn, món nướng hoặc được dùng như rau gia vị tại một số nhà hàng chuyên các món đặc sản.
Cây thuộc dạng thân thảo, có thể mọc bò hoặc mọc đứng, chiều cao khoảng 30-50cm. Thân được bao phủ bởi lớp lông mịn, lá màu xanh, khá lớn và có đầu nhọn; mặt dưới lá có một lớp lông nhẹ. Khi sinh trưởng mạnh, các nhánh phát triển dày tạo thành bụi. Hoa nhỏ, thường có màu tím nhạt hoặc xanh lam.
Điểm đặc trưng nhất giúp nhận biết quế vị nằm ở mùi thơm. Khi lá được vò hoặc bẻ nhẹ, tinh dầu tiết ra tạo mùi nồng, có nét tương tự hương xá xị.
Lá thường được ăn sống, có vị thơm đậm và hơi the nhưng không quá cay. Độ mềm vừa phải của lá khiến loại rau này phù hợp để ăn cùng những món có vị đậm, đồng thời giúp cân bằng cảm giác béo của món ăn.
Mùi thơm đặc biệt tạo nên sức hút
Quế vị không cần dùng với số lượng lớn. Chỉ một nắm nhỏ cũng đủ tạo thêm hương vị rõ rệt cho cả món ăn.
Với bánh xèo, loại rau này thường được kết hợp cùng rau sống, bánh tráng, bánh xèo, tôm, thịt rồi chấm nước mắm chua ngọt. Mùi thơm nồng của lá tạo sự đối lập với vị béo của phần nhân bánh.
Các món nướng cũng là lựa chọn phù hợp để ăn cùng quế vị. Thịt heo, thịt bò, cá hay tôm sau khi nướng được cuốn với bánh tráng và loại rau này sẽ tạo thêm hương thơm, đồng thời giúp món ăn bớt ngấy.
Đặc biệt với cá nướng, mùi thơm của lá có thể giúp giảm cảm giác tanh và tạo thêm hương vị khi kết hợp cùng nước chấm.
Ngoài ăn sống, quế vị còn được dùng trong các món gỏi, trộn với thịt hoặc hải sản, ăn kèm lẩu hay kết hợp với thịt bò để xào.
Lẩu gà lá quế vị cũng là món được nhiều người biết đến. Nước dùng nóng kết hợp với mùi thơm nồng của lá tạo nên hương vị riêng. Khi nhúng rau vừa chín tới, lá vẫn giữ được phần lớn mùi thơm đặc trưng và giúp nồi lẩu dậy mùi hơn.
Tại một số nhà hàng chuyên món dân dã, quế vị được dùng như một loại rau gia vị thay cho những loại rau thơm quen thuộc. Người tiêu dùng ở thành phố cũng tìm mua về để cuốn bánh tráng, ăn cùng thịt luộc, cá hấp hoặc làm gỏi.
Với người lần đầu thưởng thức, mùi thơm mạnh có thể là đặc điểm dễ nhận thấy nhất. Tuy nhiên, với những người đã quen, đây lại trở thành nét hấp dẫn riêng của loại rau này.
Từ rau mọc hoang đến cây được trồng để bán
Rau quế vị có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới và phân bố tại nhiều quốc gia châu Á như Việt Nam, Lào, Thái Lan, Indonesia và Ấn Độ.
Ở Việt Nam, cây xuất hiện tại nhiều địa phương, trong đó Tây Ninh là nơi loại rau này khá phổ biến. Do ưa ẩm, cây thường mọc tại những khu vực có đất ẩm như bờ ruộng, ven ao hoặc ven sông.
Trước đây, người dân chủ yếu hái quế vị mọc tự nhiên để sử dụng trong gia đình. Khi nhu cầu tăng, một số hộ bắt đầu đưa cây vào trồng nhằm chủ động nguồn rau cung cấp cho thị trường.
Loại cây này không quá khó chăm sóc, thích hợp với đất tơi xốp, có dinh dưỡng và giữ được độ ẩm. Cây có thể được nhân giống bằng cành hoặc cây con. Sau khoảng 2-3 tháng từ khi trồng, những lứa rau đầu tiên có thể cho thu hoạch.
Người trồng thường không nhổ cả cây mà cắt phần ngọn và lá, giữ lại gốc để tiếp tục phát triển chồi mới. Nếu chăm sóc tốt, rau có thể được thu hái nhiều đợt.
Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, người trồng có thể cắt rau định kỳ để cung cấp cho các chợ, cửa hàng thực phẩm và nhà hàng.
Giá rau quế vị hiện cao hơn nhiều loại rau ăn lá thông thường. Rau tươi dùng ăn sống hoặc làm gia vị được bán khoảng 65.000-80.000 đồng/kg trên chợ mạng hoặc tại các cửa hàng đặc sản. Rau đã phơi, sấy khô có giá khoảng 100.000 đồng/kg, trong khi cây giống đóng chậu có giá từ 20.000-55.000 đồng/chậu, tùy kích cỡ.
Cây giống có thể được tìm mua trên các nền tảng thương mại điện tử hoặc tại các cửa hàng cây cảnh.
Do là rau thơm và mỗi bữa thường chỉ sử dụng một lượng nhỏ, người mua không cần mua nhiều. Dù vậy, nhiều người vẫn chấp nhận mức giá cao hơn rau thông thường để có được hương thơm đặc trưng của quế vị.
