Thứ rau phủ lớp “muối trắng” từng bị xem là rau chống đói
Những năm gần đây, khi các món ăn mang hương vị tự nhiên, dân dã được nhiều người quan tâm, những loại rau dại từng ít được chú ý cũng dần trở lại trên mâm cơm.
Rau muối là một trong số đó. Loại rau này từng mọc tự nhiên ở nhiều vùng quê, ven ruộng, bờ sông, bãi đất trống hay những khu vực có điều kiện đất phù hợp. Với nhiều gia đình trước đây, đây đơn giản là thứ rau có thể hái về nấu ăn khi thực phẩm không dư dả.
Điểm dễ nhận biết của rau muối là trên bề mặt lá và ngọn thường có một lớp phấn trắng, nhìn giống những hạt muối nhỏ bám vào. Đây cũng được cho là nguồn gốc của tên gọi dân gian “rau muối”.
Rau còn được biết đến với tên dền tàu, tên khoa học Chenopodium album, thuộc nhóm cây thân thảo. Khi còn non, lá và ngọn mềm, có vị ngọt thanh, hơi bùi và độ giòn nhẹ. Đáng chú ý, dù mang tên rau muối nhưng loại rau này không có vị mặn như nhiều người lần đầu nghe tên vẫn tưởng.
Tại Huế, rau muối từng gắn với đời sống của người dân địa phương. Việc tìm loại rau này thường được gọi là “đi kiếm rau”, thay vì “đi hái”, bởi trước đây cây chủ yếu mọc tự nhiên, người dân chỉ tìm đến những nơi có rau để thu hái.
Từ một thứ rau dân dã, rau muối dần trở thành một nét riêng trong ẩm thực địa phương. Vị bùi, ngọt và giòn nhẹ khiến loại rau này khá dễ kết hợp với các nguyên liệu quen thuộc như tỏi, ớt, lạc rang.
Từ bờ đất quê nhà lên bàn ăn nhà hàng
Rau muối có thể chế biến theo nhiều cách. Cách đơn giản nhất là luộc, ăn cùng cơm và chấm nước mắm. Rau non cũng có thể nấu canh với cua đồng, tôm hoặc thịt băm để tạo vị ngọt tự nhiên.
Khi xào với tỏi, rau vẫn giữ được độ giòn nhẹ cùng mùi thơm đặc trưng. Một cách chế biến khác được thực khách chú ý là bóp gỏi, trong đó rau được trộn với tỏi, ớt, lạc rang và các loại gia vị, tạo nên món ăn vừa bùi vừa cay thơm.
Một số nơi còn sử dụng rau muối để nhúng lẩu, đưa loại rau vốn mọc hoang ngoài bãi đất vào thực đơn phục vụ thực khách.
Sự thay đổi trong khẩu vị và xu hướng tìm kiếm các sản vật bản địa đã tạo thêm cơ hội cho loại rau này. Tùy thời điểm, nguồn cung và cách sơ chế, rau muối có thể được bán với giá khoảng 65.000 đồng/kg.
Mùa rau muối thường bắt đầu từ khoảng tháng 2 và kéo dài đến tháng 8, trong đó khoảng tháng 5 là thời điểm cây phát triển mạnh. Khi thời tiết thuận lợi, cây có thể mọc nhanh ở những bãi đất ven sông và các khu vực phù hợp.
Không còn hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn rau mọc tự nhiên, một số hộ dân hiện đã đưa rau muối về trồng thành luống để chủ động nguồn hàng. Cây được đánh giá là khá dễ trồng, không cần chăm sóc cầu kỳ và tương đối ít sâu bệnh.
Sau khoảng 45 ngày, khi cây đạt độ non thích hợp, người trồng có thể bắt đầu thu hái lá và ngọn để bán. Phần non được ưu tiên bởi lúc này rau mềm, có vị ngọt và dễ chế biến hơn.
Từ một loại rau từng hiện diện trong những bữa cơm chống đói, rau muối đang có một hành trình khá thú vị: rời những bờ đất quê nhà để bước vào thực đơn của những người tìm kiếm hương vị dân dã, bản địa.
