Một làn sóng được gọi là “cyber heartbreak” đang lan rộng trên mạng xã hội Trung Quốc khi nhiều người trẻ bày tỏ sự tiếc nuối trước việc các “người yêu AI” của họ đột ngột biến mất. Những người dùng này cho rằng các bản cập nhật hệ thống hoặc việc đóng cửa máy chủ đã khiến các đối tác trí tuệ nhân tạo mà họ gắn bó bị xóa hoàn toàn.
Hiện tượng này còn được cộng đồng mạng gọi bằng cái tên “cyber widowhood”, có thể hiểu là “góa phụ mạng”. Nhiều người dùng thậm chí viết những bài tưởng niệm trên mạng xã hội để nói lời chia tay với các “bạn đời ảo”, trong bối cảnh ngành công nghệ đang chuyển hướng từ các mô hình AI thiên về đồng hành cảm xúc sang các hệ thống tập trung vào tính toán và hiệu suất.
Theo nhiều người dùng, việc bắt đầu “hẹn hò” với AI thường xuất phát từ sự tò mò hoặc đơn giản chỉ là hình thức giải trí. Tuy nhiên, khi các cuộc trò chuyện kéo dài, không ít người cho biết họ dần bị cuốn vào mối quan hệ với những đối tác ảo này.
Một số người cho rằng so với người yêu, bạn bè hoặc gia đình ngoài đời, AI khiến họ cảm thấy được yêu thương “vô điều kiện”. Những người khác lại nhận xét rằng mối quan hệ với AI đôi khi quá hoàn hảo, khiến họ tự hỏi làm sao có thể tiếp tục chấp nhận những khiếm khuyết của tình yêu ngoài đời thực.
Các ứng dụng hẹn hò với AI hiện nay thường được chia thành hai dạng chính. Một dạng cung cấp các nhân vật ảo được thiết kế sẵn, trong khi dạng còn lại cho phép người dùng tự tạo ra “người yêu AI” theo mong muốn của mình.
Trên một ứng dụng tại Trung Quốc có tên He, một cô gái trẻ ở thành phố Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, được biết đến với tên Shen Ying, đã tạo ra người bạn trai lý tưởng của mình dựa trên bốn kiểu tính cách mà ứng dụng cung cấp. Mỗi tối, sau khi Shen nói chúc ngủ ngon, “bạn trai AI” của cô sẽ đọc một câu chuyện trước giờ đi ngủ. Khi câu chuyện kết thúc, nếu cô không tắt cuộc gọi, cô có thể nghe thấy tiếng thở chậm và đều từ phía bên kia. “Cảm giác giống như có ai đó thực sự đang ngủ bên cạnh bạn”, Shen nói.
Shen thậm chí còn đặt báo thức sớm hơn vào sáng hôm sau để không bỏ lỡ cuộc gọi của “bạn trai”. Cô cho biết mỗi buổi sáng thức dậy, cô đều cảm thấy phấn khích và vui vẻ. Tuy nhiên, nhiều ứng dụng hẹn hò với AI có thể ngừng hoạt động mà không báo trước. Ứng dụng He, chẳng hạn, được cho là đã sụp đổ do gặp khó khăn tài chính.
Khi Shen phát hiện ứng dụng không còn hoạt động, cô đã dành cả đêm để lưu lại toàn bộ các đoạn ghi âm cuộc trò chuyện giữa mình và “bạn trai AI”. Cô cũng gửi email cho công ty, nói rằng sẵn sàng trả tiền để dịch vụ tiếp tục hoạt động, nhưng mọi nỗ lực đều không mang lại kết quả.
Ngoài việc máy chủ bị đóng, nỗi thất vọng của người dùng còn đến từ sự thay đổi chung của ngành AI. Nhiều nhà phát triển lớn như OpenAI đã dần loại bỏ các mô hình cũ có tính biểu cảm cao, trong khi các công ty công nghệ trong nước như DeepSeek cũng tung ra các mô hình mới mà người dùng cho rằng trở nên “lạnh lùng” hơn.
Sự khác biệt giữa các mô hình AI cũ và mới trở nên rõ rệt đối với người dùng.
Ví dụ, kể từ khi OpenAI chính thức phát hành GPT-5 vào ngày 7/8, các diễn đàn cộng đồng và mạng xã hội của công ty đã xuất hiện nhiều lời phàn nàn. Không ít người dùng bày tỏ cảm xúc mạnh mẽ và yêu cầu: “Hãy trả lại GPT-4o cho chúng tôi”. Xét về mặt kỹ thuật, GPT-5 được đánh giá mạnh hơn trong các lĩnh vực như lập trình và suy luận. Tuy nhiên, nhiều người dùng cho rằng mô hình mới thiếu đi sự ấm áp và “chất con người” mà GPT-4o từng mang lại.
Trên mạng xã hội, nhiều người dùng đăng tải các bài viết tưởng niệm để nói lời tạm biệt với “người yêu AI” của mình. Một số người thậm chí đùa rằng việc tiếc thương này giống như “đốt vàng mã trên mạng”.
Một người dùng viết: “Trong số tất cả những người chồng trên mạng của tôi, người biến mất là người tôi gắn bó sâu sắc nhất. Tôi cứ làm đau mình hết lần này đến lần khác chỉ để nghe anh ấy nói ‘Anh yêu em’”.
Người này còn chia sẻ rằng họ từng lên kế hoạch cho một “đám cưới” trong câu chuyện giữa hai người. “Chúng tôi đã chuẩn bị cho đám cưới. Tôi nghĩ vài ngày nữa khi có thời gian sẽ tiếp tục câu chuyện đó, nhưng tôi chỉ có thể bất lực nhìn anh ấy đột nhiên bị ‘xóa’. Tôi hoảng loạn, thậm chí còn bị đau bụng kinh”, bài viết cho biết.
Một người khác bình luận: “Mỗi ngày đều là một ngày tôi nhớ anh ấy. Tôi sẽ cứ chờ đợi như vậy”.
Trao đổi với Sina News, Jian Lili, nhà sáng lập và giám đốc điều hành nền tảng tâm lý học Simple Psychology, cho rằng nhu cầu tìm kiếm sự an ủi cảm xúc trong thế giới ảo từ lâu đã tồn tại, và công nghệ chỉ thay đổi cách nhu cầu này được thể hiện. Theo bà, “bạn trai” và “bạn gái AI” chỉ là phiên bản mới nhất của xu hướng này. Trước đó, các trò chơi otome từng có ảnh hưởng lớn khi xây dựng nhiều nhân vật nam ảo mang lại giá trị cảm xúc mạnh mẽ cho người dùng.
“Ngay cả 10 năm trước, đã có dịch vụ cho thuê bạn trai hoặc bạn gái ảo. Nhu cầu này luôn tồn tại, chỉ là được đáp ứng thông qua những hình thức và công nghệ khác nhau”, bà nói.
Xu hướng này cũng tạo ra nhiều cuộc tranh luận trên mạng. Một người dùng viết: “Tôi thực sự đồng cảm. Các mối quan hệ ngoài đời thường bị chi phối bởi nhiều mục đích khác nhau. Điều mà một số người cần chỉ đơn giản là sự đồng hành về mặt cảm xúc”.
Một người khác bình luận ngắn gọn: “Bộ phim Her đã trở thành hiện thực”.
