Hộp nhựa cho vào lò vi sóng ảnh hưởng sức khỏe ra sao?
Dân văn phòng thường có thói quen cho thực phẩm đựng trong hộp nhựa vào lò vi sóng để làm nóng, mà không biết ảnh hưởng đến sức khỏe thế nào.
Theo Bon Appétit, các nhà nghiên cứu mới đây đã phát hiện ra tổ hợp gây nguy hại hơn cả chính là kết hợp nhựa với lò vi sóng.
Khi nghiên cứu các hạt nano bạc được giải phóng bởi một số loại bao bì thực phẩm bằng nhựa, Kazi Albab Hussain, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Nebraska–Lincoln nhận thấy một chất giống như "hoa giấy" dưới kính hiển vi, hay nói cách khác chúng chính là những mảnh nhựa nhỏ.
Theo những phát hiện của anh, con số có thể lên đến hàng tỷ. Hussain đã mang một vài hộp nhựa tái sử dụng làm từ polypropylen mua tại cửa hàng và một túi đựng thực phẩm bằng nhựa có thể tái sử dụng làm từ polyetylen vào phòng nghiên cứu.
Sau khi bảo quản các hộp trong tủ lạnh hoặc ở nhiệt độ phòng trong 10 ngày, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy hàng triệu đến hàng tỷ hạt vi nhựa và nhựa nano trong chất lỏng.
Nhưng một điều đáng chú ý hơn là việc cho các hộp đựng vào lò vi sóng đã đẩy nhanh quá trình này đến mức đáng báo động: Trong vòng ba phút, một số hộp đựng đã giải phóng tới 4,22 triệu hạt vi nhựa (các hạt nhỏ hơn 5 mm) và 2,11 tỷ hạt nhựa nano (các hạt nhỏ hơn khoảng 70 lần so với chiều rộng của một sợi tóc người) trên một cm vuông diện tích bề mặt.
Nghiên cứu của Hussain chỉ ra rằng chúng ta đang ăn nhiều nhựa hơn những gì từng nghĩ trước đây.
Vào năm 2019, một nghiên cứu đã tính toán rằng chúng ta có thể đang ăn khoảng 50.000 hạt vi nhựa mỗi năm.
Lò vi sóng làm gì với nhựa?
Theo các nhà nghiên cứu, vi nhựa và hóa chất có thể tích tụ trong thức ăn thừa của bạn theo thời gian, ngay cả khi bạn bảo quản những hộp nhựa đó trong tủ lạnh.
Nhưng việc nấu thức ăn ướt bằng nhựa trong lò vi sóng thậm chí còn mang lại tác dụng lớn hơn: Nhiệt tăng tốc độ thủy phân, quá trình mà các phân tử nước về cơ bản có thể phá vỡ các liên kết hóa học.
Phản ứng tăng áp này làm cho hộp nhựa thải ra các hạt vi nhựa và nhựa nano, cũng như thấm các chất phụ gia hóa học (bisphenol, phthalates, v.v.) vào thực phẩm. Và một khi những hạt vi nhựa đó được đưa vào cơ thể, chúng có thể phân hủy và lọc các chất hóa học trong cơ thể.
Tiến sĩ James Rogers, giám đốc nghiên cứu và thử nghiệm an toàn thực phẩm tại Consumer Reports cho biết: "Các khe hở trong nhựa có thể mở ra để nước sốt lọt vào bên trong. Sự trao đổi ngược lại cũng xảy ra. Nếu thứ gì đó đi vào thì cũng có thứ đi ra tương tự".
Theo Laura N. Vandenberg, Tiến sĩ, giáo sư khoa học sức khỏe môi trường tại Đại học Massachusetts Amherst: "Đó mới chỉ là danh sách ngắn."
Hussain muốn tự mình xem hạt vi nhựa và nhựa nano có thể làm gì bên trong cơ thể. Nhóm của ông đã ngâm các tế bào thận phôi người trong một lượng lớn nhựa thải ra từ các thùng chứa mà họ đang thử nghiệm.
Trong vòng 48 giờ, 76% tế bào thận phôi đã chết - gấp khoảng ba lần so với tỷ lệ tế bào đặt trong dung dịch loãng hơn. Phát hiện của Hussain chứng thực một nghiên cứu khác được công bố năm ngoái, xác định rằng việc tiếp xúc trực tiếp với vi nhựa có thể gây chết tế bào, viêm nhiễm và stress oxy hóa.
Có nên dùng hộp nhựa có chứng nhận "an toàn với lò vi sóng"?
Mặc dù nhiều loại nhựa khác nhau được đánh dấu là an toàn với lò vi sóng nhưng thuật ngữ này có phần gây hiểu nhầm.
Nó chỉ đơn giản đề cập đến các loại nhựa không bị nứt hoặc tan chảy khi đun nóng, chứ không liên quan đến ảnh hưởng bởi thành phần hóa học của chúng. Các sản phẩm được cho là an toàn với lò vi sóng vẫn có thể chứa bisphenol, phthalate và nhiều thành phần có hại khác.
Hầu hết các loại nhựa sẽ có đánh số (từ 1 đến 7) ở đâu đó trên bề mặt, thường là ở mặt dưới của hộp đựng để phân biệt loại nhựa. 7 loại này bao gồm:
Polyethylene terephthalate (PET hoặc PETE): loại nhựa bán cứng thường được sử dụng làm chai soda, lọ bơ đậu phộng và sợi quần áo.
Polyethylene mật độ cao (HDPE): loại nhựa được sử dụng phổ biến nhất, thường thấy trong hộp đựng chất tẩy rửa, bình sữa và hộp đựng bột protein.
Polyvinyl clorua (PVC): một loại nhựa đa năng (có thể chứa phthalate) được sử dụng trong các ngành công nghiệp như chăm sóc sức khỏe, xây dựng và thời trang. Có thể thấy nó trong đường ống dẫn nước, rèm tắm, túi đựng máu y tế và da tổng hợp.
Polyethylene mật độ thấp (LDPE): một loại nhựa siêu dẻo, thường ở dạng trong suốt, được sử dụng để làm túi mua sắm, màng bọc thực phẩm và chai nước trái cây.
Polypropylen (PP): một loại nhựa dẻo, có thể đúc được, thường được bán trên thị trường dưới dạng chịu nhiệt hoặc an toàn với lò vi sóng. Nó được sử dụng để làm hộp đựng thực phẩm, bình sữa trẻ em, đồ chơi, v.v.
Polystyrene (PS): loại nhựa nhẹ thường có bọt, có thể tan chảy ở nhiệt độ cao, thường làm hộp đựng thực phẩm dùng một lần.
Loại khác: Hỗn hợp này bao gồm polycarbonate, polylactide, acrylic, acrylonitrile butadiene, styrene, sợi thủy tinh và nylon. Nhựa thuộc loại này có thể chứa bisphenol và thường thấy ở bình nước cỡ lớn, một số chai nước ép cam quýt và nước sốt cà chua.
Rogers, người từng làm việc trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tại Bộ Nông nghiệp Mỹ, cho biết khách hàng nên cố gắng tránh các loại nhựa được đánh số 1 hoặc 6 - những loại nhựa được sử dụng một lần.
Những loại nhựa này thường có điểm nóng chảy thấp, "có nghĩa là khi bạn cho chúng vào lò vi sóng, chúng sẽ giải phóng hóa chất thậm chí còn nhanh hơn cả nhựa cứng", chuyên gia nhấn mạnh.
Loại 3 và 7 cũng là những loại có nhiều khả năng chứa phthalates và bisphenol nhất. Nếu "ở trên một hòn đảo hoang và nhựa là tất cả những gì có sẵn", Rogers nói rằng ông sẽ chọn loại hai và năm.
"Chúng có điểm nóng chảy cao hơn và cũng không có xu hướng sứt mẻ hoặc vỡ vụn nhiều", Rogers nói. (Tuy nhiên, nhóm của Hussain nhận thấy những loại hộp đựng này vẫn thải ra rất nhiều hạt vi nhựa khi đun nóng.)
Mặc dù nghiên cứu về nhựa vẫn đang được tiến hành nhưng các chuyên gia đồng ý rằng việc hạn chế nhựa vẫn là tốt nhất, thay vào đó nên sử dụng các chế phẩm từ thủy tinh khi cho vào lò vi sóng.
Theo Tuổi trẻ, Phó giáo sư Suresh Valiyaveettil chuyên ngành hóa học của Đại học Quốc gia Singapore (NUS) cho biết cấu trúc hóa học của các hộp nhựa đựng thực phẩm dù là loại dùng một lần hay loại tái sử dụng đều như nhau.
Ông Suresh Valiyaveettil cho rằng, hãy chấm dứt ngay một việc được cho là "vô cùng tiện lợi", khi quẳng ngay một hộp đồ ăn sẵn dùng loại nhựa dùng một lần vào lò vi sóng để làm nóng thức ăn trong vài phút.
Những dụng cụ có thể cho vào lò vi sóng
Các loại vật dụng như chén, đĩa làm bằng thủy tinh, gốm sứ là những chất liệu bền bỉ trong môi trường nhiệt độ cao, bạn có thể yên tâm dùng những vật dụng này để đựng thực phẩm khi cho vào lò vi sóng mà không làm ảnh hướng đến thức ăn và lò.
Để đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng lò vi sóng, bạn có thể đựng thức ăn, thực phẩm bằng những vật dụng được làm từ gỗ hoặc nhựa chuyên dụng được thiết kế riêng dành cho lò vi sóng, lò nướng.
Nếu màng bọc thực phẩm quá mỏng không chịu được nhiệt độ cao sẽ dễ bị cháy, ảnh hướng đến thức ăn và dễ gây cháy nổ. Vì vậy, bạn nên chọn mua những loại màng bọc ở những cửa hàng uy tín và phải dùng được cho lò vi sóng.
