Nhu cầu nghỉ việc sớm khi đã có nhiều năm đóng bảo hiểm xã hội là vấn đề không ít người lao động quan tâm. Tuy nhiên, nghỉ việc trước tuổi và được giải quyết hưởng lương hưu trước tuổi là hai vấn đề khác nhau.
Pháp luật hiện không có quy định cho phép người lao động nghỉ hưu sớm chỉ vì tự nguyện, trong khi không thuộc trường hợp sức khỏe suy giảm hoặc nghề nghiệp đặc thù được pháp luật quy định.
Không thể chỉ “muốn nghỉ” là được hưởng lương hưu trước tuổi
Theo Điều 64 và Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, những trường hợp được nghỉ hưu trước tuổi có thể chia thành hai nhóm chính.
Nhóm thứ nhất là người lao động nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động. Nhóm thứ hai là những trường hợp được nghỉ sớm do tính chất công việc, môi trường lao động hoặc ngành nghề đặc thù.
Như vậy, nếu người lao động chỉ có nguyện vọng nghỉ việc sớm, nhưng không đáp ứng một trong những điều kiện pháp luật quy định thì chưa thể được giải quyết hưởng lương hưu ngay.
Trường hợp nghỉ việc khi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội có thể được bảo lưu để chờ đến khi đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí.
Đối với người nghỉ hưu trước tuổi do lý do sức khỏe, bài viết cho biết người lao động phải có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 20 năm và có kết luận suy giảm khả năng lao động ở mức luật định.
Với lao động thông thường, người bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81% có thể nghỉ hưu sớm tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường.
Nếu mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, thời gian nghỉ sớm có thể tối đa 10 tuổi.
Ngoài ra, trường hợp có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì có thể thuộc trường hợp không xét điều kiện về tuổi theo quy định được bài viết dẫn chiếu.
Đối với một số đối tượng thuộc lực lượng vũ trang, cơ yếu, điều kiện nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động cũng có quy định riêng.
Không suy giảm sức khỏe vẫn có trường hợp được nghỉ hưu sớm
Không phải mọi trường hợp nghỉ hưu trước tuổi đều bắt buộc phải suy giảm khả năng lao động.
Theo đó, người lao động có thể được nghỉ hưu sớm do tính chất nghề nghiệp, môi trường làm việc hoặc công việc đặc thù, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện tương ứng.
Một trong những trường hợp được đề cập là người có thời gian làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Khi đáp ứng điều kiện về thời gian theo quy định, nhóm này có thể được nghỉ hưu sớm tối đa 5 tuổi.
Đối với người có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc khai thác than trong hầm lò, thời gian nghỉ hưu sớm có thể tối đa 10 tuổi.
Một số trường hợp thuộc quân đội, công an, cơ yếu cũng được áp dụng quy định nghỉ hưu trước tuổi riêng. Người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp được bài viết xếp vào trường hợp có thể nghỉ hưu mà không xét điều kiện tuổi.
Nghỉ hưu trước tuổi có bị trừ lương hưu?
Đây là vấn đề người lao động đặc biệt cần lưu ý trước khi quyết định nghỉ hưu sớm.
Theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được Thư Viện Pháp Luật dẫn, trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, cứ mỗi năm nghỉ trước tuổi thì tỷ lệ hưởng lương hưu bị giảm 2%.
Nếu thời gian nghỉ trước tuổi dưới 6 tháng thì không bị giảm tỷ lệ hưởng; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.
Trong khi đó, theo bài viết, các trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do tính chất nghề nghiệp như nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, khai thác than trong hầm lò hoặc một số trường hợp đặc thù khác không bị trừ tỷ lệ lương hưu chỉ vì nghỉ trước tuổi.
Nghỉ việc sớm không đồng nghĩa được nhận lương hưu sớm
Điểm quan trọng người lao động cần phân biệt là việc chấm dứt công việc trước tuổi nghỉ hưu không đồng nghĩa với việc được hưởng lương hưu trước tuổi.
Nếu người lao động tự nguyện nghỉ việc nhưng không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép nghỉ hưu sớm, người lao động chưa được nhận lương hưu ngay. Thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội có thể được bảo lưu để chờ khi đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí.
Do đó, trước khi quyết định nghỉ việc sớm, người lao động nên đối chiếu kỹ tuổi nghỉ hưu, thời gian đóng bảo hiểm xã hội, tính chất công việc và tình trạng suy giảm khả năng lao động để xác định mình có thuộc diện được giải quyết nghỉ hưu trước tuổi hay không.
