Người Trung Quốc xưa từng truyền lại câu nói: “ban đêm không nên chải tóc, buổi sáng không nên kể lại giấc mơ”. Trải qua nhiều thế hệ, câu nói này được diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Thậm chí, có người còn cho rằng đó chỉ là một quan niệm mang màu sắc mê tín.
Thực tế, hàm ý của câu nói này không hề sai lệch như nhiều người vẫn lầm tưởng.
Tại sao không nên chải tóc vào buổi tối?
Không ít người cho rằng lời dặn “đêm không chải đầu” trong dân gian chỉ là một dạng mê tín. Thế nhưng, để hiểu đúng ý nghĩa của câu nói này, cần đặt nó vào hoàn cảnh sống của con người cách đây hàng nghìn năm.
Thời xa xưa, đời sống còn nhiều thiếu thốn, điều kiện sinh hoạt không được đầy đủ như hiện nay. Muốn chải tóc vào buổi tối, người ta buộc phải thắp đèn để có ánh sáng.
Đối với người lao động thời đó, việc thắp đèn ban đêm bị xem là tốn kém, thậm chí là xa xỉ. Vì muốn tiết kiệm, họ thường nhắc nhở nhau hạn chế những hoạt động không cần thiết, trong đó có việc chải tóc vào ban đêm.
Chính từ quan niệm này, đàn ông thắp đèn buổi tối dễ bị coi là hoang phí, còn phụ nữ thì bị đánh giá là không biết quán xuyến, vun vén cho gia đình.
Bên cạnh đó, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, con người xưa vẫn luôn đề cao vẻ ngoài gọn gàng, chỉnh tề khi ra ngoài. Ai cũng ý thức việc chăm chút bản thân trước khi gặp gỡ người khác. Vì vậy, họ cho rằng những người chải tóc vào ban đêm có thể đang chuẩn bị ra ngoài vì một lý do riêng.
Trong trường hợp này, dù là nam hay nữ cũng dễ bị nghi ngờ về sự không trung thực, thậm chí bị cho là thiếu chung thủy, từ đó ảnh hưởng đến danh dự của gia đình.
Bên cạnh hai nguyên nhân kể trên, người xưa còn tin rằng việc chải tóc vào ban đêm dễ gặp phải những điều không may. Thực ra, quan niệm này không hoàn toàn mang tính mê tín mà xuất phát từ yếu tố tâm lý con người.
Loại đèn được sử dụng phổ biến thời đó là đèn dầu, ánh sáng yếu và dễ chao đảo khi có gió. Khi soi gương vào ban đêm trong điều kiện ánh sáng mập mờ, con người rất dễ nhìn thấy những hình ảnh khác lạ. Hơn nữa, gương cổ thường không trong, hình phản chiếu thiếu rõ nét nên càng khiến người ta dễ hiểu nhầm và cảm thấy sợ hãi.
Theo các nghiên cứu khoa học hiện đại, một số thói quen trước giờ đi ngủ có thể tác động trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ ban đêm; trong đó, trạng thái tâm lý bất ổn hoặc lo lắng dễ khiến con người gặp ác mộng. Có thể hiểu rằng, nếu bị hình ảnh trong gương dưới ánh sáng yếu làm giật mình, tâm lý sẽ trở nên bất an, dẫn đến ngủ không sâu, lâu dần hình thành quan niệm “chải tóc ban đêm dễ gặp ác mộng”.
Xét dưới góc nhìn này, việc kiêng chải tóc vào buổi tối không phải là mê tín vô căn cứ, mà là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố tự nhiên và phản ứng tâm lý rất phổ biến của con người.
Trong cuộc sống hiện đại, hệ thống chiếu sáng bằng điện đã thay thế hoàn toàn đèn dầu, gương cũng rõ nét và chất lượng hơn trước rất nhiều. Vì vậy, việc soi gương hay chải tóc vào ban đêm hiện nay hầu như không còn gây ảnh hưởng đáng kể nào.
"Sáng không kể giấc mơ"
Vào thời xa xưa, khi khoa học chưa phát triển, con người thường cho rằng giấc mơ là những thông điệp hoặc sự dẫn dắt từ một thế lực vô hình. Ngay cả các vị hoàng đế trong lịch sử cũng từng tin vào hiện tượng “báo mộng”.
Nhìn chung, người xưa xem giấc mơ như dấu hiệu báo trước tương lai. Tuy nhiên, vì sao họ lại cho rằng “buổi sáng không nên kể giấc mơ”? Liệu quan niệm này có mâu thuẫn với cách lý giải trên hay không?
Thực tế, phần lớn các kế hoạch trong ngày đều được khởi đầu vào buổi sáng. Để làm việc hiệu quả, việc cơ thể tràn đầy năng lượng sau khi thức dậy là yếu tố rất quan trọng. Nếu một người quá sa đà vào việc “giải mã giấc mơ” thì dễ dẫn đến tác dụng ngược.
Những giấc mơ mang nội dung tích cực có thể khiến con người hứng khởi, nhưng ngược lại, giấc mơ tiêu cực lại dễ ảnh hưởng xấu đến tâm trạng. Điều này không có lợi cho sự phát triển toàn diện, thậm chí trong một số trường hợp còn có thể gây ra những hệ lụy không mong muốn.
Dưới góc nhìn khoa học, giấc mơ chỉ là sản phẩm của tiềm thức, không phải là một dạng dự báo tương lai.
Trên thực tế, nhiều người thậm chí không thể nhớ rõ hoặc mô tả chính xác giấc mơ của mình. Việc suy nghĩ quá nhiều về những điều không có thật không chỉ vô ích mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống.
Tóm lại, câu nói này nhằm nhắc nhở con người không nên quá bận tâm đến giấc mơ, cũng không cần lo lắng quá mức trong ban ngày. Thay vào đó, điều quan trọng là hành động và thực hiện kế hoạch, bởi mọi dự định sẽ không thể trở thành hiện thực nếu thiếu đi sự bắt tay vào làm.
