Sau khi con trai tử vong trong một vụ tai nạn giao thông, vợ chồng ông bà ngoài 70 tuổi ở Quảng Tây (Trung Quốc) phát hiện kết quả xét nghiệm ADN cho thấy cháu trai 8 tuổi không có quan hệ huyết thống với họ. Hai ông bà sau đó khởi kiện con dâu và cháu, yêu cầu hoàn trả chi phí nuôi dưỡng nhiều năm cùng các khoản bồi thường. Tuy nhiên, cả hai cấp tòa đều bác yêu cầu.
Nghi ngờ quan hệ huyết thống sau khi con trai qua đời
Theo truyền thông Trung Quốc, tháng 5/2024, ông Lục Hiểu Đông tử vong trong một vụ tai nạn giao thông. Sau biến cố, một số hành động của vợ ông khiến gia đình bắt đầu nghi ngờ về quan hệ huyết thống giữa người con trai đã mất và cậu con trai 8 tuổi.
Lục Vũ Tình, em gái của Lục Hiểu Đông, cho biết trước khi anh trai qua đời, quan hệ giữa hai bên gia đình khá tốt. Vợ chồng Lục Hiểu Đông và con trai từng sống cùng bố mẹ. Từ khi cậu bé chào đời, ông bà nội là những người chủ yếu chăm sóc cháu.
“Phần lớn việc ăn uống, sinh hoạt, học hành và chăm sóc cháu đều do ông bà đảm nhận”, Lục Vũ Tình kể.
Tuy nhiên, sau khi chồng qua đời, người vợ đưa con trai rời khỏi nhà và hạn chế liên lạc giữa cậu bé với ông bà nội.
Gia đình cũng cho rằng một số hành động của người mẹ trong thời gian tổ chức tang lễ có dấu hiệu bất thường. Theo Lục Vũ Tình, người phụ nữ yêu cầu được nhận tiền trợ cấp tử tuất mới đồng ý đưa con trai đến tham dự lễ hỏa táng. Cậu bé cũng không thực hiện một số nghi thức theo phong tục địa phương như bưng hũ tro cốt của cha hoặc túc trực bên linh cữu.
Những điều này khiến gia đình bắt đầu đặt nghi vấn về quan hệ huyết thống của đứa trẻ.
Lén lấy tóc, móng tay của cháu để xét nghiệm
Sau khi nảy sinh nghi ngờ, gia đình Lục bí mật lấy tóc và móng tay của cậu bé rồi gửi đến một cơ sở giám định.
Kết quả cho thấy vợ chồng ông Lục Phương Minh không có quan hệ huyết thống sinh học với Tiểu Hải, tên đã được thay đổi.
Muốn xác định rõ liệu Lục Hiểu Đông có phải cha ruột của đứa trẻ hay không, tháng 10/2024, gia đình tiếp tục xin lấy mẫu máu của người đã khuất được cơ quan cảnh sát giao thông lưu giữ từ thời điểm cấp cứu sau tai nạn.
Kết quả giám định của một cơ sở khác cũng loại trừ khả năng Lục Hiểu Đông là cha ruột của Tiểu Hải.
Theo Lục Vũ Tình, bố mẹ cô rất sốc trước kết quả. Hai ông bà nhiều lần tìm cách liên lạc với con dâu để trao đổi nhưng không nhận được phản hồi.
Đòi hơn 1,3 tỷ đồng tiền nuôi dưỡng và bồi thường
Tháng 1/2025, vợ chồng ông Lục Phương Minh nộp đơn khởi kiện tại Tòa án Nhân dân huyện Bác Bạch, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.
Hai ông bà đề nghị tòa án xác nhận Tiểu Hải không có quan hệ cha con về mặt sinh học với Lục Hiểu Đông. Đồng thời, họ yêu cầu người mẹ và cậu bé hoàn trả 195.000 NDT tiền nuôi dưỡng trong 8 năm, bồi thường 50.000 NDT tổn thất tinh thần và hoàn trả 120.000 NDT tiền mai táng đã nhận.
Tổng số tiền được yêu cầu là 365.000 NDT, tương đương khoảng 1,35 tỷ đồng.
Tại tòa, người mẹ phủ nhận việc che giấu quan hệ huyết thống. Người phụ nữ cho rằng giấy đăng ký kết hôn, giấy chứng sinh và sổ hộ khẩu đều thể hiện Lục Hiểu Đông là cha của Tiểu Hải.
Cô cũng khẳng định chưa từng chủ động yêu cầu ông bà nội nuôi con. Các khoản chi phí liên quan đến sinh hoạt, giáo dục và y tế của Tiểu Hải do cha mẹ cô chi trả, trong khi ông bà nội không trực tiếp đóng góp tiền nuôi dưỡng.
Vợ chồng ông Lục Phương Minh đề nghị tòa án tiếp tục giám định ADN để làm rõ quan hệ huyết thống. Tuy nhiên, người mẹ không đồng ý phối hợp.
Hai cấp tòa đều bác yêu cầu
Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm sau đó đều không chấp nhận yêu cầu của hai ông bà.
Theo phán quyết, việc xác nhận hoặc phủ nhận quan hệ cha con liên quan trực tiếp đến sự ổn định của gia đình cũng như quyền và lợi ích của trẻ vị thành niên.
Tiểu Hải được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân giữa Lục Hiểu Đông và người mẹ. Giấy chứng sinh và hồ sơ hộ khẩu đều ghi Lục Hiểu Đông là cha của đứa trẻ. Về mặt pháp lý, quan hệ cha con giữa hai người đã được xác lập.
Đáng chú ý, khi còn sống, Lục Hiểu Đông chưa từng phủ nhận quan hệ cha con với Tiểu Hải.
Tòa án cũng không chấp nhận kết quả xét nghiệm ADN do gia đình cung cấp vì cho rằng quá trình giám định tồn tại sai sót về thủ tục.
Cụ thể, khi cơ sở giám định tiếp nhận vụ việc, người giám hộ của trẻ không có mặt để xác nhận nội dung giám định. Một số thủ tục liên quan đến việc xác minh danh tính cũng không được thực hiện đầy đủ.
Theo tòa, những thiếu sót này không đáp ứng yêu cầu của quy định về thủ tục giám định tư pháp. Do đó, tính xác thực và hợp pháp của kết quả giám định không được đảm bảo, không đủ căn cứ để tòa sử dụng làm chứng cứ.
Ông bà không có quyền yêu cầu xác nhận quan hệ cha con
Một vấn đề quan trọng khác được tòa án đưa ra là chủ thể có quyền yêu cầu xác nhận hoặc phủ nhận quan hệ huyết thống.
Theo Điều 1.073 Bộ luật Dân sự Trung Quốc, người có nghi vấn và lý do chính đáng về quan hệ cha mẹ - con cái có thể khởi kiện, yêu cầu tòa án xác nhận hoặc phủ nhận quan hệ này.
Tuy nhiên, trong các vụ án liên quan đến trẻ vị thành niên, tòa án phải đặt lợi ích của trẻ lên hàng đầu và giới hạn chủ thể có quyền yêu cầu giám định quan hệ huyết thống.
Theo nhận định của tòa, những người không phải cha hoặc mẹ của trẻ không thuộc nhóm chủ thể được pháp luật trao quyền yêu cầu thực hiện thủ tục giám định nhằm xác nhận hoặc phủ nhận quan hệ cha con.
Điều này khiến vụ việc rơi vào tình thế khó xử: ông bà muốn làm rõ quan hệ huyết thống nhưng không có tư cách pháp lý để khởi kiện yêu cầu xác nhận; người được cho là cha của đứa trẻ đã qua đời, trong khi người mẹ - người giám hộ hợp pháp của trẻ - lại không đồng ý phối hợp giám định.
Sau khi cả hai cấp tòa đều bác yêu cầu, gia đình Lục cho biết đã nộp đơn đề nghị tái thẩm và hồ sơ đã được tiếp nhận.
Vụ việc hiện tiếp tục thu hút sự quan tâm tại Trung Quốc, bởi bên cạnh câu chuyện về quan hệ huyết thống còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến quyền khởi kiện, giá trị của kết quả giám định ADN và nguyên tắc bảo vệ lợi ích của trẻ vị thành niên.
