Không phát sinh tiền thuế không có nghĩa được miễn khai
Trong tài liệu “Những điều cơ bản người nộp thuế cần biết” được Cục Thuế phổ biến, cơ quan này nhấn mạnh cần phân biệt giữa hai khái niệm: Không phát sinh số thuế phải nộp và không phải nộp hồ sơ khai thuế. Theo Cục Thuế, đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Việc trong một kỳ tính thuế không phát sinh số tiền phải nộp chưa đủ căn cứ để người nộp thuế tự kết luận rằng mình không cần gửi tờ khai. Người nộp thuế phải xác định trường hợp của mình có thuộc diện không phải nộp hồ sơ theo quy định hay không.
Quy định này đặc biệt đáng lưu ý với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân có hoạt động kinh doanh, bởi nghĩa vụ khai thuế được xác định dựa trên từng loại thuế, phương pháp khai và tình trạng hoạt động cụ thể. Cục Thuế khuyến cáo người nộp thuế không nên tự suy luận “không có thuế phải nộp thì không cần khai”. Thay vào đó, cần kiểm tra quy định áp dụng cho từng trường hợp trước khi bỏ qua một kỳ khai thuế.
Những trường hợp nào không phải nộp hồ sơ khai thuế?
Nghị định 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định cụ thể các trường hợp người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế, khoản thu khác. Theo thông tin được Báo Điện tử Chính phủ đăng tải, một số trường hợp gồm người nộp thuế chỉ có hoạt động, kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế theo quy định; doanh nghiệp chế xuất chỉ thực hiện hoạt động chế xuất; hoặc người nộp thuế đang trong thời gian tạm ngừng hoạt động, kinh doanh theo quy định.
Ngoài ra, người nộp thuế đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế cũng không phải tiếp tục nộp một số hồ sơ khai thuế, ngoại trừ những nghĩa vụ vẫn phải thực hiện theo quy định, chẳng hạn hồ sơ quyết toán đến thời điểm chấm dứt hoặc nghĩa vụ thuế phát sinh sau thời điểm nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Đối với thuế thu nhập cá nhân, tổ chức, cá nhân trả thu nhập thuộc trường hợp khai thuế theo tháng hoặc quý mà trong kỳ không phát sinh việc khấu trừ thuế TNCN thì thuộc diện không phải nộp hồ sơ khai thuế theo quy định.
Tuy nhiên, riêng tháng hoặc quý cuối cùng của năm, hoặc tháng, quý phát sinh việc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động, nếu không phát sinh khấu trừ thuế và thuộc trường hợp không phải quyết toán thuế TNCN theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Tài chính, tổ chức, cá nhân trả thu nhập vẫn phải nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tương ứng.
Một trường hợp khác là khi việc tính thuế, thông báo thuế hoặc khoản thu khác được cơ quan thuế thực hiện và cơ quan này đã có đủ dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu, hệ thống quản lý thuế hoặc hồ sơ do cơ quan có thẩm quyền chuyển đến để xác định nghĩa vụ. Khi đáp ứng điều kiện, người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế, trừ trường hợp có đề nghị miễn, giảm trên hồ sơ.
Tạm ngừng kinh doanh cũng không nên “bỏ mặc” mã số thuế
Cục Thuế đồng thời lưu ý những trường hợp không còn hoạt động kinh doanh trên thực tế nhưng chưa thực hiện thủ tục tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định. Việc ngừng kinh doanh trên thực tế không đồng nghĩa với việc nghĩa vụ thuế tự động chấm dứt. Người nộp thuế cần thực hiện đúng thủ tục tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động, đồng thời rà soát những nghĩa vụ còn tồn tại.
Trong trường hợp tạm ngừng hoạt động, người nộp thuế vẫn cần kiểm tra các nghĩa vụ thuế phát sinh trước thời điểm tạm ngừng. Việc khai thuế, sử dụng hóa đơn và những nghĩa vụ liên quan trong thời gian tạm ngừng được thực hiện tùy theo điều kiện áp dụng đối với từng trường hợp.
Đối với trường hợp chấm dứt hoạt động, người nộp thuế cần rà soát hồ sơ khai thuế, hồ sơ quyết toán còn thiếu, các khoản thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt còn phải thực hiện, cũng như những vấn đề liên quan đến hóa đơn điện tử và dữ liệu thuế.
Người nộp thuế cần chủ động kiểm tra những gì?
Cục Thuế khuyến nghị người nộp thuế thường xuyên kiểm tra thông tin đăng ký thuế, tài khoản giao dịch điện tử và các thông báo từ cơ quan thuế thay vì chỉ thực hiện khi đến kỳ khai hoặc nộp thuế. Ít nhất 5 thông tin cần được rà soát gồm mã số thuế, tên, địa chỉ, số điện thoại và email. Nếu phát hiện thông tin không chính xác hoặc đã thay đổi, người nộp thuế cần thực hiện thủ tục điều chỉnh, bổ sung theo quy định.
Bên cạnh đó, người nộp thuế nên lập lịch theo dõi các kỳ khai thuế, thời hạn nộp tiền, đối chiếu hóa đơn với doanh thu và hồ sơ khai thuế. Khi phát hiện sai sót, cần chủ động xử lý sớm, đồng thời thường xuyên kiểm tra các khoản nợ thuế, tiền chậm nộp nếu có. Đặc biệt, với những người đã ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa làm thủ tục tạm ngừng hoặc chấm dứt, việc rà soát tình trạng mã số thuế là cần thiết để tránh bỏ sót nghĩa vụ còn tồn tại.
Như vậy, không phát sinh số thuế phải nộp chỉ là một yếu tố trong việc xác định nghĩa vụ khai thuế. Người nộp thuế chỉ được miễn nộp hồ sơ khi thuộc một trong những trường hợp pháp luật quy định. Vì vậy, trước mỗi kỳ khai thuế, người nộp thuế cần xác định rõ mình có thuộc diện được miễn hay không, thay vì mặc định rằng không phải nộp tiền thì cũng không phải nộp tờ khai.
