Một ngày làm việc tưởng chừng bình thường lại trở thành trải nghiệm khó chịu với Xiao Wang, nhân viên văn phòng tại Hàng Châu. Ngay sau khi ngồi vào chỗ, cô nhận được tin nhắn từ quản lý yêu cầu giải thích vì sao nhịp tim thay đổi trong khoảng thời gian cố định mỗi sáng.
Ban đầu, Xiao Wang không hiểu chuyện gì xảy ra. Sau đó, cô mới biết chiếc ghế công ty vừa trang bị có thể ghi lại nhịp thở, nhịp tim và cả thời gian ngồi làm việc, rồi gửi dữ liệu trực tiếp cho cấp quản lý.
Thông tin chi tiết đến mức khiến cô cảm thấy như bị theo dõi từng chuyển động nhỏ. “Tôi không nghĩ một ngày đi làm lại phải lo cả chuyện từng nhịp thở của mình bị ghi lại”, cô chia sẻ.
Khi công nghệ biến văn phòng thành nơi bị giám sát
Không chỉ riêng Xiao Wang, nhiều nhân viên tại Trung Quốc đang dần quen với việc bị theo dõi bằng các công cụ công nghệ cao. Từ ghế thông minh, camera đến phần mềm quản lý dữ liệu, mọi hoạt động đều có thể được ghi nhận.
Một công ty tại Phúc Châu từng gây tranh cãi khi áp dụng chấm công bằng vân tay cho cả thời gian đi vệ sinh. Nếu ra ngoài quá lâu, nhân viên sẽ bị trừ lương trực tiếp, khiến nhiều người cảm thấy bị kiểm soát quá mức.
Ở một trường hợp khác tại Quảng Châu, một nữ nhân viên bị sa thải sau khi công ty đưa ra bằng chứng là lịch sử duyệt web và video giám sát. Các dữ liệu này cho thấy cô truy cập trang mua sắm, đọc tiểu thuyết và trao đổi với đồng nghiệp về cấp trên trong giờ làm việc.
Điều đáng nói là cô hoàn toàn không biết những dữ liệu đó được thu thập và phân tích định kỳ. Theo lời cô, vấn đề không chỉ nằm ở việc quản lý công việc, mà còn là cách dữ liệu cá nhân bị sử dụng.
Theo khảo sát của tạp chí Vista, các chủ đề liên quan đến việc bị theo dõi nơi công sở đã thu hút hơn 50 triệu lượt xem trên mạng xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng môi trường làm việc đang dần trở thành một “nhà tù kỹ thuật số”, nơi mọi hành vi đều bị kiểm soát.
Nhân viên tìm cách tự bảo vệ mình
Trước áp lực đó, không ít người lao động bắt đầu tìm cách hạn chế việc bị theo dõi. Các thiết bị bảo vệ quyền riêng tư như phần mềm mã hóa tin nhắn hay miếng dán chống nhìn trộm màn hình trở nên phổ biến.
Với khoảng 20 tệ (tương đương khoảng 70.000 đồng), người dùng có thể mua các công cụ giúp bảo mật thông tin cá nhân. Những sản phẩm đơn giản như miếng dán màn hình cũng được ưa chuộng với giá khoảng 50 tệ (tương đương khoảng 175.000 đồng).
Ngoài ra, một số nhân viên còn chia sẻ kinh nghiệm sử dụng thiết bị tạo vị trí giả hoặc tìm cách “qua mặt” các cảm biến trên ghế thông minh để tránh bị theo dõi quá sát sao.
Theo chuyên gia an ninh mạng Lu Shenglong, việc lắp đặt hệ thống giám sát ban đầu nhằm bảo vệ tài sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi vượt quá giới hạn cần thiết, nó có thể khiến mối quan hệ giữa công ty và nhân viên trở nên căng thẳng.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Jia Baojun cho rằng việc thu thập dữ liệu cần phải minh bạch. Nếu doanh nghiệp không thông báo rõ ràng về mục đích và phạm vi giám sát, hành vi này có thể vi phạm quyền riêng tư.
Một số chuyên gia cũng nhấn mạnh, việc thu thập thông tin ngoài phạm vi công việc, như tin nhắn cá nhân, là không phù hợp. Các thiết bị giám sát cũng không được đặt ở những khu vực nhạy cảm.
Theo các chuyên gia nhân sự, kiểm soát quá mức không giúp nâng cao hiệu quả làm việc mà còn làm giảm niềm tin. Trong bối cảnh chưa có quy định rõ ràng, nhiều nhân viên buộc phải tự tìm cách thích nghi để bảo vệ bản thân.
Một người chia sẻ kinh nghiệm ngắn gọn nhưng thực tế: “Đừng đăng nhập tài khoản cá nhân trên máy tính công ty, đó là cách đơn giản nhất để tự bảo vệ mình”.
